Қазақстанда медицина қызметкерлерінің әкімшілік жүктемесі 30-40%-ға төмендеді. Денсаулық сақтау саласын цифрландыру нәтижесінде мемлекеттік қызметтердің 88%-ы электрондық форматқа көшіп, цифрлық бақылау 10,6 млрд теңгеге негізсіз медициналық қызметтердің алдын алуға көмектесті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жұмыс Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қоғамдық өмір мен экономика салаларын цифрландыру және жасанды интеллект технологияларын енгізу жөніндегі тапсырмалары аясында жүргізіліп жатыр. Келесі кезеңде 1,9 мыңнан астам медициналық ұйымды бірыңғай мемлекеттік медициналық ақпараттық жүйеге біріктіріп, дәрігерлер үшін ЖИ-ассистент енгізу жоспарланған.
Дәрігерлердің әкімшілік жүктемесі 30-40%-ға азайды
Негізгі өзгерістердің бірі — Денсаулық сақтау ресурстарын басқарудың цифрлық платформасын енгізу.
Қазір цифрлық жүйеде:
- 21,3 мыңнан астам медициналық ұйым;
- 275 мың медицина қызметкері;
- 141 мыңнан астам медициналық техника туралы ақпарат жинақталған.
Платформа мемлекеттік тізілімдермен, кадрлық және есепке алу жүйелерімен біріктірілген. Соның арқасында мәліметтерді қолмен және қайталап енгізу азайған.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, қабылданған шаралар нәтижесінде 2025 жылдың екінші жартыжылдығынан бастап медицина қызметкерлеріне түсетін әкімшілік жүктеме 30-40%-ға төмендеді.
Әрбір медициналық ұйым үшін бірыңғай цифрлық паспорт қалыптастырылып жатыр. Онда лицензиялар, мамандар, құрылымдық бөлімшелер, ғимараттар, төсек орындары мен медициналық жабдықтар туралы ақпарат қамтылады.
Медициналық ұйымдарды тексеру тәсілі өзгереді
Платформа негізінде лицензиядан кейінгі цифрлық мониторинг те дамып келеді.
Бақылау біртіндеп көшпелі тексерулерден профилактикалық модельге ауыстырылуда. Жүйе лицензиялар, мамандардың біліктілігі, кадрмен қамтамасыз ету және қажетті медициналық жабдықтардың болуы бойынша ықтимал тәуекелдерді автоматты түрде анықтай алады.
Пилоттық жобалар барысында жекелеген лицензиялық талаптарға сәйкес келмейтін медициналық ұйымдар анықталған. Біліктілік құжаттарын автоматты тексеру мерзімі өткен сертификаттармен жұмыс істейтін мамандар санын да қысқартуға мүмкіндік берген.
Нәтижесінде мемлекет алғаш рет елдегі медициналық ұйымдардың кадрлық, техникалық және инфрақұрылымдық жағдайын бір цифрлық кеңістіктен бағалау мүмкіндігіне ие болып отыр.
Мемлекеттік медициналық қызметтердің 88%-ы электронды форматта
Цифрландыру пациенттер пайдаланатын күнделікті қызметтерге де әсер етті.
2025 жылы денсаулық сақтау жүйесінде 215 млн-нан астам мемлекеттік қызмет көрсетілді. Оның 190,8 миллионы немесе 88%-ы электрондық форматта ұсынылған.
Медициналық анықтамалардың 12 түрі цифрландырылып, оның бесеуі тек электрондық түрде беріледі. Бір жылда азаматтарға 8,5 млн-нан астам электрондық медициналық анықтама рәсімделген. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 2,2 есе көп.
Сондай-ақ 5,6 млн азамат дәрігер қабылдауына онлайн жазылу мүмкіндігін пайдаланған.
ПЭТ/КТ күту мерзімі үш айдан екі аптаға қысқарды
Цифрлық кезекті басқару сұраныс жоғары диагностикалық қызметтерді күту уақытын да азайтып келеді.
