Ағымдағы жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстан банктеріндегі халықтың салымдары кезекті рекорд орнатып, салым көлемі алғаш рет 30 трлн теңгеге жетті. Алты ай ішінде жинақ сомасы 1,9 трлн теңгеге немесе 6,7%-ға өсті.
Бұл ретте оң динамика нарықтың барлық қатысушысында бірдей байқалған жоқ. Салымдардың өсуі 14 банкте тіркелді, ал сегіз ЕДБ-де жеке тұлғалардың қаражатының көлемі азайды. Тағы бір банкте халықтың салымдары мүлде жоқ.
Салымдардың өсімі бойынша Kaspi Bank көш бастап тұр: бірінші жартыжылдықта жеке тұлғалардың қаражатының көлемі 571,3 млрд теңгеге немесе 8,1%-ға ұлғайып, 7,6 трлн теңгеге жетті. Kaspi.kz экожүйесінде клиенттер ағымдағы шотты пайдаланып қана қоймай, мерзімді депозиттер мен мөлшерлемелері жоғарылатылған жинақтаушы депозиттерді аша алады.
Екінші орынды ЦентрКредит банкі иеленді, ондағы халық салымдарының көлемі 349,4 млрд теңгеге немесе 10,5%-ға өсті. Ағымдағы жылдың 1 шілдесіне қарай жеке тұлғалардың қаражатының сомасы 3,7 трлн теңгеге жетті.
Көшбасшылар үштігін Halyk Bank тұйықтап тұр: алты ай ішінде халықтың салымдары 323,7 млрд теңгеге немесе 4,2%-ға артып, 8,1 трлн теңгеге дейін өсті.
Үздік бестікке сондай-ақ Отбасы банк (плюс 301,7 млрд теңге) және ForteBank (плюс 120,6 млрд теңге) кірді.
Осылайша, өсім бойынша бес ең ірі банкке бірінші жартыжылдықтағы Қазақстандағы халық салымдарының жалпы өсуінің шамамен 88%-ы тиесілі болды.
Депозиттердің динамикасына және банктер арасындағы айырмашылықтарға бірден бірнеше фактор әсер етеді.
Ең алдымен, сөз халықтың ірі әрі қаржылық жағынан орнықты институттарға деген сенімі жайлы болып отыр. Салымшы үшін пайыздық мөлшерлеменің көлемі ғана емес, сонымен бірге банктің сенімділігі, оның қаржылық тұрақтылығы мен беделі де маңызды. Сондықтан жаңа жинақтардың едәуір бөлігі нарықтың ең ірі қатысушыларында шоғырланады.
Тағы бір маңызды фактор — депозиттер бойынша салыстырмалы түрде жоғары мөлшерлеме. Соңғы жылдары Қазақстанда базалық мөлшерлеме жоғары деңгейде тұр, бұл депозиттік өнімдердің кірістілігіне тікелей әсер етеді. Халық үшін бұл банктік салымдарды жинақтарды сақтау құралы ғана емес, сонымен бірге қомақты пайыздық кіріс алудың тәсіліне де айналдырады.
Сонымен қатар, соңғы бес-жеті жылда банктік қызметтерді цифрландыру депозиттердің өсуінде маңызды рөл атқарды. Мобильді қосымшалардың дамуы салымдарды ашу мен толықтыруды, шоттар арасында қаражат аударуды және жеке қаржыны бақылауды едәуір жеңілдетті. Бүгінде көптеген клиент үшін жинақтарды басқару іс жүзінде смартфондағы бірнеше әрекетке саяды.
Бұл жерде Kaspi.kz айқын мысал болып қалады: оның үздік қосымшасы банктік және басқа да қаржылық сервистерді бір цифрлық кеңістікте біріктіреді, ал Kaspi Bank-тің өзі бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша халық салымдарының өсімі жағынан көш бастады. Жиынтығында қаржы институтына деген сенімнің, депозиттер бойынша тиімді шарттардың және цифрлық сервистердің қолайлылығының ұштасуы халықтың банктік жинақтарға деген тұрақты сұранысын қалыптастырады.
Осылайша, депозиттердегі рекордтық 30 трлн теңге — бұл халық кірістері мен жинақтарының өсімінің көрінісі ғана емес, сонымен бірге қазақстандықтардың өз ақшасын басқару тәсілін өзгерту нәтижесі. Банктік салымдар бос қаражатты орналастырудың әлдеқайда үйреншікті құралына айналып келеді, ал жоғары кірістілік пен цифрлық басқарудың қолайлылығы оларды одан әрі тартымды ете түседі.
