Қор ертерек араласуы мүмкін. Егер сақтандыру компаниясында қаржылық тұрақсыздық белгілері байқалса, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорына лицензия қайтарылғанға дейін әрекет ету құқығын беру ұсынылып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өзгерістер Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі нарық қатысушыларымен және сарапшылар қоғамдастығымен бірлесіп әзірлеген «Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы» жобасында көзделген.
Қор сақтандырушы лицензиясынан айырылғанын күтпеуі мүмкін
Қазіргі жүйеде Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорының негізгі міндеттерінің бірі — таратылатын сақтандыру ұйымдарының клиенттеріне кепілдендірілген төлемдер жасау және сақтандыру портфелін жаңа компанияға беру кезінде оны қаржыландыру.
Енді бұл модельді алдын алу қағидатына көшіру ұсынылды.
Егер сақтандырушының қаржылық жағдайында тұрақсыздық белгілері пайда болса, СТКҚ лицензия қайтарылғанға дейін реттеу процесіне қосыла алады. Қор тәуекелді алдын ала бағалап, сақтандыру портфелін басқа компанияға беру тетігін дайындауға тиіс.
Тұтынушы үшін айырмашылық осы жерде: мәселені сақтандыру компаниясы толық күйрегеннен кейін емес, оның жағдайы нашарлай бастаған кезеңде анықтауға талпыныс жасалады.
Агенттіктің ресми консультативтік құжатында қазіргі кезде СТКҚ-да жүйеге қатысушылардың қаржылық тұрақтылығын мониторингтеуге және жағдай нашарлағанда жедел әрекет етуге арналған құралдар жеткіліксіз екені көрсетілген. Жоспар сол олқылықты жабуға бағытталған.
Кепілдік резервтері 39,4 млрд теңгеге жетті
Жаңа өкілеттіктер бос жерден құрылып жатқан жоқ.
СТКҚ-ның кепілдік беру резервтері қазір 39,4 млрд теңгеге жеткен. Кепілдік жүйесі сақтандырудың барлық міндетті сыныптарын және өмірді сақтандырудың барлық жинақтаушы өнімдерін қамтиды.
Бұл қаражат таратылатын сақтандыру ұйымдарының клиенттеріне кепілдендірілген төлемдер жасауға және олардың портфелін басқа сақтандырушыға беру тетігіне пайдаланылады.
Бірақ резервтің көлемі клиенттің кез келген сақтандыру шарты бойынша кез келген шығыны автоматты түрде өтеледі дегенді білдірмейді. Кепілдік жүйесі заңнамада көзделген сақтандыру сыныптары мен міндеттемелер шеңберінде жұмыс істейді.
СТКҚ сақтандыру компанияларының жағдайын бақылай алады
Реформа қордың ақпаратқа қолжетімділігін де кеңейтуді көздейді.
СТКҚ кепілдік берілген сақтандыру портфелі туралы мәлімет алып, жүйеге қатысушы компаниялардың қаржылық жағдайына мониторинг жүргізе алады. Осы ақпарат арқылы міндеттемелер көлемі мен ықтимал қаржыландыру қажеттілігі есептеліп, портфельді беру сценарийлері алдын ала дайындалмақ.
Бұл сақтандыру нарығындағы проблеманы тек лицензиядан айырылғаннан кейін шешетін модельден ертерек әрекет ететін жүйеге көшуді білдіреді.
Агенттіктің бағдарламалық құжатында бұл бағытты іске асыру мерзімі 2027–2030 жылдар деп көрсетілген.
Тәуекелі жоғары компания қорға көбірек жарна төлейді
Өзгеріс сақтандыру компанияларының өздеріне де қаржылық салмақ түсіреді.
Міндетті жарналарды есептеуге тәуекелге бағдарланған тәсіл енгізу ұсынылып отыр: сақтандыру ұйымының тәуекелі неғұрлым жоғары болса, оның СТКҚ-ға төлейтін жарнасы да соғұрлым жоғары болады.
Бұл механизм тұрақты және тәуекелі жоғары компанияны бірдей деңгейде бағаламауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге 24 тамыздағы хабарламада нақты мөлшерлемелер немесе компания тәуекелін есептейтін соңғы формула жарияланған жоқ. Сондықтан қай сақтандырушының қанша артық төлейтінін қазір есептеу мүмкін емес.
Актив жетпесе, қор тапшылықты жаба алады
Ең салмақты өзгерістердің бірі проблемалы компанияның активтері оның міндеттемелерін толық жабуға жетпейтін жағдайға қатысты.
Сақтандыру портфелі жаңа компанияға берілген кезде СТКҚ таратылатын сақтандырушының активтері мен міндеттемелері арасындағы расталған тапшылықты жаба алады. Бұл тек компанияның өз активтері жеткіліксіз болған жағдайда қолданылады.
Қорға сақтандырушыны тарату кезінде қосымша өкілеттіктер де беру жоспарланған.
Олардың арасында берілетін сақтандыру портфеліне тәуелсіз актуарлық бағалау ұйымдастыру және таратылатын компанияның міндеттемелерін қабылдайтын жаңа сақтандырушыны реттеушімен келісіп айқындау бар.
Клиент үшін бұл механизмнің түйіні біреу: бір компанияның қаржылық проблемасы оның сақтандыру шарты бойынша міндеттемелердің орындалуын бірден тоқтатпауға тиіс.
Сақтандыру мамандарын даярлайтын жаңа орталық құрылады
Реформа тек қаржы резервтері мен проблемалы компанияларға араласумен шектелмейді.
СТКҚ жетекшілігімен Сақтандыру құзыреттерін дамыту орталығын құру ұсынылған. Ол нарық мамандарын даярлау, сертификаттау және олардың біліктілігін арттыруға арналған бірыңғай салалық алаң болуы тиіс.
Орталық андеррайтинг, шығындарды реттеу, тәуекел-менеджмент және сақтандыру делдалдығы бойынша кәсіби стандарттар әзірлемек.
Бұл клиентке бірден көрінбейтін бағыт болғанымен, сақтандыру тәуекелін дұрыс бағалау мен шығынды есептеу сапасы дәл осы мамандардың жұмысына байланысты.
Жаңа тәртіп әзірге күшіне енген жоқ
24 тамызда жарияланған шаралар — бағдарлама жобасындағы ұсыныстар. Сондықтан СТКҚ бүгіннен бастап кез келген қаржылық қиындыққа тап болған сақтандырушыға лицензия қайтарылғанға дейін араласады деп айтуға болмайды.
Бірақ реформаның бағыты анық: қорды тек салдармен жұмыс істейтін механизм ретінде қалдырмай, сақтандыру компаниясындағы тәуекелді ертерек анықтайтын жүйеге айналдыру ұсынылып отыр.
Бұған дейін біз Қазақстанда сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру жүйесінің қалай кеңейтілгені туралы жазған едік. 2022 жылғы өзгерістер клиенттердің төлем алуын үздіксіз етуге бағытталса, қазіргі жоба келесі кезеңді көздейді — СТКҚ-ның проблемалы сақтандырушыға лицензия қайтарылғанға дейін араласуына мүмкіндік беру.