Мәселен, ПЭТ/КТ зерттеуін күту мерзімі үш айдан екі аптаға дейін қысқарған.
Алдағы уақытта бұл модель дәрігерлер қабылдауының бірыңғай кестесі арқылы кеңейтілмек. Азаматтар онлайн-брондау қағидаты бойынша бос уақыттарды көріп, өзіне қолайлы жақын уақытты таңдай алады.
Бұл өзгеріс пациенттердің тіркеу бөліміне тәуелділігін азайтып, медициналық қызметке жазылуды жеңілдетуге бағытталған.
7 млн бала мен 4,3 млн әйел цифрлық бақылауға алынды
Цифрландыру медициналық қызмет көрсету фактісін тіркеумен ғана шектелмейді. Енді азаматтардың денсаулық жағдайын динамикалық бақылауға басымдық беріліп отыр.
Қазір цифрлық мониторингпен шамамен:
- 7 млн бала;
- 4,3 млн әйел қамтылған.
Талдау 80 сыни көрсеткіш бойынша жүргізіледі. Жүкті әйелдің айырбастау картасы да цифрлық форматқа көшіріліп, eGov Mobile арқылы қолжетімді болды.
Пациенттерді динамикалық бақылаудың цифрлық жүйесіне шамамен 3,6 млн адам енгізілген.
«Сандық бақылау картасы» арқылы дәрігер пациенттің қай өңірде медициналық көмек алғанына қарамастан, ауруханаға жатқызылуы, тағайындалған емі мен рецептері туралы ақпаратты көре алады.
Жүйе профилактика, скрининг және жүктілікке дайындық кезеңдерін де бақылауға мүмкіндік береді.
21 мыңнан астам заңсыз дәрілік өнім анықталды
Дәрі-дәрмек айналымында да цифрлық бақылау күшейді.
Қазір препараттарға қажеттілікті нақты пациенттердің сұранысына қарай жоспарлау моделі шамамен 2,1 млн пациент пен 692 медициналық ұйымды қамтып отыр.
Дәрілерді цифрлық таңбалау олардың өндірушіден пациентке дейінгі қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. 2025 жылдың өзінде осы жүйе арқылы заңсыз саудадағы 21 мыңнан астам дәрілік өнім анықталған.
«Әлеуметтік әмиян» сервисі арқылы өткен жылы 13,8 млн-нан астам цифрлық рецепт берілді.
Дәрілерді тіркеу екі жылдан 100 жұмыс күніне дейін қысқарды
Фармацевтикалық нарықтағы реттеуші рәсімдер де электрондық форматқа көшіріліп жатыр.
2025 жылғы қыркүйектен бастап дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды тіркеу «бір терезе» қағидаты бойынша жүзеге асырылады.
Композиттік қызмет арқылы бұрын екі жылға дейін созылуы мүмкін стандартты тіркеу мерзімі 100 жұмыс күніне дейін қысқарды. Жеделдетілген рәсім кезінде препаратты тіркеуге 15 жұмыс күні қажет болуы мүмкін.
2026 жылғы 4 тамыздағы жағдай бойынша дәрілік заттарды жедел сараптау аясында 63 шарт жасалып, 20 өтінім түскен.
Қазақстанда АҚШ, Ұлыбритания, Еуропалық Одақ елдері, Швейцария, Канада, Жапония, Австралия, Корея Республикасы, Сауд Арабиясы және Сингапур реттеушілері мақұлдаған дәрілерді тіркеуді тану мүмкіндігі де қарастырылған.
Бизнеске арналған рәсім екі күннен 15 минутқа дейін қысқарды
2026 жылы санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің негізгі процестерін бірыңғай цифрлық экожүйеге көшіру аяқталды.
