Солтүстік Аралға шамамен 1,2 млрд текше метр су жіберілді. Қазақстан теңізді сақтау үшін Сырдария арқылы келетін су көлемін тұрақтандырып, вегетация кезеңі аяқталғанға дейін ағынды секундына 100–150 текше метрге дейін арттыруды жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазір Солтүстік Аралдағы су көлемі 23,4 млрд текше метрге жеткен.
Сырдария арқылы 1,2 млрд текше метр су келді
Су ресурстары және ирригация министрлігі Солтүстік Арал теңізін сақтау бойынша кешенді жұмыстар жүргізіп жатыр. Ведомство мәліметінше, соңғы жылдары қабылданған шаралар теңізге түсетін су көлемінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік берген.
2025 жылғы 1 қазаннан бері Сырдария өзені арқылы Солтүстік Аралға шамамен 1,2 млрд текше метр су жіберілді.
Қазіргі негізгі көрсеткіштер:
- Солтүстік Аралдағы су көлемі — 23,4 млрд текше метр;
- 2025 жылғы 1 қазаннан бері жіберілген су — шамамен 1,2 млрд текше метр;
- биылғы вегетация кезеңіндегі су ағыны — секундына 14 текше метр;
- вегетация кезеңі аяқталғанға дейін жоспарланған ағын — секундына 100–150 текше метр.
Осылайша, вегетация аяқталғаннан кейін теңізге жіберілетін су көлемін қазіргі деңгейден бірнеше есе арттыру көзделіп отыр.
Су көлемі секундына 100–150 текше метрге дейін артады
Вегетация кезеңінде Сырдария суының едәуір бөлігі ауыл шаруашылығы қажеттіліктеріне жұмсалады. Қазір Солтүстік Аралға секундына 14 текше метр су түсіп жатыр.
Вегетация кезеңі аяқталғанға дейін бұл көрсеткішті біртіндеп секундына 100–150 текше метрге дейін жеткізу жоспарланған.
Бұл Солтүстік Аралдағы су қорын толықтыру және теңіз деңгейін сақтау жұмыстарының маңызды бөлігі саналады.
Сырдариядағы су есебі автоматтандырылады
Солтүстік Аралды сақтау жұмыстары тек теңізге қосымша су жіберумен шектелмейді. Министрлік Сырдария бассейніндегі су ресурстарын басқару жүйесін де жаңғыртып жатыр.
Жоспар аясында:
- Сырдария өзені бассейніндегі су есебін автоматтандыру;
- гидротехникалық нысандарды реконструкциялау;
- су ресурстарын тиімді басқару;
- көршілес мемлекеттермен трансшекаралық су бойынша ынтымақтастықты күшейту көзделген.
Су ресурстары және ирригация бірінші вице-министрі Нұрлан Алдамжаров бұл бағыттағы жұмыстардың бірнеше деңгейде жүргізіліп жатқанын айтты.
«Солтүстік Аралды сақтау мақсатында министрлік бірқатар жобаны жүзеге асырып жатыр. Оның ішінде Сырдария өзені бассейніндегі суды есепке алуды автоматтандыру және гидротехникалық нысандарды реконструкциялау жұмыстары бар. Сонымен қатар көршілес мемлекеттермен өзара іс-қимыл да күшейтіліп жатыр. Мәселен, былтыр Өзбекстан Республикасымен трансшекаралық су нысандарын бірлесіп басқару және ұтымды пайдалану туралы келісімге қол қойылды. Бұл – он жылға созылған келіссөздер процесінің нәтижесі», – деді Нұрлан Алдамжаров.
Өзбекстанмен келісім не береді
Сырдария бірнеше мемлекеттің аумағы арқылы өтетіндіктен, Солтүстік Аралдың жағдайы трансшекаралық суды басқаруға тікелей байланысты.
Қазақстан мен Өзбекстан арасында трансшекаралық су нысандарын бірлесіп басқару және ұтымды пайдалану туралы келісімге қол қойылуы осы тұрғыдан маңызды. Құжат он жылға созылған келіссөздерден кейін қабылданған.
Мұндай келісімдер су бөлу мәселелерін ұзақ мерзімге жоспарлауға және Сырдарияның төменгі ағысына, соның ішінде Солтүстік Аралға жеткізілетін судың тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Неліктен бұл маңызды
Солтүстік Аралдағы судың тұрақты болуы Қызылорда облысының экологиялық және әлеуметтік-экономикалық жағдайына тікелей әсер етеді. Су деңгейін сақтау теңіз экожүйесімен қатар балық шаруашылығы мен Арал маңындағы елді мекендердің тіршілігі үшін де маңызды.
Сондықтан мәселе тек теңіздегі су көлемін арттыруда емес. Сырдариядағы суды нақты есепке алу, гидротехникалық инфрақұрылымды жаңарту және көрші елдермен тұрақты келісімдер құру Солтүстік Аралды ұзақ мерзімде сақтаудың негізгі шарттарының бірі болып отыр.
