Көлік саласының жалпы өнімі 14 трлн теңгеден асты. Қазақстан жыл соңына дейін елдегі 185 мың шақырым жол желісін цифрландырып, жасанды интеллект пен жаңа IT-жүйелерді автомобиль, теміржол және авиация салаларына кеңінен енгізуді жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Премьер-министр Олжас Бектенов Президенттің көлік саласын цифрландыру жөніндегі тапсырмаларының орындалу барысымен танысты. Көлік министрлігінің Ахуалдық орталығында оған Ұлттық бейнебақылау жүйесі, e-Joldar, Smart Cargo, Q-Gate, QazETA, Echelon Alpha, KinetiX және Trip Optimizer жобалары таныстырылды.
Қазақстандағы 185 мың шақырым жол цифрландырылады
Автожол саласында бірнеше дереккөзді бір жүйеге біріктіретін Ұлттық бейнебақылау жүйесі енгізіліп жатыр.
Ол:
- жол камераларының деректерін
- көліктердің салмағын бақылау жүйелерін
- жол ақысын төлеу жүйелерін біріктіреді
Келесі кезеңде жасанды интеллект технологияларын пайдалану жоспарланған.
ЖИ жолдағы заңбұзушылықтарды тіркеумен ғана шектелмей, тәуекелдерді алдын ала болжауға, көлік жағдайын талдауға және жол-көлік оқиғаларының алдын алуға пайдаланылмақ.
Сонымен қатар шамамен екі ай бұрын e-Joldar автомобиль жолдарын бақылау жүйесі іске қосылды.
Қазір жүйеде республикалық маңызы бар 41 мың шақырымнан астам жол цифрландырылған.
Жыл соңына дейін Қазақстандағы жалпы ұзындығы 185 мың шақырым болатын бүкіл жол желісін қамту жоспарланып отыр.
Жүйе жолдардың жай-күйін, пайдаланылатын материалдардың сапасын және жөндеуге жұмсалатын шығындарды бақылауға мүмкіндік береді.
Шекарадағы кезек 10 есе қысқарды
Халықаралық жүк тасымалында Smart Cargo платформасы қолданылып жатыр.
Жүйе «бір терезе» қағидаты бойынша халықаралық жүк ағындарын онлайн бақылауға арналған.
Платформа 58 ақпараттық жүйенің деректерін біріктірген.
Нәтижесінде:
- жүктерді қадағалау деңгейі 100%-ға жеткізілді
- жүктердің шекарадан өту жылдамдығы 30%-ға артты
- тасымалдаушылардың кезекте тұру уақыты 10 есе қысқарды
Бұл транзиттік тасымалдаушылар үшін уақыт шығынын азайтып, Қазақстан арқылы өтетін халықаралық бағыттардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Әуежайдағы тексеру 15 секундқа дейін қысқарады
Қазақстан әуежайларында Q-Gate терминалдары орнатылған.
Жүйе жолаушыны бет биометриясы мен төлқұжат деректері бойынша 15–50 секунд ішінде тексере алады.
Бұл стандартты бақылаудан 4–5 есе жылдам.
Сонымен бірге QazETA платформасы таныстырылды. Оны «шетелдіктерге арналған e-Gov» ретінде пайдалануға болады.
Платформа визасыз режиммен келетін туристерге Қазақстанға кірерден 72 сағат бұрын электрондық рұқсатты онлайн рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект 30 жаңа бағытты анықтады
Авиация саласында жасанды интеллектке негізделген Echelon Alpha платформасы пайдаланылуда.
Жүйе:
- Қазақстанның транзиттік әлеуетін болжайды
- маршруттық желіні модельдейді
- жекелеген бағыттарға сұранысты талдайды
Қазіргі уақытта оның көмегімен шамамен 30 перспективалы бағыт анықталған.
Мұндай талдау жаңа әуе маршруттарын жоспарлау кезінде жолаушылар сұранысын алдын ала бағалауға мүмкіндік береді.
Пойыздарды тексеру уақыты 30%-ға қысқарды
Теміржол саласында да автоматтандыру күшейіп жатыр.