Жүйеде шамамен 202 мың мемлекеттік бақылау объектісі туралы мәлімет бар. 198 мыңға жуық пайдаланушы тіркелген, оның шамамен 114 мыңы — бизнес пен медициналық ұйымдар.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында цифрлық форматта жасалатын есептілік көлемі 47,7%-ға өсті. Құжаттарды қолмен өңдеу көлемі 23,8%-ға қысқарды.
Ең елеулі өзгерістердің бірі — бизнес субъектілеріне арналған ұсынымдарды әзірлеу уақытының қысқаруы. Бұрын бұл процесс екі күнге дейін созылса, қазір шамамен 15 минут жеткілікті.
Жүйе тәуекелі жоғары объектілерді, рұқсат құжаттарының болмауын және міндетті медициналық тексеруден өту мерзімдерінің бұзылуын автоматты түрде анықтайды.
Цифрлық бақылау 10,6 млрд теңгенің негізсіз шығынына жол бермеді
Цифрландыру денсаулық сақтау саласындағы қаржының жұмсалуын бақылауға да қолданылып жатыр.
Пациенттерді цифрлық сәйкестендіру 1 950 медициналық ұйымда енгізілген. Қабылдаулардың шамамен 73%-ы Face ID және электрондық құжаттар арқылы жүргізіледі.
Министрлік мәліметінше, 2025 жылы осы тетіктер шамамен 10,6 млрд теңге көлеміндегі негізсіз медициналық қызметтердің алдын алуға мүмкіндік берген.
Медициналық көмекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесі төлемге ұсынылатын қызметтерді автоматты түрде тексеріп, сәйкессіздіктерді анықтауға мүмкіндік береді.
Бұл модельдің мақсаты — бұзушылықты ақша төленгеннен кейін анықтау емес, күмәнді операцияларды ерте кезеңде тоқтату.
1,9 мыңнан астам медициналық ұйым бір жүйеге біріктіріледі
Келесі ірі кезең — Бірыңғай мемлекеттік медициналық ақпараттық жүйеге көшу.
Жоспар бойынша оған 1,9 мыңнан астам медициналық ұйым қосылады. Медицина қызметкерлері үшін бірыңғай жұмыс интерфейсі құрылып, ЖИ-ассистент енгізу көзделген.
Бұл дәрігерлерге:
- медициналық ақпаратпен бір цифрлық кеңістікте жұмыс істеуге;
- әртүрлі ақпараттық жүйелер арасында ауысуды азайтуға;
- бір мәліметті бірнеше рет енгізбеуге;
- қажетті сервистерге бір интерфейстен қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Азаматтар үшін Densaulyk порталы мен мобильді сервистердің мүмкіндіктерін кеңейту жоспарланған. Онда дәрігерге жазылу, медициналық құжаттарды қарау, рецепттер мен денсаулық туралы мәліметтерге қол жеткізу мүмкіндігі қарастырылады.
Бұл пациенттер мен дәрігерлер үшін нені өзгертеді
Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесі жекелеген қызметтерді цифрландырудан бірыңғай деректер моделіне қарай көшіп келеді.
Егер жоспарланған интеграция толық іске асса, пациент туралы ақпарат профилактикадан бастап диагностика, емдеу, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету, қаржыландыру және медициналық көмектің сапасын бақылауға дейін бір цифрлық тізбекке біріктіріледі.
Дәрігерлер үшін негізгі нәтиже — қағазбастылық пен қайталанатын операциялардың азаюы. Пациенттер үшін — медициналық қызметтерге қолжетімділіктің жеңілдеуі, кезектерді қысқарту және өз денсаулығы туралы ақпаратты бір жерден алу мүмкіндігі.
Ал мемлекет үшін цифрлық бақылаудың экономикалық әсері де айқындала бастады: тек 2025 жылы 10,6 млрд теңгеге негізсіз медициналық қызметтердің алдын алынған, ал медицина қызметкерлерінің әкімшілік жүктемесі 30-40%-ға төмендеген.
