Қазақстандағы колледждер жүйесі түбегейлі жаңармақ.
Жұмысшы кадрларды даярлау нақты экономикалық сұранысқа, цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект талаптарына бейімделеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кәсіптік білім беру жүйесіне қойылатын жаңа талаптарды Премьер-министр Олжас Бектенов Үкімет отырысында белгіледі. Жиында айтылған негізгі көрсеткіштің бірі — 2035 жылға дейін Қазақстан экономикасына 2,9 млн маман қажет болады, оның 1,8 миллионы жұмысшы кәсіптерінің өкілдері болуы тиіс.
Экономикаға 1,8 млн жұмысшы маман қажет болады
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің дерегінше, 2035 жылға дейін ел экономикасының кадрларға жалпы қажеттілігі 2,9 млн адамға жетеді.
Соның 1,8 миллионы, яғни басым бөлігі жұмысшы мамандықтарына тиесілі.
Сондықтан Үкімет кадрларды даярлау жүйесін тек сан жағынан емес, мамандардың нақты дағдылары тұрғысынан да қайта құруды талап етіп отыр.
Енді өндірісте жұмыс істеу үшін кәсіби біліктілікпен ғана шектелу жеткіліксіз. Мамандар цифрлық басқару жүйелерімен жұмыс істеп, практикалық міндеттерді шешуде жасанды интеллект құралдарын қолдана білуі керек.
«Мемлекет басшысы экономиканың әрбір саласына заманауи технологияларды қолдану арқылы еңбек өнімділігін арттыра алатын жаңа буын мамандары қажет екенін үнемі атап өтеді. Жұмысшы мамандықтарына ерекше назар аудару керек. Қазіргі жағдайда кез келген өндірістегі маман цифрлық басқару жүйелерімен кәсіби деңгейде жұмыс істей білуі және практикалық міндеттерді шешу үшін жаңа технологиялар мен жасанды интеллект құралдарын қолдануы тиіс. Қолданыстағы кадр даярлау жүйесін дәл осы мақсаттарға сай қайта құру қажет», — деді Премьер-министр Олжас Бектенов.
Қазақстанда 763 колледж жұмыс істейді
Қазір елдегі 763 колледжде 556 мың студент білім алып жатыр.
Оқу бағдарламалары технологиялық өзгерістерге қарай біртіндеп жаңартылуда. Тек 2026 жылдың өзінде 160 мамандық бойынша 3 мыңнан астам білім беру бағдарламасы өзектендіріліп, жаңа бағыттар енгізілген.
Мемлекеттік тапсырыс көлемі де айтарлықтай өсті.
Бұрын бюджет есебінен колледждерге жыл сайын шамамен 93 мың студент қабылданса, биыл олардың саны 145 мың адамға дейін артқан.
Студенттердің шәкіртақысы 50%-ға көбейді, ал бір колледж студентін оқытуға бөлінетін қаржы екі есеге ұлғайды.
Мемлекеттік тапсырыс нақты жұмыс орындарына байланыстырылады
Үкімет колледждерге берілетін мемлекеттік тапсырысты еңбек нарығындағы расталған қажеттілікке қарай қалыптастыруды көздеп отыр.
Бұл үшін әр өңірде және жаңадан ашылатын жоғары технологиялық өндірістерде нақты қанша жұмыс орны қажет екені есептелмек.
Сонымен бірге бюджет есебінен білім алған түлектердің кейін жұмысқа орналасуы да бақылауға алынады.
Еңбек, оқу-ағарту және ғылым министрліктеріне әкімдіктермен бірге өндірістердегі жұмыс орындарының түрі мен санын жыл сайын болжау тапсырылды.
Бұл мәліметтер тұрақты түрде жаңартылып, Enbek.kz ақпараттық жүйесіне орналастырылуы тиіс.
Жұмыс берушілер жаңа мамандықтарды анықтауға қатысады
2026 жылдың соңына дейін Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Ұлттық кәсіптерді трансформациялау орталығын толық іске қосуы керек.
Орталық жетекші компаниялармен мемлекеттік-жекешелік әріптестік моделі бойынша жұмыс істейді.
Сонымен бірге жұмыс берушілердің болашақ мамандықтар мен қажетті құзыреттерді болжауға қалай қатысатыны нақты айқындалмақ.
Бұл білім беру ұйымдары дайындайтын мамандар мен бизнестің нақты сұранысы арасындағы алшақтықты азайтуға бағытталған.
Әр өңірде салалық кадр даярлау кластерлері құрылады
Үкіметтің тағы бір тапсырмасы — әр өңірде экономиканың басым салалары бойынша кадрларды даярлау және тәуелсіз сертификаттау кластерлерін құру.
Бұл жұмысқа Оқу-ағарту министрлігі, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы және өңір әкімдіктері қатысады.
Колледждерде еңбек нарығына қажет микробіліктіліктерді алуға мүмкіндік беретін қысқа мерзімді модульдік бағдарламаларды көбейту де жоспарланған.
Бұл жастарға бірнеше жылдық толық оқу бағдарламасына түспей-ақ, нақты кәсіптік дағдыларды қысқа мерзімде игеруге мүмкіндік береді.
Колледждердің 70%-дан астамы 40 жылдан бұрын салынған
Өзгерістер тек оқу бағдарламаларымен шектелмейді.
Қазақстандағы техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының 70%-дан астамы 40 жылдан бұрын салынған.
Осыған байланысты Үкімет колледждердің инфрақұрылымын жаңартуға арналған жеке бағдарлама әзірлемек.
Оқу-ағарту министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен және әкімдіктермен бірлесіп, 2026 жылғы 1 қарашаға дейін Үкіметке 2027–2030 жылдарға арналған техникалық және кәсіптік білім беру инфрақұрылымын дамыту бағдарламасын енгізуі тиіс.
Студенттерге арналған жатақханалар құрылысы да жалғасады.
Алдағы үш жылда техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының студенттері үшін шамамен 7,5 мың жаңа орын ашу жоспарланған.
Жұмысшы мамандықтарына сұраныс жоғары күйінде қалып отыр
Үкіметтің бұл бағытқа басымдық беруінің басты себебі — еңбек нарығындағы сұраныс.
Алдағы жылдары жұмысшы кәсіптеріне деген қажеттілік сақталып қана қоймай, өндірістегі технологиялық жаңғыртуға байланысты олардың біліктілік талаптары да өзгереді.
Енді колледждерге қабылдау, білім беру бағдарламалары және мемлекеттік тапсырыс жұмыс берушілердің нақты қажеттілігімен тікелей байланыстырылмақ.
Негізгі меже белгілі: 2035 жылға дейін Қазақстан экономикасына 1,8 млн жұмысшы маман қажет болады. Ал оларды даярлау цифрлық басқару жүйелері мен жасанды интеллект құралдары күнделікті кәсіби дағдыға айналатын өндіріс талаптарына бейімделеді.
