Астық жинау қарқыны екі есе жоғары.
Қазақстанда 5,5 млн гектар дәнді дақыл алқабы жиналып, шаруалар 7,7 млн тонна астық бастырды. Өткен жылдың осы кезеңінде көрсеткіш 3,9 млн тонна болған, ал қабылданған жұмсақ бидайдың 78 пайызы үшінші сыныпқа жатқызылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Үкіметі хабарлады. Қазір дәнді дақылдардың жалпы егіс алқабының 35,5 пайызы жиналды, орташа өнімділік гектарына 14 центнерді құрап отыр.
Элеваторларға түскен астық көлемі жеті есе өсті
Егін жинау қарқынымен бірге астық қабылдау кәсіпорындарына жеткізілген өнім көлемі де күрт артқан.
Лицензияланған астық қабылдау кәсіпорындары 1 025,2 мың тоннадан астам жаңа астық қабылдады. 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш небәрі 145,5 мың тонна болған.
Яғни биыл сақтауға қабылданған астық көлемі былтырғыдан шамамен жеті есе көп.
Бұл жерде жалпы жиналған өнім мен элеваторларға жеткізілген астықты ажырату қажет. Қазақстан бойынша 7,7 млн тонна астық бастырылғанымен, оның 1 млн тоннадан астамы әзірге лицензияланған астық қабылдау кәсіпорындарына түскен.
Жұмсақ бидайдың 78 пайызы үшінші сыныпқа жатқызылды
Алғашқы қабылдау нәтижелері жаңа өнімнің сапалық құрамын да көрсетті.
Астық қабылдау кәсіпорындарына түскен жұмсақ бидайдың:
- 78 пайызы үшінші сыныпқа;
- 14 пайызы төртінші сыныпқа;
- 7 пайызы бесінші сыныпқа және сыныпқа жатпайтын астыққа тиесілі.
Үшінші сыныпты бидайдың басым болуы астық нарығы үшін елеулі көрсеткіш. Дегенмен бұл — егін жинау науқаны толық аяқталғаннан кейінгі қорытынды емес. Алқаптардың әзірге 35,5 пайызы ғана жиналғандықтан, түпкілікті сапалық құрылым өзгеруі мүмкін.
Ауыл шаруашылығы министрлігі қабылданып жатқан астықтың сыныптылығы мен негізгі физика-химиялық көрсеткіштеріне мониторинг жүргізіп отыр.
Бидайдың 56 пайызында глютен мөлшері 28 пайыздан жоғары
Жаңа астықтың тағы бір маңызды көрсеткіші — глютен мөлшері.
Қабылданған жұмсақ бидайдың 56 пайызында глютен мөлшері 28 пайыздан асады.
Тағы 19 пайызында бұл көрсеткіш 25–27 пайыз аралығында болса, қалған 25 пайызында 23–24 пайызды құрайды.
Осы деректер әзірге астық қабылдау кәсіпорындарына жеткізілген өнімге қатысты. Сондықтан негізгі егін жинау аяқталғаннан кейін сапа көрсеткіштерінің қандай деңгейде сақталатыны маңызды болмақ.
Дәнді және майлы дақылдардың 98 пайызының жағдайы қалыпты
Егіннің қазіргі жағдайы да науқанның қалған бөлігі үшін негізгі факторлардың бірі.
Жергілікті атқарушы органдардың мәліметінше, дәнді және майлы дақылдар егісінің 98 пайызы жақсы және қанағаттанарлық жағдайда.
Өңірлердегі жағдайды жедел бағалау үшін арнайы жұмыс тобы құрылып, көшпелі тексерулер жүргізіліп жатыр.
Дәнді дақылдармен қатар басқа ауыл шаруашылығы өнімдерін жинау жалғасуда:
- 244 мың тонна майлы дақыл тұқымы;
- 1,9 млн тоннадан астам көкөніс;
- 1,7 млн тонна бақша дақылдары;
- 795 мың тонна картоп жиналды.
Бұл бағыттардағы жұмыстар жоспарлы режимде жүріп жатыр.
Өңірлерге 401,1 мың тонна дизель отыны бөлінді
Егін жинаудың қалған кезеңіндегі қарқын шаруалардың қажетті ресурстармен қамтамасыз етілуіне де байланысты.
Күзгі дала жұмыстарына өңірлер үшін 401,1 мың тонна дизель отыны бөлінген. Оның 161,3 мың тоннасына шарт жасалып, ақысы төленді. Бұл жалпы көлемнің 40 пайызы.
Нақты жөнелтілген дизель отынының көлемі 143 мың тоннаға немесе жоспардың 36 пайызына жетті.
Минералды тыңайтқыштармен қамтамасыз ету көрсеткіші жоғарырақ. 2026 жылға жоспарланған 2,3 млн тоннаның 2 млн тоннасына шарт жасалып, өнім жөнелтілген. Жылдық жоспардың 85 пайызы орындалды.
Қазақстан астығы үшін шешуші кезең әлі алда
Қазіргі 7,7 млн тонна — биылғы егіннің түпкілікті көлемі емес. Дәнді дақылдар алқабының 64,5 пайызы әлі жиналмаған.
Сондықтан алдағы кезеңде екі көрсеткіш шешуші болады: жалпы астық көлемінің қаншалықты өсетіні және негізгі өнім элеваторларға түскен кезде үшінші сыныпты бидайдың қазіргі 78 пайыздық үлесі сақтала ма.
Бұған дейін біз Қазақстан астығының сыртқы нарықтағы көрсеткіштері қалай өзгергенін жазған едік. Жаңа өнімнің көлемі мен сапасы енді келесі кезеңдегі ішкі нарық пен экспорт үшін негізгі көрсеткіштердің біріне айналады.
