Қазақстанда қылмыс азайып келеді.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында қылмыс деңгейі тағы 10%-ға төмендеді. Ал құқық қорғау органдары бейнеаналитикаға, цифрлық бақылауға және құқық бұзушылықтарды автоматты түрде анықтау жүйелеріне көбірек сүйене бастаған.
Бұл деректер Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру қорытындылары туралы шолуда келтірілген.
Бір жылда тіркелген қылмыс саны 96,6 мыңға дейін азайды
Төмендеу 2025 жылдың өзінде байқалған.
Сол жылы Қазақстанда 96,6 мың қылмыс тіркелді. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 102,7 мың болған. Яғни қылмыс саны 6%-ға азайған.
Төмендеу ұрлық, тонау, қарақшылық, адам өлтіру және бұзақылық секілді қылмыс түрлері бойынша да тіркелген.
2026 жылдың алғашқы алты айында жалпы қылмыс деңгейі тағы 10%-ға төмендеді. Сонымен бірге цифрлық аналитика мен бейнемониторингті қолдану нәтижесінде қылмыстардың ашылу көрсеткіші артқаны хабарланды.
Қоғамдық орындардағы жағдай да өзгерген. 2025 жылы мұндай құқық бұзушылықтар саны 9%-ға азайса, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында тағы 19%-ға төмендеген.
Камералар «көрінбейтін аймақтарды» азайту үшін біріктірілуде
Жаңа жүйенің негізгі құралдарының бірі — жаппай бейнебақылау.
Оның аясында көшелердегі, аулалардағы, білім беру нысандары мен көлік тораптарындағы камералар біртұтас цифрлық жүйеге біріктіріледі.
Негізгі мақсат — бақылаудан тыс қалатын аумақтарды барынша азайту.
Шолуда қылмыстардың едәуір бөлігі қазір цифрлық технологиялардың көмегімен ашылып жатқаны көрсетілген.
Әкімшілік құқық бұзушылықтар статистикасы да бақылау ауқымының кеңейгенін аңғартады.
2025 жылы полиция 17 млн-нан астам әкімшілік құқық бұзушылықтың жолын кесті. Оның ішінде:
- 26,6 мың ұсақ бұзақылық дерегі;
- қоғамдық орындарда алкоголь ішу және мас күйде жүру бойынша 215,8 мың жағдай;
- тыныштықты бұзудың 122,6 мың дерегі;
- алкоголь өнімдерін сату тәртібін бұзудың 7,8 мың фактісі бар.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 8,1 млн-нан астам құқық бұзушылық анықталған.
27 мыңнан астам камера қоқыс пен түтінді де бақылайды
Цифрлық бақылау тек қылмыспен күреске ғана қолданылып жатқан жоқ.
Президент бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында шамамен 7 мың полицей және 1,2 мыңнан астам мобильді топ жұмылдырылған.
2025 жылдан бері абаттандыру қағидаларын бұзудың 496 мың дерегі және қоғамдық орындарды ластаудың 119 мың фактісі анықталған.
Сонымен қатар 2,6 мың заңсыз қоқыс үйіндісі жойылған.
Қосымша бақылауды бейнеаналитикамен жабдықталған 27 мыңнан астам камера қамтамасыз етеді.
Оның 568-і қоқыс тастау фактілерін, 205-і түтінді анықтауға арналған.
Осы камералардың көмегімен 20 мыңнан астам экологиялық құқық бұзушылық тіркелген.
Отбасылық-тұрмыстық құқық бұзушылық үшін 45 мың адам жауапқа тартылды
Алдын алу жұмыстарының тағы бір бағыты — әйелдер мен балалардың қауіпсіздігі.
Полиция құқық бұзушылық фактісі анықталған жағдайда әкімшілік өндірісті өздігінен бастауға мүмкіндік беретін тіркеу тәсілін қолданады.
Тараптардың татуласуына тек сотта және бір рет қана рұқсат етіледі.
2025 жылы 50 құқық бұзушыға жәбірленушімен бірге тұруға уақытша тыйым салынған. 2026 жылдың басынан бері мұндай шара 51 адамға қолданылды.
