Кей жүргізушілер үшін талап күшейді. 2026 жылғы 25 тамыздан бастап Қазақстанда расталған медициналық тексеруден өтпеген жағдайда көлік жүргізу құқығын тоқтатуға мүмкіндік беретін өзгерістер күшіне енді. Ал кейбір өрескел жол ережесін бұзған жүргізушілер теориялық емтиханды қайта тапсыруға жіберілуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өзгерістер туралы Қазақстанның Ішкі істер министрлігі ресми хабарлады. Жаңа нормалар жүргізушілердің бірнеше санатына қатысты, соның ішінде 65 жастан асқан және мүгедектігі бар жүргізушілерге қойылатын талаптар ерекше назар аудартады.
65 жастан асқан жүргізушілер екі жыл сайын медтексеруден өтеді
65 жасқа толған жүргізушілер үшін әдеттегі жүргізушілік медициналық тексеруден әр екі жыл сайын өту талабы бар. Дәл осындай тәртіп мүгедектігі бар жүргізушілерге де қолданылады.
Мұнда бір маңызды жайт бар: медициналық тексеруден өту талабы 2026 жылдың тамызында ғана пайда болған жоқ.
ІІМ түсіндіргендей, бұл норма 2014 жылы «Жол жүрісі туралы» заң күшіне енген кезден бері қолданылып келеді. Өзгергені — бақылау тетігі: Денсаулық сақтау министрлігі мен ІІМ-нің ақпараттық базалары өзара біріктірілді.
Енді медициналық тексерудің нәтижелері жүйеге автоматты түрде түсуі тиіс.
Жүйеде мәлімет болмаса, көлік жүргізу құқығы тоқтатылуы мүмкін
Жүргізушілер үшін ең сезімтал өзгерістің бірі осы.
Егер мемлекеттік ақпараттық жүйеде міндетті медициналық тексеруден өткені және көлік басқаруға медициналық қарсы көрсетілімдердің жоқтығы туралы мәлімет болмаса, көлік жүргізу құқығы тоқтатылуы мүмкін.
Бұл талап 65 жастан асқан жүргізушілерге және мүгедектігі бар жүргізушілерге қатысты.
Сонымен қатар адамға медициналық анықтаманы полицияға өзі апарудың немесе тексеруден өткеннен кейін бөлек өтініш берудің қажеті жоқ.
ІІМ Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Құралай Карина деректер ведомстволар арасында автоматты түрде берілуі тиіс екенін түсіндірді.
«Ешқандай қосымша әрекет қажет емес. Жүргізуші куәлігін ұзарту үшін жүгінудің немесе ІІМ-ге бөлек хабарлаудың қажеті жоқ», — деді Құралай Карина.
Оның айтуынша, бұл санаттағы жүргізушілер үшін жаңа бюрократиялық рәсімдер енгізілмейді.
Кейбір жол ережесін бұзу қайта емтихан тапсыруға әкелуі мүмкін
Тағы бір өзгеріс тек егде жастағы жүргізушілерге ғана қатысты емес.
Заңда көзделген жағдайларда жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзған жүргізушілер теориялық емтиханды қайта тапсыруға жіберілуі мүмкін.
ІІМ мысал ретінде қиылыстан өту кезінде апаттық жағдай туғызуды, жылдамдықты жүйелі түрде асыруды, маневр жасау, қайта қатарға тұру немесе басып озу кезінде қауіпті әрекеттерге баруды атайды.
Тізімге тоқтау және тұрақ ережелерін бұзу салдарынан қозғалысқа кедергі келтіру немесе қауіп төндіру де кіреді.
Сонымен бірге полиция әр айыппұлдан кейін автоматты түрде қайта емтихан тағайындалмайтынын атап өтті. Мұндай шара тек заңда нақты көзделген жағдайларда қолданылады.
Емтихан тапсыруға екі ай беріледі
Қайта емтихан тапсыру туралы қаулы алып, оны елемеу де салдарға әкеледі.
Егер жүргізуші дәлелді себепсіз екі ай ішінде теориялық емтиханға келмесе, бұл да көлік жүргізу құқығын тоқтатуға негіз болуы мүмкін.
Бұл енді жай ғана кезекті айыппұл емес. Мұнда адамның көлік жүргізу құқығының өзі қозғалады.
Сондықтан мұндай қаулы алған жүргізуші үшін емтиханды тапсырумен қатар, белгіленген мерзімді өткізіп алмау да маңызды.
Мас күйінде болған жол-көлік оқиғасынан кейін татуласу жүргізуші құқығын сақтап қалмайды
Алкогольдік, есірткілік немесе уытқұмарлық масаң күйде көлік басқарғандарға қатысты салдар да күшейтілді.
ІІМ мәліметінше, қылмыстық іс жәбірленушімен татуласуға байланысты тоқтатылғанның өзінде, адам сегіз жылға көлік жүргізу құқығынан айырылады.
Егер оның бұрын жүргізуші куәлігі болмаған болса, сегіз жыл ішінде оны алуға да рұқсат берілмейді.
Бұл норма жәбірленушімен татуласқаннан кейін қылмыстық істің тоқтатылуын жүргізушілік мәртебеге қатысты салдардан құтылудың жолы ретінде қабылдауға мүмкіндік бермейді.
Жүргізуші куәлігі мен көлік жүргізу құқығы бір нәрсе емес
Жаңа ережелерде көпшілік назарынан тыс қалуы мүмкін заңдық айырмашылық бар.
ІІМ көлік құралын басқару құқығының тоқтатылуы туралы айтып отыр. Сондықтан «65 жастан асқан барлық жүргізушінің куәлігін алып қояды» деу дұрыс емес.
Жастың өзі көлік жүргізу құқығын тоқтатуға негіз болмайды.
65 жастан асқан жүргізушілер үшін негізгі талап — белгіленген медициналық тексеруден екі жыл сайын өту және көлік басқаруға қарсы көрсетілімдердің жоқтығын растайтын медициналық қорытындының болуы. Тексеруден кейін мәлімет мемлекеттік жүйеге автоматты түрде түсуі тиіс.
Жүргізушілер қазір нені тексеруі керек
Егер жүргізуші 65 жасқа толса немесе мүгедектігі бар жүргізушілер санатына кірсе, ең алдымен соңғы міндетті медициналық тексеруден қашан өткенін тексергені жөн.
Медициналық тексеруден кейін ІІМ-ге бөлек барудың қажеті жоқ. Бірақ тексеруден өту міндеті болған жағдайда жүйеде тиісті мәліметтің болмауы енді тікелей салдарға — көлік жүргізу құқығының тоқтатылуына әкелуі мүмкін.
Қалған жүргізушілер үшін ең елеулі өзгеріс — заңда көзделген өрескел жол ережесін бұзғаннан кейін теориялық емтиханды қайта тапсыру қаупі және емтиханға келуге берілетін екі айлық мерзім.
Бұған дейін біз жолдағы басқа өзгерістер туралы да жазған едік: 25 тамыздан бастап Қазақстанда электросамокаттардың қозғалысына қатысты талаптар да өзгерді. Соның ішінде тротуарлар мен жаяу жүргіншілер жолдарында қозғалысқа қатысты жаңа шектеулер енгізілді.
