Балалардың әлеуметтік желіге кіруі шектелуі мүмкін.
Қазақстанда 16 жасқа толмаған пайдаланушыларды әлеуметтік желілерде тіркеуге тыйым салу қарастырылып жатыр. Бұған қоса, билік балаларға арналған SIM-карталарды кеңінен енгізіп, зиянды контентті сүзгіден өткізуді күшейтпек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Тамыз конференциясының пленарлық отырысында мәлімдеді. Әзірге сөз күшіне енген тыйым туралы емес: Үкімет тиісті заң жобасын маусым айында Парламентке енгізген.
16 жасқа толмағандарды әлеуметтік желілерде тіркеуге тыйым салынуы мүмкін
Тоқаев мұндай шектеулерді цифрлық платформалардың балаларға ықпалының күшеюімен байланыстырды. Оның айтуынша, әлеуметтік желілер, цифрлық платформалар, жасанды интеллект пен агрессивті маркетинг баланың дүниетанымына отбасы мен мектептен кем әсер етпейді.
Президент 2018 жылы қабылданған «Балаларды денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттан қорғау туралы» заңды қазіргі цифрлық жағдайға сай қайта қарау қажет екенін айтты.
«Үкімет әлеуметтік желілерде 16 жасқа толмаған пайдаланушыларды тіркеуге тыйым салуды көздейтін заң жобасын әзірледі. Ол маусым айында Парламентке енгізілді», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы Курултайдың бірінші сессиясының ашылуында депутаттарға осы мәселені қарауды ұсынатынын жеткізді.
Демек, әзірге бұл — заңнамалық бастама. Президент сөзінде жас мөлшерін қалай тексеретіні, нақты қандай платформаларға талап қойылатыны және талапты бұзғандарға қандай жауапкершілік қарастырылатыны айтылған жоқ.
Балаларға арналған SIM-карталарды кеңінен енгізу тапсырылды
Билік мәселені тек әлеуметтік желілердегі тіркеуді шектеумен шешпек емес. Тоқаев балаларға арналған міндетті SIM-карталарды енгізу ауқымын кеңейтуді тапсырды.
«Тек ата-аналардың жауапкершілігіне сүйенуге бірқатар белгілі әрі объективті себептерге байланысты болмайды. Сондықтан ақпараттық иммунитетті қамтамасыз ете алатын міндетті балалар SIM-карталарын енгізуді кеңейтуді тапсырамын», — деді Президент.
Мұндай SIM-карталар кәмелетке толмағандардың цифрлық контентке қолжетімділігін бақылаудың қосымша құралына айналуы мүмкін. Алайда олардың техникалық мүмкіндіктері, рәсімдеу тәртібі және нақты қандай шектеулер қолданылатыны әзірге жарияланған жоқ.
Сонымен бірге Үкіметке балаларды қорғау үшін контентті сүзгілеу бойынша шара қабылдау тапсырылды.
Мектептерде жасанды интеллект керісінше кеңінен енгізіледі
Балалардың цифрлық ортадағы белсенділігін шектеу бастамасы білім беру жүйесіндегі басқа үрдіспен қатар жүріп жатыр. Мемлекет мектептерде жасанды интеллект құралдарын қолдануды жеделдетпек.
Тоқаев мамыр айында білім беру жүйесіне жасанды интеллект енгізу туралы арнайы Жарлыққа қол қойғанын еске салды. Алайда жаңа оқу жылы қарсаңында құжаттың орындалуы тиісті деңгейде қамтамасыз етілмегенін айтты.
«Жағдай балалар мен педагогтердің жасанды интеллектіні жүйелі әрі дұрыс қолдануы үшін шұғыл және нақты шаралар қабылдауды талап етеді», — деді Президент.
Үкіметке жоғары білім беру саласындағы тәжірибеге ұқсас стандартты орта және техникалық-кәсіптік білім беру жүйесіне де енгізу тапсырылды. Ол жасанды интеллектіні қолданудың этикалық, құқықтық және ұйымдастырушылық қырларын қамтуы тиіс.
Яғни мемлекет алдында екі міндет қатар тұр: балаларға цифрлық технологияларды оқу мен дағды қалыптастыру үшін кеңінен қолдануға мүмкіндік беру және оларды зиянды цифрлық ортадан қорғау.
Балаларға бағытталған фастфуд жарнамасы да шектелуі мүмкін
Президент агрессивті фастфуд жарнамасына да жеке тоқталды. Оның айтуынша, мұндай жарнама тұрақты зиянды әдеттерді қалыптастырып, денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені арттырады.
Тоқаевтың мәліметінше, дәрігерлердің бақылауында қант диабеті бар шамамен 7 мың бала тұр. Бұл көрсеткіш азаймай, керісінше өсіп келеді.
Президент көптеген мемлекетте майы, қанты және тұзы көп өнімдердің балаларға бағытталған жарнамасы шектелетінін немесе тыйым салынатынын айтты. Үкіметке Қазақстандағы жағдайды жан-жақты зерттеу тапсырылды.
Әзірге мұндай жарнамаға нақты тыйым салу туралы шешім қабылданған жоқ.
Ата-аналар мен жасөспірімдер үшін не өзгеруі мүмкін
Негізгі өзгерістер заң жобасы Парламентте қаралғаннан кейін белгілі болады. Құжатта әлеуметтік желілердің пайдаланушы жасын қалай тексеретіні, шектеулердің бұрын ашылған аккаунттарға қатысы және жаңа талаптардың орындалуын кім бақылайтыны нақтылануы мүмкін.
Президент мәлімдемесінен қазірдің өзінде үш бағыт анық көрінеді: 16 жасқа толмағандарды әлеуметтік желілерде тіркеуге шектеу қою, балаларға зиянды контентті сүзгілеу және арнайы SIM-карталарды кеңінен енгізу.
Сонымен қатар Қазақстан мектептеріндегі цифрландыру тоқтамайды. Бұған дейін біз білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізу және оны оқушылар мен педагогтер үшін жүйелі қолдану мәселесі көтерілгені туралы жазған едік.
