Цифрлық бақылау миллиардтарды үнемдеді. Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесіне енгізілген цифрлық шешімдердің жиынтық экономикалық әсері 40 млрд теңгеден асты. Сонымен қатар елде дәрі өндірісі ұлғайып, ауылдық медицина инфрақұрылымы кеңейіп, дәрігер тапшылығы азайып келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл көрсеткіштерді Қазақстан Үкіметі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың денсаулық сақтау саласын жаңғырту және цифрландыру жөніндегі тапсырмаларын іске асыру аясында жариялады.
Face ID 10,6 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік берді
Цифрлық бақылаудың ең үлкен әсері медициналық қызметтерді есепке алу мен шығындарды тексеру кезінде байқалды.
2025 жылы Face ID технологиясын пайдалану медициналық көмекті негізсіз тұтынуды 7,5%-ға қысқартып, шамамен 10,6 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік берді.
«Әлеуметтік әмиян» сервисі тегін дәрі-дәрмек беруді бақылауды күшейтіп, негізсіз тұтынуды тағы 3,5 млрд теңгеге азайтты.
Медициналық көмекті төлеудің бірыңғай жүйесі көрсетілген қызметтердің көлемі мен құнын асыра көрсетуге байланысты 6,1 млрд теңгенің негізсіз есептелуін анықтаған.
Автоматты бақылау бірнеше деңгейде жұмыс істейді:
- Медициналық деректердің бірыңғай қоймасында 200-ден астам тексеру;
- медициналық ақпараттық жүйелерде 148 тексеру;
- ӘМСҚ жүйелерінде тағы 42 тексеру бар.
Мемлекеттік ақпараттық жүйелерді одан әрі интеграциялау медициналық көмекті қайталама қаржыландыруды азайтуы тиіс. Алдын ала есеп бойынша, бұл жыл сайын шамамен 9,5 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік береді.
Медициналық қызметтердің 88,6%-ы электронды форматқа өтті
Цифрландыру пациенттер үшін де күнделікті қызметтерді жеңілдетіп отыр.
2025 жылы Қазақстанда 215 млн-нан астам медициналық қызмет көрсетілсе, оның 190,8 миллионы немесе 88,6%-ы электронды форматта ұсынылған.
Дәрігерге онлайн жазылу қызметін 5,6 млн адам пайдаланған.
Медициналық анықтамалардың 12 түрі цифрландырылды, оның бесеуі тек электронды түрде рәсімделеді. Бір жыл ішінде азаматтарға 8,5 млн-нан астам электронды медициналық анықтама берілген.
2026 жылдан бастап цифрлық мониторингті кеңейту жоспарланып отыр. Ол:
- 7 млн-нан астам баланы;
- фертильді жастағы 5 млн әйелді;
- 400 мың жүкті әйелді қамтуы тиіс.
Мақсат — ауру қаупін ерте анықтап, профилактикалық шараларды уақытында қолдану.
1 қыркүйектен бастап ББҚ Data Matrix арқылы таңбаланады
Цифрлық бақылау дәрі-дәрмек пен биологиялық белсенді қоспалар нарығына да таралады.
2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстанда ББҚ-ны міндетті цифрлық таңбалау енгізіледі.
Осы күннен кейін өндірілген немесе елге әкелінген әр өнімнің қаптамасында бірегей Data Matrix коды болуы тиіс.
Толық қадағалау жүйесі 2027 жылғы 1 наурыздан бастап іске қосылады. Сол кезден бастап тауардың нарықтағы әрбір қозғалысы электронды құжат арқылы расталуы қажет.
Дәрілік заттарды таңбалау жүйесінің әсері қазірдің өзінде байқалған. Фармацевтика секторында салық төлеушілер саны 5%-ға, ал салық түсімдері 24%-ға немесе 23,9 млрд теңгеге өскен.
Қазақстандағы дәрі өндірісі үш жылда 37%-ға өсті
Дәрі-дәрмек импортына тәуелділікті төмендету үшін елде отандық өндіріс те кеңейтіліп жатыр.
Соңғы үш жылда қазақстандық фармацевтикалық кәсіпорындардың өндіріс көлемі 37%-ға өсіп, 191 млрд теңгеге жетті.
2026 жылдың бірінші жартысында дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар өндірісі 126,6 млрд теңгені құрады. Бұл өткен жылмен салыстырғанда шамамен 30%-ға көп.
2026 жылғы тамыздағы жағдай бойынша отандық өнімнің заттай үлесі 40,3%-ға жетті.
Қазақстанда қазір 209 фармацевтикалық және медициналық өнім өндіруші жұмыс істейді. Оның 43-і дәрі-дәрмек шығарады.
Қазақстандық компаниялар дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың 2 994 атауын тіркеген.
Сегіз фармжобаға 391,3 млрд теңге инвестиция салынады
Қазақстанда фармацевтикалық өндірістерді салу және кеңейту бойынша сегіз ірі жоба жүзеге асырылып жатыр.
Олардың жалпы инвестиция көлемі 391,3 млрд теңге.
Жаңа өндірістер Алматы мен Шымкентте, сондай-ақ Алматы және Қарағанды облыстарында іске қосылуы тиіс.
