Қыркүйек пәтер мәселесін қайта ушықтырды. Алматыда жаңа оқу жылының басталуымен бірге жалдау ақысының екі таңбалы өсімі және басқа өңірлерден келген студенттердің жаңа легі қатар келді. Қаланың жоғары оқу орындарында ғана шамамен 149 мың иногородний студент білім алады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ұлттық статистика бюросының соңғы деректеріне сәйкес, 2026 жылғы шілдеде Қазақстанда тұрғын үйді жалдау ақысы бір жыл бұрынғы деңгейден 14,6% жоғары болды. Салыстыру үшін, жалпы жылдық инфляция 10,2%-ды құрады.
Алматыда бір бөлмелі пәтер шамамен 209 мың теңге тұрады
Ең сезімтал нарық еліміздің ірі білім беру орталықтарында қалыптасқан.
Алматыда абаттандырылған тұрғын үйді жалдау құны шілдеде орта есеппен бір шаршы метрге 5961 теңгеге жетті. Бұл ауданы 35 шаршы метр болатын пәтер айына шамамен 208,6 мың теңге тұрады деген сөз.
Астанада дәл сондай пәтер бір шаршы метріне шамамен 5796 теңге есебімен айына шамамен 203 мың теңгеге шығады.
Мәселе тек тамыздағы дәстүрлі ажиотажбен шектелмейді. Маусым қорытындысында-ақ Алматыдағы жалдау ақысы бір жылда 14%-ға, Астанада 13,7%-ға өскен.
Тұрғын үй нарығындағы баға тұрғындардың нақты табысына қарағанда жылдамырақ өсіп отыр. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың бірінші тоқсанында Қазақстандағы медианалық жалақы 331 527 теңгені құрады, ал нақты жалақы индексі өткен жылдың сәйкес кезеңіне шаққанда 97,7% болды.
Пәтерді жалғыз жалдайтын адам үшін айырмашылық бірден сезіледі: Алматыда тек баспанаға айына 200 мың теңгеге жуық қаражат кетуі мүмкін. Бұған азық-түлік, көлік, коммуналдық төлемдер мен басқа шығындар әлі қосылған жоқ.
Алматыда басқа өңірлерден келген 149 мың студент оқиды
Қыркүйектің басталуы нарыққа тағы бір қуатты факторды қосады — студенттер.
Алматы Қазақстандағы ең ірі университеттік орталық болып қала береді. Қаланың 35 жоғары оқу орнында 221 мың студент білім алады, оның 149 мыңы басқа өңірлерден келген.
Яғни мегаполистегі студенттердің шамамен үштен екісі ата-анасының үйінен бөлек тұру мәселесін шешуге мәжбүр.
Олардың бір бөлігі жатақханаға орналасады, бір бөлігі туыстарында тұрады. Алайда айтарлықтай бөлігі коммерциялық нарыққа шығып, пәтер, бөлме, хостел немесе бірге тұратын адам іздейді.
Дәл тамыздың соңы мен қыркүйектің басында бұл сұраныс бір мезетте шоғырланады.
Тұрғын үйдің қолжетімділігі адамдар арасында да белсенді талқыланып жүр. Алматыға көшу туралы пікірталастарда ең негізгі кедергілердің бірі ретінде жалдау бағасы аталады, ал басқа қалаға көшкісі келетін кейбір қазақстандықтар Алматы мен Астананы бюджеттің көтермеуіне байланысты бірден тізімнен шығарады.
Жатақхана тапшылығы төрт есе азайды, бірақ толық жойылған жоқ
Қала коммерциялық нарыққа түсетін қысымды азайтуға тырысып жатыр.
Жаңа оқу жылына Алматыда жатақханаларда, хостелдерде, қонақүйлерде және басқа орналастыру нысандарында 61,2 мың орын дайындалған.
Бір жыл ішінде студенттік жатақхана тапшылығы шамамен төрт есе азайып, 23,7 мың орыннан 5,7 мың орынға дейін төмендеді. Қазір қалада 136 студенттік жатақхана жұмыс істейді.