Соттар құқық бұзушыларды психологиялық түзету курстарына да жібере бастаған.
2025 жылы мұндай шара 987 адамға қолданылса, биылғы кезеңде олардың саны 1 514 адамға жеткен.
Отбасылық-тұрмыстық саладағы заңсыз әрекеттер үшін 2025 жылы 82,4 мың адам, ал 2026 жылдың алғашқы алты айында 45,1 мың адам жауапқа тартылған.
Сонымен бірге осы санаттағы құқық бұзушылықтар бірінші жартыжылдықта 7%-ға азайған.
Жыл басынан бері 1 877 адам арнайы әлеуметтік көмек алған.
Алаяқтардың 163 млн телефон қоңырауы бұғатталды
Цифрлық күрестің тағы бір маңызды бағыты — интернет-алаяқтық.
2026 жылдың басынан бері ІІМ, Ұлттық банк, қаржы ұйымдары және байланыс операторларының бірлескен жұмысы нәтижесінде 3,5 мыңнан астам интернет-алаяқтық ашылған.
Ұлттық банктің Антифрод-орталығы азаматтардың 1 млрд теңгеден астам қаражатын бұғаттап, ақшаның алаяқтардың қолына өтіп кетуіне жол бермеген.
Байланыс операторлары осы кезеңде 163,2 млн алаяқтық телефон қосылымын бұғаттаған.
«Киберқадағалау» мемлекеттік жүйесі арқылы 26 мың заңсыз интернет-ресурс анықталып, олардың жұмысы шектелді.
Сондай-ақ заңсыз call-орталықтар мен дропперлік желілердің қызметі тоқтатылған.
Ұлттық банк бұған дейін Антифрод-орталықтың күмәнді операцияларды анықтауға және қаржы ұйымдары арасындағы ақпарат алмасуды жеделдетуге арналған цифрлық инфрақұрылым ретінде дамып жатқанын хабарлаған.
Есірткіге қарсы шаралар екі миллионнан астам жасты қамтыды
Цифрлық құралдар есірткі бизнесімен күресте де қолданылып жатыр.
Жұмыс төрт бағытқа бөлінген: есірткі зертханалары мен жеткізу арналарына тосқауыл қою, интернет арқылы сатуды тоқтату, қаржы ағындарын бұғаттау және жастар арасында алдын алу шараларын күшейту.
Жыл басынан бері Қазақстанда 14,5 мыңға жуық есірткіге қарсы іс-шара өткізілген.
Оған 2 млн-нан астам жас қамтылды.
Алдын алу жұмыстары елдегі 997 жазғы лагерьдің 727-сінде жүргізілген.
Білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарымен бірлесіп шамамен 5,5 мың акция, үкіметтік емес ұйымдар және еріктілермен 1,5 мың шара өткізілген.
Жолдарда 31 мыңнан астам автоматты камера жұмыс істейді
Жол қозғалысын автоматты бақылау жүйесі де кеңейтіліп жатыр.
2026 жылдың алғашқы жеті айында жол-көлік оқиғаларының саны 4%-ға азайған.
Қаза болғандар саны 16%-ға, жарақат алғандар саны 6%-ға төмендеді.
Жалпы 8,7 млн-нан астам жол қозғалысы ережесін бұзу фактісі анықталған.
Өрескел құқық бұзушылықтар үшін 18 мың жүргізуші көлік басқару құқығынан айырылып, 15,5 мың адам әкімшілік қамауға алынған.
Қазақстан жолдарында 31 мыңнан астам автоматты тіркеу жүйесі орнатылған.
Олардың көмегімен 5,7 млн жол ережесін бұзу фактісі анықталды.
Жүйелер көліктің техникалық тексеруден өткенін және сақтандыру полисінің бар-жоғын да бақылауға мүмкіндік береді.
Цифрлық бақылаудың ауқымы кеңейіп келеді: 2026 жылдың басынан бері 163,2 млн алаяқтық телефон қосылымы бұғатталды, ал бірінші жартыжылдықта елдегі жалпы қылмыс деңгейі 10%-ға төмендеді.