KinetiX жүйесі жылжымалы құрамды қашықтан диагностикалауға арналған.
Оны қолдану нәтижесінде:
- стансадағы техникалық байқау уақыты 30%-ға қысқарды
- қолмен жүргізілетін өлшеулер көлемі 70%-ға азайды
Trip Optimizer жүйесі пойызды автоматтандырылған режимде жүргізуге көмектеседі.
Ол қозғалыс кезінде жол профилін, пойыз құрамының массасын және жылдамдық шектеулерін есепке алады.
Көлік саласының жалпы өнімі 14 трлн теңгеден асты
Көлік министрлігінің мәліметінше, соңғы бес жыл ішінде сектордың жалпы өнімі үш есе өсіп, 14 трлн теңгеден асқан.
Осы кезеңде:
- 5 мың шақырым теміржол жөнделді
- 5 мың шақырым автомобиль жолы жөнделді
- теміржол транзиті 33 млн тоннаға жетті
- автомобиль тасымалының көлемі үш есе өсті
Алдағы кезеңде бұл көрсеткіштерді одан әрі арттыру көзделген.
Транзит көлемін 77 млн тоннаға жеткізу жоспарланған
Цифрландыру мен жаңа инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру нәтижесінде алдағы үш жылда Қазақстанның көлік мүмкіндіктерін айтарлықтай кеңейту жоспарланып отыр.
Жоспар бойынша:
- 2,2 мың шақырым жаңа теміржол салынады
- транзит көлемі 77 млн тоннаға дейін ұлғайтылады
- теңіз порттарының өткізу қабілеті төрт есе артады
Ұзақ мерзімді болжам бойынша автомобиль тасымалы да айтарлықтай өседі.
2040 жылға қарай Қазақстандағы ішкі автомобиль тасымалының көлемі қазіргі 353 млн тоннадан 590 млн тоннаға дейін жетуі мүмкін.
Бектенов цифрлық жобаларды бүкіл елге енгізуді тапсырды
Олжас Бектенов көлік саласын цифрландыру қауіпсіздікті арттырып, уақыт пен шығынды азайтуға мүмкіндік беретінін атап өтті.
Премьер-министр таныстырылған технологиялық шешімдерді қысқа мерзім ішінде бүкіл Қазақстан бойынша ауқымды түрде енгізуді тапсырды.
«Президент Қасым-Жомарт Тоқаев цифрлық қызметтер мемлекетін одан әрі құрудың басымдығын айқындады. Үкімет алдында экономиканың барлық салаларына пайдалы жасанды интеллект шешімдерін енгізу қарқынын жеделдету міндеті тұр. Бүгін таныстырылған көлік саласын технологиялық трансформациялау жобаларын қысқа мерзімде бүкіл ел бойынша ауқымды түрде енгізуді тапсырамын», — деді Олжас Бектенов.
Сонымен қатар Премьер-министр Көлік министрлігі мен аралас салалардың ақпараттық жүйелерін интеграциялау жөнінде тапсырмалар берді.
Бұл Қазақстан үшін нені өзгертеді
Көлік саласын цифрландырудың экономикалық әсері бірнеше бағытта көрінуі мүмкін. Жолдардың жағдайын цифрлық бақылау жөндеу жұмыстары мен бюджет шығындарының ашықтығын арттырса, Smart Cargo халықаралық тасымалдардың жылдамдығына тікелей әсер етеді.
Теміржолдағы автоматтандырылған диагностика техникалық тексеруге кететін уақытты қысқартады. Әуежайлардағы биометрия жолаушылар ағынын жылдамдатуға мүмкіндік береді.
Ал жасанды интеллект негізіндегі жүйелердің енгізілуі көлік саласын оқиға болғаннан кейін әрекет ететін модельден тәуекелді алдын ала болжайтын жүйеге көшіруге бағытталған.
Бұл Қазақстан үшін әсіресе транзиттік тұрғыдан маңызды. Алдағы үш жылда транзитті 33 млн тоннадан 77 млн тоннаға дейін жеткізу жоспары орындалса, елдің Еуропа мен Азия арасындағы көлік дәліздеріндегі рөлі айтарлықтай күшеюі мүмкін.