Жобалар аясында шамамен 1 200 тұрақты жұмыс орны құрылады.
Жаңа өндірістік қуаттарда Қазақстанда алғаш рет 494-тен астам дәрілік заттың өндірісін жолға қою жоспарланып отыр.
Олардың қатарында:
- онкологиялық ауруларға;
- қант диабетіне;
- жүрек-қан тамырлары ауруларына;
- аутоиммунды ауруларға;
- орфандық ауруларға;
- инфекциялық ауруларға арналған препараттар бар.
AstraZeneca, Pfizer және Roche компаниялары да Қазақстандағы өндірісті локализациялау және технология трансфері жобаларына қатысуда.
2025 жылы фармацевтика өнеркәсібіне инвестициялар 56%-ға өсіп, $142,8 млн-ға жеткен.
Ауылдық дәрігерлерге 8,5 млн теңге төленеді
Кадр тапшылығын азайту да денсаулық сақтау реформасының негізгі бағыттарының бірі болып отыр.
Ауылдық жерлерге ең тапшы мамандықтар бойынша дәрігер тарту үшін біржолғы төлем мөлшері екі есеге ұлғайып, 8,5 млн теңгеге жетті.
2025 жылы мұндай қолдауды 529 дәрігер алған. Жалпы төлем көлемі шамамен 4,5 млрд теңге болды.
2024 жылы бұл көрсеткіш 254 маман және 2,2 млрд теңге болған.
Жалпы әлеуметтік қолдау алған дәрігерлер саны 2024 жылғы 796 адамнан 2025 жылы 1 760 адамға дейін өсті.
Қызметтік баспанамен қамтамасыз етілген мамандар саны да 259-дан 727 адамға артқан.
Нәтижесінде 2023 жылмен салыстырғанда елдегі дәрігер тапшылығы 20%-ға, орта медицина қызметкерлерінің тапшылығы 7%-ға қысқарған.
Ауылдық жерлерде дәрігер тапшылығы 30%-ға, ал орта буын медицина мамандарының тапшылығы 22%-ға төмендеген.
Жедел жәрдем дәрігерлерінің орташа жалақысы 463 мың теңге
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жедел медициналық көмек, инфекциялық және санитариялық-эпидемиологиялық қызмет мамандарына қосымша төлемдер енгізілді.
Жедел жәрдем қызметкерлеріне 30%-ға дейін үстемеақы төленеді.
Оны есептегенде орташа жалақы:
- дәрігерде — шамамен 463 мың теңге;
- фельдшерде — 312 мың теңге;
- жүргізушіде — 230 мың теңге.
Инфекциялық қызмет мамандарына ерекше еңбек жағдайлары үшін базалық лауазымдық жалақының 350%-дан 540%-ға дейінгі мөлшерінде қосымша төлем белгіленді.
Нәтижесінде дәрігердің орташа жалақысы шамамен 497 мың теңге, медбикенікі 282 мың теңгені құрайды.
Ауылдарда 655 жаңа медициналық нысан салынды
Медициналық инфрақұрылымды кеңейтуде негізгі назар ауылдық жерлерге аударылып отыр.
2019 жылдан бері Қазақстанда 1 263 денсаулық сақтау нысаны салынған.
«Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында жоспарланған 655 алғашқы медициналық-санитариялық көмек нысанының барлығы 2025 жылдың соңына дейін аяқталды:
- 2023 жылы — 99 нысан;
- 2024 жылы — 361 нысан;
- 2025 жылы — 195 нысан.
Нәтижесінде 1 млн-нан астам ауыл тұрғыны медициналық көмекті тұрғылықты жерінде алу мүмкіндігіне ие болды.
Қазір 32 аудандық аурухана көпбейінді орталық аудандық аурухана деңгейіне дейін жаңғыртылып жатыр. Оның 12-сінде жұмыстар аяқталған.
Жаңғырту толық біткен соң 4 млн-нан астам ауыл тұрғыны жоғары технологиялық және мамандандырылған көмекті облыс орталығына бармай-ақ аудан деңгейінде ала алады.
Қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығы 75,97 жасқа жетті
2025 жылы Қазақстанда күтілетін өмір сүру ұзақтығы 75,97 жасқа жетті.
Бұл тәуелсіздік кезеңіндегі ең жоғары көрсеткіш ретінде аталып отыр.
Нәресте өлімі де 15%-ға төмендеп, тірі туған әр мың балаға шаққанда 5,85 жағдайды құрады.
Үкімет келтірген халықаралық бағалаулар бойынша Қазақстан Орталық Азияда күтілетін өмір сүру ұзақтығы бойынша бірінші орында және нәресте өлімі ең төмен елдердің бірі.
Бірақ денсаулық сақтау жүйесіндегі ең ірі өзгерістің бірі әзірге қаржыдан көрініп отыр: 2024–2025 жылдары енгізілген цифрлық шешімдердің экономикалық әсері 40 млрд теңгеден асты.
Бұған дейін біз Қазақстанда цифрлық бақылаудың бюджет шығындары мен медициналық төлемдерге қалай әсер етіп жатқанын жазған едік.
