ШЫҰ аясындағы сауда өсіп келеді.
2025 жылы Қазақстанның ұйымға мүше елдермен тауар айналымы $72,6 млрд-қа жетті, алайда импорт экспорттан $11,1 млрд-қа жоғары болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанның сыртқы сауда көрсеткіштерін Ұлттық статистика бюросы да жариялайды. Бюро 2026 жылғы шілдеде елдер бойынша жылдық сауда деректерін жаңартқан.
Тауар айналымы бір жылда шамамен 7,2%-ға өсті
2024 жылы Қазақстанның Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше елдермен сауда көлемі $67,7 млрд болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш $72,6 млрд-қа жетті.
Бір жылдағы өсім шамамен 7,2%-ды құрады.
Сонымен қатар сауда ағындарының арақатынасы Қазақстанның импортты көбірек жүзеге асырғанын көрсетеді. ШЫҰ елдеріне экспорт $30,7 млрд болса, импорт көлемі $41,8 млрд-қа жеткен.
Екі көрсеткіштің айырмасы шамамен $11,1 млрд. Яғни жалпы сауда көлемінің өсуі Қазақстанның ұйымға мүше мемлекеттерден сатып алатын тауарлар көлемінің де жоғары болуымен қатар жүрді.
Қытай мен Ресей бүкіл сауданың шамамен 85%-ын қамтамасыз етті
Қазақстанның ШЫҰ аясындағы басты сауда серіктестері — Қытай мен Ресей.
2025 жылы Қытаймен тауар айналымы $34,2 млрд, Ресеймен $27,4 млрд болды. Екі елдің жиынтық көрсеткіші $61,6 млрд-қа жетті.
Бұл Қазақстанның ШЫҰ елдерімен жалпы саудасының шамамен 85%-ына тең.
Өзбекстанмен тауар айналымы $4,8 млрд, Қырғызстанмен $2,2 млрд болды.
Қазақстан тарапының Қытай бойынша ресми деректерінде де осыған жақын көрсеткіш берілген. Сыртқы істер министрлігінің мәліметіне сәйкес, 2025 жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы тауар айналымы $34,1 млрд болған. Оның ішінде Қазақстан экспорты $15,2 млрд, импорты $18,9 млрд-ты құраған.
Қытай статистикасында екі ел арасындағы сауда көлемі бұдан жоғары — $48,7 млрд деп көрсетіледі.
Қырғызстанмен сауда бойынша да ресми мәліметтер 2025 жылғы тауар айналымының $2,2 млрд болғанын көрсетеді. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 25,9%-ға жоғары.
Қазақстан уран мен мұнай сатады, агроэкспорт та қарқын алды
Қазақстанның ШЫҰ елдеріне экспортының негізгі бөлігін бұрынғыдай шикізаттық тауарлар құрайды.
Басты экспорттық позициялар қатарында уран, мыс кендері мен концентраттары, шикі мұнай, мыс және мыс катодтары, табиғи газ, бидай және ферроқорытпалар бар.
Қазақстанның 2025 жылғы жалпы экспорт құрылымынан да осы үрдіс байқалады. Ұлттық статистика бюросының деректерінде шикі мұнай мен мұнай өнімдері, радиоактивті химиялық элементтер мен изотоптар, тазартылған мыс, мыс кендері және ферроқорытпалар ірі экспорттық санаттардың қатарында көрсетілген.
Сонымен бірге ең жоғары өсім ауыл шаруашылығы мен өңделген өнімдердің кейбір түрлерінде тіркелді.
Мал азығының экспорты 2,5 есе өсіп, $614,9 млн-ға жетті.
Күнбағыс майының экспорты 62,4%-ға артып, $633,7 млн болды.
Бидай экспорты 17,1%-ға өсіп, $1,13 млрд-қа жетті. Арпа экспорты 22%-ға, бидай ұны 11,8%-ға, ал зығыр тұқымы 72,9%-ға артқан.
Бұл көрсеткіштер дәстүрлі шикізат экспортымен қатар азық-түлік пен өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің де сыртқы нарықтағы үлесі өсіп келе жатқанын көрсетеді.
Импортта автомобильдер, техника және қосалқы бөлшектер алда
Қазақстанның ШЫҰ елдерінен сатып алатын тауарларының құрылымы экспорттан өзгеше.
Негізгі импорттық тауарлар қатарында жеңіл автомобильдер, автомобиль шанақтары, табиғи газ, мұнай өнімдері, алтын, есептеу техникасы, сондай-ақ автомобильдер мен тракторларға арналған қосалқы бөлшектер бар.
Автомобильдер Қазақстанның жалпы импортының да ірі санаттарының бірі болып отыр. Ұлттық статистика бюросының жылдық деректерінде жеңіл көліктер, автомобиль шанақтары мен көлік құралдарына арналған бөлшектер негізгі импорттық позициялар қатарында көрсетілген.
Осылайша, Қазақстанның ШЫҰ аясындағы саудасында экспорттың елеулі бөлігі әлі де шикізатқа тиесілі болса, импортта дайын техника, көлік және өнеркәсіптік өнімдер басым.
Бұған дейін біз Қазақстан мен Қытайдың ШЫҰ аясындағы экономикалық ынтымақтастығы қалай кеңейіп жатқанын жазған едік. Қытай бүгінде Қазақстанның ұйым ішіндегі ең ірі сауда серіктесіне айналды.