2026 жылдың соңына дейін тағы 4658 орынға арналған 13 нысанды ашу жоспарланған.
Бірақ инфрақұрылым кеңейгенімен, студенттердің коммерциялық нарыққа деген сұранысы толық жоғалмайды. Бір ғана Алматыда оқу жылының тоғыз-он айында қалада тұруы қажет ондаған мың иногородний студент бар.
Бұған дейін біз Алматы мен Астанада шамамен 200 мың теңгелік жалдау ақысы студенттер үшін неге жеке проблемаға айналғанын егжей-тегжейлі жазған едік. Сол кезде Қазақстанда туған қаласынан тыс жерде оқитын жоғары оқу орны студенттерінің саны 364,5 мың екені айтылған.
Жаппай құрылыс та жалдау бағасының өсуін әзірге тоқтатпады
Нарықтағы парадокс — тұрғын үй құрылысы белсенді жүріп жатыр.
2026 жылғы қаңтар-шілде аралығында Алматыда 1,65 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,3%-ға көп.
Астанада пайдалануға берілген тұрғын үй көлемі 2,2 млн шаршы метрден асты.
Соған қарамастан жалдау ақысы екі таңбалы қарқынмен өсіп келеді.
Бұл жалпы салынып жатқан тұрғын үй көлемі мен ұзақ мерзімді жалға алушыларға қолжетімді ұсыныс арасында айырмашылық бар екенін көрсетеді. Жаңа салынған әр пәтер жалдау нарығына шықпайды, ал шыққан нысандардың бір бөлігі қымбат сегментте болуы мүмкін.
Сонымен бірге Алматы елдегі ең белсенді жылжымайтын мүлік нарығы болып қала береді. Тек шілдеде қалада 7263 тұрғын үйді сатып алу-сату мәмілесі тіркелді. Бұл Қазақстандағы барлық мәміленің шамамен бестен біріне тең.
Студент баспанасыз қалса, қайда жүгінеді
Оқу жылының басында студенттер үшін арнайы көмек тетігі жұмыс істейді.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің мәліметінше, Алматыда ситуациялық және дағдарыс орталықтары жұмыс істейді. Олар жатақханада бос орын табуға немесе баспанасыз қалған студентті уақытша орналастыруға көмектеседі.
Кеңес алу үшін +7 700 950 95 28 және +7 700 255 14 43 нөмірлеріне хабарласуға болады. Жоғары оқу орындарының өздерінде де студенттерді орналастыру орталықтары жұмыс істейді.
Алматыдағы ALT University базасында да дағдарыс орталығы бар. Бос орын болған жағдайда онда студент қай жоғары оқу орнында оқитынына қарамастан уақытша орналаса алады.
Бірнеше күн бұрын біз Алматы студенттерін уақытша баспанамен қамтамасыз ету тетігі туралы жазған едік. Бұл жүйе тұрақты баспана іздеуге уақыт беріп, тұрғын үй мәселесі салдарынан сабақты жібермеуге мүмкіндік береді.
Неліктен биылғы күз жалға алушылар үшін ауыр сезіліп отыр
Ресми статистика бір картинаны көрсетеді: жалдау ақысы бір жылда 14,6%-ға өсті, ал жалпы инфляция 10,2% болды.
Алматы бір мезетте басқа өңірлерден келген шамамен 149 мың студентті қабылдап отыр. Жатақхана тапшылығы едәуір қысқарғанымен, әлі де мыңдаған орын жетіспейді.
Тұрғын үй нарығы бойынша тамыз айының келесі ресми статистикасы 9 қыркүйекте жариялануы тиіс. Сол деректер қыркүйек алдындағы дәстүрлі сұраныс өсімінің бағаға қаншалықты әсер еткенін көрсетеді.
Әзірге Алматы үшін негізгі көрсеткіш айқын: шағын пәтерді айына шамамен 200 мың теңгеге жалдау сирек құбылыс болудан қалып, елдің ең ірі студенттік қаласындағы қалыпты бағалардың біріне айналып отыр.
