Қазақстан Еуразиядағы транзитті жеделдетпек.
Жалпы ұзындығы 1 574 шақырым болатын үш жаңа автожол Қытай — Еуропа бағыты бойынша Қазақстан аумағынан өтетін жүк жеткізу уақытын шамамен үштен бірге қысқартып, үш тәулікке дейін жеткізуге тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мақсат Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың көлік-логистика саласын дамыту жөніндегі тапсырмаларын іске асыру аясында айтылды. Қазақстан Үкіметі автомобиль және теміржол инфрақұрылымын, әуежайлар мен Каспий порттарын қатар жаңғыртып, елдің Еуразиядағы көлік-логистикалық торап ретіндегі рөлін күшейтуді көздеп отыр.
1 574 шақырым жол транзит уақытын үш тәулікке дейін қысқартуы мүмкін
Негізгі басымдық Бейнеу — Сексеуіл, Ұлғайсын — Сексеуіл және Қызылорда — Сексеуіл бағыттарына берілген. Үш магистральдың жалпы ұзындығы 1 574 шақырым, құрылысты 2029 жылға дейін аяқтау жоспарланған.
Үкімет мәліметінше, дәл осы жобалар Қытай мен Еуропа арасындағы Қазақстан арқылы өтетін жүктердің жеткізілу мерзімін шамамен үштен бірге қысқартуға мүмкіндік береді. Нысаналы көрсеткіш — ел аумағындағы транзитті үш тәулікке дейін жеткізу.
Жүк жөнелтушілер үшін маршруттың жылдамдығы құрлықтағы балама дәліздерді таңдаудағы негізгі факторлардың бірі. Сондықтан жаңа жолдар тек өңірлер арасындағы байланысты жақсартуға емес, халықаралық жүк ағындары үшін бәсекеге де тікелей әсер етеді.
2026 жылы Қазақстанда барлық жол жұмыстары шамамен 11 мың шақырымды қамтыды. Оның 3,4 мың шақырымы құрылысқа, шамамен 5 мың шақырымы республикалық жолдарды жөндеуге, тағы 2,4 мың шақырымы жергілікті жолдарға тиесілі.
Ірі жобалардың қатарында Ақтөбе — Қызылорда, Сарыағаш стансасын айналып өтетін жол, Жаңаөзен — Түрікменстан шекарасы, Орталық — Батыс және Қарағанды — Жезқазған бағыттары бар.
Шекарадағы 37 өткізу пункті қайта жаңғыртылып жатыр
Жолды жылдамдату жеткіліксіз. Егер жүк шекарада ұзақ тұрып қалса, магистральда ұтылған уақыт қайта жоғалады.
Сондықтан Қазақстан автомобиль өткізу пункттерін де қатар жаңғыртып жатыр. ЕАЭО-ның ішкі шекарасындағы 39 қолданыстағы өткізу пунктінің 37-сінде реконструкция жүргізілуде.
Үкімет бұл олардың өткізу қабілетін арттырып, мемлекеттік шекарадан өту уақытын қысқартуға мүмкіндік береді деп күтеді.
Көлік ағындарын цифрлық басқаруда E-Joldar және Smart Cargo платформаларына ерекше мән беріліп отыр. E-Joldar автомобиль жолдарының құрылысы мен жөндеуін бақылауға арналған. Smart Cargo жүк тасымалын басқаруды және «жасыл дәліз» қағидаты бойынша жүктердің жылдам өтуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Теміржол транзиті 33 млн тоннаға жетті
Автожол жобаларымен қатар теміржол инфрақұрылымы да кеңейіп келеді.
Соңғы бес жылда Қазақстанда шамамен 5 мың шақырым теміржол салынды және жаңғыртылды. Үкімет дерегінше, транзиттік тасымал көлемі 33 млн тоннаға жетіп, саланың кірісі 3 трлн теңгеден асты.
Достық — Мойынты және Алматы стансасының айналма теміржолы аяқталғаннан кейін Дарбаза — Мақтаарал, Мойынты — Қызылжар және Аягөз — Бақты желілерінің құрылысы жалғасып жатыр.
Алдағы үш жылда тағы 2,2 мың шақырым теміржолды салу және жаңғырту мүмкіндігі қарастырылуда.
