Қазақстанда жеке компанияларды IPO-ға дайындау жұмысы жүргізілуде. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Дүниежүзілік банкпен және Халықаралық қаржы корпорациясымен (IFC) бірлесіп, орта және ірі бизнестің қор нарығына шығу мүмкіндіктерін кеңейтуді көздеп отыр. Бұл туралы агенттік төрағасы Мәдина Әбілқасымованың Бангкоктағы халықаралық кездесуге қатысуы жөніндегі хабарламада айтылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мәселе Таиланд астанасында өткен Халықаралық валюта қоры мен Дүниежүзілік банк тобының жыл сайынғы кездесулері аясында талқыланды. Жоғары деңгейдегі дөңгелек үстелге қатысушылар экономиканы ұзақ мерзімді қаржыландыру, институционалдық инвесторлардың рөлін күшейту және ішкі нарыққа жеке капитал тарту жолдарын қарастырды.
Қазақстандық компаниялар неге IPO-ға сирек шығады?
Қазақстанда қор нарығының негізгі инфрақұрылымы мен реттеушілік базасы қалыптасқанымен, корпоративтік қаржы құралдарының ұсынысы әлі де жеткіліксіз.
Отандық кәсіпорындар акциялар мен облигациялар шығарудан гөрі банктік кредиттерді көбірек пайдаланады. Соның салдарынан қор нарығы бизнесті ұзақ мерзімді қаржыландырудың толыққанды балама көзіне айнала алмай отыр.
Бұл жағдайды өзгерту үшін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Дүниежүзілік банкпен және IFC-пен бірлескен жұмысты қолға алған.
Негізгі бағыттардың бірі — Қазақстандағы орта және ірі жеке компанияларды алғашқы жария орналастыруға, яғни IPO-ға дайындау. Сонымен қатар отандық эмитенттер үшін облигация шығару арқылы қаржы тартуды тиімдірек ету шаралары қарастырылып жатыр.
Әзірге IPO-ға дайындалып жатқан компаниялардың атаулары, олардың саны, орналастыру мерзімдері мен жоспарланған қаржы көлемі жарияланған жоқ.
Зейнетақы активтері экономиканы қаржыландыруға қалай әсер етеді?
Мәдина Әбілқасымова капитал нарығын дамыту үшін институционалдық инвесторлардың тұрақты базасын қалыптастыру маңызды екенін атап өтті.
Осы бағыттағы ұсыныстардың бірі — жеке басқарушы компаниялардың зейнетақы активтерін басқаруға қатысуын кеңейту.
Мұндай тәсіл инвестициялық стратегияларды әртараптандыруға және отандық бизнесті ұзақ мерзімді қаржыландыру мүмкіндіктерін ұлғайтуға бағытталған.
Институционалдық инвесторлар қор нарығында маңызды рөл атқарады. Олар ұзақ мерзімге инвестиция салып, акциялар мен облигацияларға тұрақты сұраныс қалыптастыруға ықпал ете алады.
Дегенмен зейнетақы қаражатын басқаруда инвестициялық кірістілікпен қатар тәуекелдерді бақылау және активтердің сақталуын қамтамасыз ету де маңызды.
Мемлекеттік облигациялар не үшін қажет?
Дөңгелек үстелде мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша сенімді кірістілік бағдарын қалыптастыру мәселесіне ерекше назар аударылды.
Мемлекеттік облигациялардың кірістілігі ішкі нарықтағы қарыз алу құнын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл көрсеткіш корпоративтік облигацияларды орналастыратын компаниялар мен инвесторлар үшін маңызды бағдар саналады.
Мәдина Әбілқасымова табиғи ресурстарға бай мемлекеттер үшін де ұзақ мерзімді мемлекеттік облигацияларды тұрақты шығару өзектілігін жоғалтпайтынын атап өтті.
Мемлекеттің қарыз қаражатына қажеттілігі шектеулі болған күннің өзінде мұндай бағалы қағаздар нарықта баға бағдарларын қалыптастыруға көмектеседі.
