Сайлау күні ақпараттық арандатулар болуы мүмкін.
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы қазақстандықтарды «тыныштық күні» және дауыс беру кезінде таралуы ықтимал фейктер, манипуляциялық жарияланымдар мен жалған бейнематериалдарға сақ болуға шақырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Орталық мұндай контентте ескі немесе басқа елдерде түсірілген материалдар пайдаланылуы мүмкін екенін ескертті. Жасанды интеллект көмегімен жасалған жалған аудио, фото және видеоларға да ерекше назар аудару қажет.
Сайлау күні қандай ақпарат таралуы мүмкін
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының мәліметінше, сайлау күндері ақпараттық арандатулар әлемнің көптеген елдерінде кездеседі.
Мұндай материалдардың мақсаты – дауыс беру рәсімі туралы бұрмаланған түсінік қалыптастыру және қоғамда жағымсыз эмоциялық реакция туғызу.
Арандатушылық сипаттағы жарияланымдарда:
- бұрын түсірілген фото және бейнематериалдар;
- басқа мемлекеттердегі оқиғалардың кадрлары;
- сайлау бюллетеньдерін жаппай жәшікке салу сияқты басқа елдерге қатысты көріністер;
- түсірілген уақыты мен орны көрсетілмеген видео үзінділері;
- анонимді аккаунттар таратқан ақпарат қолданылуы мүмкін.
Сондықтан әлеуметтік желіде немесе мессенджерде тараған видеоның өзі оқиғаның дәлелі бола бермейді. Оның қашан, қайда және кім тарапынан түсірілгенін анықтау маңызды.
Жасанды интеллект арқылы да фейк жасалуы мүмкін
Заманауи технологиялар жалған контент жасауды айтарлықтай жеңілдетті.
Орталық монтаж және жасанды интеллект құралдары арқылы қоғамға танымал адамдар мен саясаткерлердің бет-бейнесі немесе дауысы пайдаланылған жалған материалдар жасалуы мүмкін екенін ескертті.
Мұндай контент:
- жалған фотосурет;
- жасанды аудиожазба;
- өзгертілген бейнеролик;
- адамның дауысы мен бейнесін имитациялайтын материал түрінде таралуы мүмкін.
Сондықтан әсіресе эмоциялық реакция тудыратын немесе шұғыл таратуға шақыратын материалдардың бастапқы дереккөзін тексерген жөн.
«Расталмаған хабарламаларды таратпаңыздар»
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды ақпаратты тексеруге және ресми дереккөздерге сүйенуге шақырды.
«Құрметті қазақстандықтар! Ақпарат алу кезінде ресми дереккөздерге сүйеніп, мәліметтің бастапқы дереккөзін тексеріңіздер. Расталмаған хабарламаларды таратпаңыздар. Сіздердің ақпаратқа мұқият әрі жауапкершілікпен қарауларыңыз сайлау күні сабырлы әрі өзара құрметке негізделген ахуалды сақтауға ықпал етеді».
Орталықтың негізгі ұсынысы – күмәнді ақпаратты бірден бөліспей, алдымен оның қайдан шыққанын және ресми түрде расталған-расталмағанын анықтау.
Неліктен бұл маңызды
Сайлау кезінде жалған ақпараттың әсері жекелеген фейкпен шектелмеуі мүмкін. Манипуляциялық фото, видео немесе аудио дауыс беру рәсімі туралы қате түсінік қалыптастырып, қоғамдағы пікірге әсер етуі ықтимал.
Жасанды интеллект құралдарының дамуы мұндай материалдарды шынайы контенттен ажыратуды күрделендіріп отыр. Сондықтан ақпараттың эмоциялық әсеріне емес, оның дереккөзіне, түсірілген орны мен уақытына және ресми растауға назар аудару маңызды.
Расталмаған материалдарды таратпау сайлау күні ақпараттық кеңістіктегі арандатушылықтың таралуын шектеудің қарапайым әрі маңызды тәсілдерінің бірі.