Жолаушылар тасымалы да жаңартылады. 2026 жылы 191 жаңа жолаушылар вагонын жеткізу жоспарланған. Бұған қоса, 124 теміржол вокзалын қайта жаңғырту бағдарламасы іске асырылып жатыр, оның 100 нысанында құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталған.
Транскаспий бағыты бойынша жүк көлемі 5,6 есе өсті
Қазақстанның транзиттік стратегиясындағы тағы бір маңызды буын — Каспий теңізі.
Соңғы бес жылда Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымал көлемі 800 мың тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін өсті. Бұл 5,6 есе өсім.
Қазақстанның теңіз порттарының жиынтық өткізу қуаты қазір 21,8 млн тоннаны құрайды. 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 30 млн тоннаға дейін жеткізу жоспарланған.
Осы мақсатта Ақтау және Құрық порттары дамытылып, жаңа терминалдар салынып, айлақтар реконструкцияланып, түбін тереңдету жұмыстары жүргізілуде. 2029 жылға дейін құрғақ жүк тасымалдайтын және контейнерлік кемелерді қоса алғанда тағы сегіз кеме сатып алу көзделген.
Нәтижесінде Транскаспий бағыты мен Солтүстік — Оңтүстік халықаралық дәлізінің өткізу қабілетін жылына 6 млн тоннадан 10 млн тоннаға дейін арттыру жоспарланып отыр.
Бұған дейін біз Ляньюньган — Қорғас — Ақтау бағыты Қазақстанның Еуразиядағы көлік рөлін қалай күшейтіп жатқанын жазған едік. 2025 жылдың қорытындысында Ляньюньгандағы Қытай — Қазақстан логистикалық терминалы арқылы өткен жүк көлемі 5,1597 млн тоннаға жеткен.
Қазақстан 161 халықаралық әуе бағытына шықты
Транзиттік саясат тек жерүсті тасымалымен шектелмейді.
Соңғы бес жылда Қазақстан тікелей әуе қатынасын орнатқан елдер саны 25-тен 32-ге дейін, ал халықаралық бағыттар саны 74-тен 161-ге дейін өсті.
2026 жылы Арқалық әуежайын жаңғырту аяқталды. Жыл соңына дейін Зайсан және Катонқарағай аудандарында, сондай-ақ Кендірлі курорттық аймағында жаңа әуежайлар құрылысын аяқтау жоспарланып отыр.
2029 жылға дейін Астана, Алматы, Шымкент, Тараз, Ақтөбе, Орал және Жезқазған әуежайларындағы ұшу-қону жолақтарын салу және реконструкциялау қарастырылған.
Жыл басынан бері Армения, Кипр, Қытай, Моңғолия, Грузия, Әзербайжан, Польша, Түркия, Өзбекстан және Ресей бағыттарында жаңа рейстер ашылды.
Жыл соңына дейін Алматы — Үргеніш, Алматы — Токио, Ақтөбе — Баку, Алматы — Чунцин, Ханой — Алматы — Прага, Астана — Инин және Орал — Мәскеу бағыттарын іске қосу жоспарланған.
2025 жылдың қорытындысында қазақстандық әуе компаниялары 15,4 млн жолаушы тасымалдады. Әуежайлар 31,8 млн адамға қызмет көрсетіп, 173,3 мың тонна жүк өңдеген.
Көлік саласы Қазақстан ЖІӨ-сінің 6,1%-ын қалыптастырады
Көлік инфрақұрылымына салынып жатқан инвестициялардың ауқымы саланың экономикадағы үлесімен де байланысты.
Қазір көлік саласы Қазақстан ЖІӨ-сінің шамамен 6,1%-ын қалыптастырады. Соңғы бес жылда саланың жалпы өнімі үш есеге жуық өсіп, 14 трлн теңгеден асты.
Ендігі негізгі өлшем салынған шақырымдардың саны ғана емес. Егер Қытай — Еуропа бағыты бойынша Қазақстан аумағындағы транзитті үш тәулікке дейін қысқарту жоспары орындалса, тасымал жылдамдығы елдің Еуразиядағы жүк ағындары үшін бәсекедегі басты артықшылықтарының біріне айналмақ.