Нәтижесінде компаниялар өз облигациялары бойынша қандай кірістілік ұсыну қажеттігін бағалай алады, ал инвесторлар әртүрлі қаржы құралдарының тәуекелі мен ықтимал табыстылығын салыстыруға мүмкіндік алады.
Euroclear шетелдік инвесторларға жол ашуы мүмкін
Халықаралық инвестицияларды тарту үшін қаржы нарығының инфрақұрылымын дамыту да маңызды бағыт ретінде аталды.
Агенттік мәліметінше, Қазақстанда заманауи нарық инфрақұрылымының негізгі элементтері, соның ішінде орталық контрагент қалыптастырылған.
Ендігі міндеттердің бірі — халықаралық есеп айырысу байланыстарын кеңейту. Осы бағытта Euroclear жүйесіне қосылу жоспарланып отыр.
Euroclear халықаралық бағалы қағаздармен операциялар бойынша есеп айырысу және сақтау қызметтерін көрсетеді. Бұл жүйемен байланысты дамыту шетелдік инвесторлардың қазақстандық қаржы құралдарына қол жеткізуін жеңілдетуге мүмкіндік беруі мүмкін.
Алайда агенттік хабарламасында Euroclear жүйесіне қосылудың нақты мерзімі мен техникалық шарттары көрсетілмеген.
Қазақстанның капитал нарығына қандай өзгерістер қажет?
Халықаралық кездесуде ішкі капитал нарығын дамыту үшін бірнеше негізгі бағытқа назар аударылды:
- Институционалдық инвесторлардың тұрақты базасын қалыптастыру.
- Жеке басқарушы компаниялардың зейнетақы активтерін басқаруға қатысуын кеңейту.
- Мемлекеттік облигациялар бойынша сенімді кірістілік бағдарын дамыту.
- Шетелдік инвесторлар үшін халықаралық есеп айырысу инфрақұрылымын жетілдіру.
- Орта және ірі жеке компанияларды IPO-ға дайындау.
- Корпоративтік облигациялар арқылы қаржыландыруды тартымды ету.
Сонымен қатар Мәдина Әбілқасымова макроэкономикалық тұрақтылық, болжамды реттеушілік орта және сенімді қаржы инфрақұрылымы шетелдік капитал тартудың негізгі алғышарттары екенін атап өтті.
Бұл қазақстандық бизнеске не береді?
Капитал нарығын дамыту кәсіпорындарға қаржы тартудың қосымша жолдарын аша алады.
Банктік кредиттен айырмашылығы, IPO компанияға акцияларын инвесторларға ұсыну арқылы капитал тартуға мүмкіндік береді. Ал облигация шығару бизнестің банктен тыс қарыз қаражатын алуына жағдай жасайды.
Мұндай құралдар әсіресе ұзақ мерзімді инвестициялық жобаларды жүзеге асыратын компаниялар үшін маңызды болуы мүмкін.
Дегенмен қор биржасына шығу бизнестен жоғары ашықтықты, сапалы корпоративтік басқаруды және қаржылық ақпаратты жүйелі жариялауды талап етеді.
Сондықтан Дүниежүзілік банк пен IFC қатысатын дайындық жұмысы компаниялардың инвестиция тарту мүмкіндігін ғана емес, олардың жария нарық талаптарына сәйкестігін арттыруға да бағытталған.
Қазір Қазақстан үшін негізгі міндет — қалыптасқан қаржы инфрақұрылымын нақты инвестициялық мүмкіндіктерге айналдыру. Бұл үшін қор нарығына шығуға дайын компаниялар санының артуы, инвесторлардың сенімі және тұрақты макроэкономикалық жағдай қажет.
Бұған дейін біз Қазақстанның қор нарығын дамытуға арналған 35 бастама туралы жазған едік. Ұсыныстар арасында IPO өткізуге ынталандыру, қаржы құралдарын кеңейту және капитал нарығының инфрақұрылымын жаңғырту шаралары бар.
