Несиені жабу тарихты өшірмейді. Банк алдындағы қарыз толық өтелгеннен кейін де несие, төлемдер және бұрын болған кешіктірулер туралы мәліметтер кредиттік бюрода бірнеше жыл сақталуы мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі несие тарихын қалыптастыру және сақтау тәртібін түсіндірді. Жаңа несие өтінімін қараған кезде банктер мен микроқаржы ұйымдары осы мәліметтерді қарыз алушының төлем қабілеттілігі мен кредиттік тәуекелін бағалау үшін пайдаланады.
Бес жыл несие алған күннен бастап есептелмейді
Ең маңызды мәселе — ақпараттың қанша уақыт сақталатыны.
Қазақстан заңнамасына сәйкес, кредиттік бюро азамат туралы мәліметтерді ол туралы соңғы ақпарат алынған күннен бастап бес жыл бойы сақтайды.
Яғни мерзім несие рәсімделген күннен басталмайды.
Мысалы, адам несиені бірнеше жыл бұрын алып, оны жақында ғана толық өтеді делік. Банк кредиттік бюроға қарыздың жабылғаны туралы ақпарат жібергеннен кейін бес жылдық мерзім дәл осы соңғы жаңартудан бастап есептеледі.
Сондықтан несиені толық жабу ол туралы деректер кредиттік есептен бірден жоғалады деген сөз емес.
Бұрынғы кешіктірулер де тарихта сақталуы мүмкін
Несие тарихында қарыз алу фактісі ғана көрсетілмейді.
Кредиттік бюроларда несиелер, ағымдағы берешек, төлемдердің уақытында жасалуы, мерзімі өткен қарыздар және басқа да қаржылық міндеттемелер туралы мәліметтер жинақталады.
Сондықтан толығымен жабылған несие де адамның бұрынғы төлем тәртібі туралы ақпаратты сақтап қалуы мүмкін.
Егер төлемдер кешіктіріліп жасалса, бұл деректер де соңғы ақпарат түскеннен кейін белгіленген мерзім ішінде несие тарихында қалуы ықтимал.
Жаңа несие алуды жоспарлаған адам үшін мұның практикалық маңызы бар: банк тек қазіргі қарыз жүктемесіне емес, бұрынғы міндеттемелердің қалай орындалғанына да қарайды.
Қазақстанда екі кредиттік бюро жұмыс істейді
Несие тарихы мен дербес кредиттік рейтинг туралы мәліметтерді «Мемлекеттік кредиттік бюро» АҚ және «Бірінші кредиттік бюро» ЖШС жинақтайды.
Мемлекеттік кредиттік бюро Қазақстан Ұлттық Банкінің еншілес ұйымы болып табылады.
Екінші деңгейдегі банктер, микроқаржы ұйымдары, ломбардтар, коллекторлық агенттіктер, байланыс операторлары, коммуналдық қызметтер және заңнамада көзделген басқа да ақпарат жеткізушілер ГКБ-ға мәлімет беруге міндетті.
Ал Бірінші кредиттік бюро — жеке коммерциялық ұйым. Оған ақпарат беру ерікті негізде жүзеге асырылады.
Кредиттік рейтинг жаңа несиеге кепілдік бермейді
Несие тарихындағы ақпарат негізінде дербес кредиттік рейтинг — ДКР қалыптасады.
Бұл көрсеткіш адамның кредиттік профилін бағалауға көмектеседі. Оған кешіктірілген төлемдер, қолданыстағы несиелер саны, қарыздың коллекторлық агенттікке берілуі және басқа мәліметтер әсер етуі мүмкін.
Бірақ жоғары рейтинг жаңа несиенің автоматты түрде мақұлданатынын білдірмейді.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктер мен МҚҰ-лар өздерінің скорингтік модельдерін қолданатынын және несие беру туралы шешімді дербес қабылдайтынын түсіндіреді.
Сондықтан жақсы ДКР — қарыз алушыны бағалаудағы факторлардың бірі ғана.
Бұған дейін біз Қазақстанда кредиттік рейтинг неге байланысты және неге банк мерзімі өткен қарызы жоқ адамға да несие беруден бас тартуы мүмкін екені туралы жазған едік.
Несие тарихын кім көре алады
Несие тарихы құпия ақпарат болып саналады.
Азамат өз кредиттік есебін өзі ала алады. Сондай-ақ мұндай ақпаратты алуға заңмен құқығы бар банктер, микроқаржы ұйымдары, ломбардтар, кредиттік серіктестіктер және басқа ұйымдар, әдетте, азаматтың келісімімен қол жеткізе алады.
Кредиттік бюро несие тарихындағы мәліметтерді қорғауға және оларды бөгде адамдарға жарияламауға міндетті.
Заңда уәкілетті органдар арасында тиісті келісім болған жағдайда басқа мемлекеттердің кредиттік бюроларымен ақпарат алмасу мүмкіндігі де қарастырылған.
Несие тарихындағы қате банктің шешіміне әсер етуі мүмкін
Қарыз алушы үшін кредиттік есеп жай ғана архив емес.
Егер онда қолданыстағы несие, кешіктіру немесе әлдеқашан жабылған қарыз туралы қате ақпарат пайда болса, бұл мәліметтер банктің кредиттік тәуекелді бағалауына әсер етуі мүмкін.
Сол себепті реттеуші азаматтарға өз несие тарихын мерзімді түрде тексеріп отыруды ұсынады.
Бұл деректердің дұрыстығына көз жеткізуге және, мысалы, адамның өзі рәсімдемеген несиені дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.
Біз бұған дейін дербес кредиттік рейтингті Қазақстандағы қолжетімді сервистер мен кредиттік бюролар арқылы қалай тексеруге болатыны туралы жазғанбыз.
Қарыз алушы үшін негізгі мерзім өзгермейді: бес жыл адам несие алған күннен емес, кредиттік бюроға ол туралы соңғы ақпарат түскен күннен бастап есептеледі.
