Шахмат мыңдаған мектепке енеді.
2026–2027 оқу жылында арнайы даярлықтан өткен педагогтер Қазақстандағы 2509 мектепте, соның ішінде 174 «Келешек мектебінде» «Шахмат негіздері» пәнін оқыта бастайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тамыз айында «Білім берудегі шахмат» бағдарламасы бойынша 5886 бастауыш сынып мұғалімі білім алды. Бұл жоба аясында педагогтерді даярлаудың осы уақытқа дейінгі ең ауқымды кезеңі болды.
Курстарды Қазақстан шахмат федерациясы ҚР Оқу-ағарту министрлігінің, «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығының, Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының және өңірлік білім басқармаларының қолдауымен ұйымдастырды.
Бір айда 5886 мұғалім даярланды
Педагогтерді оқыту үшін еліміздің 54 елді мекенінде 199 топ құрылды. Сабақты «Білім берудегі шахмат» бағдарламасының 100-ден астам білікті жаттықтырушысы мен педагогі өткізді.
Курстар тек облыс орталықтары мен ірі қалаларда ғана өткен жоқ. Оқыту Катонқарағай, Ақсуат, Құрманғазы, Темірлан, Сарыағаш, Шардара, Орда, Қазталов, Жаңаарқа және басқа да елді мекендерді қамтыды.
11 өңірде сабақтар «Өрлеу» ұлттық біліктілікті арттыру орталығының филиалдары — Педагогтердің кәсіби даму институттары базасында ұйымдастырылды.
Бағдарламаның ауқымы бірнеше жыл ішінде айтарлықтай кеңейді. 2024 жылдың көктемінде жоба аясында шахмат Қазақстанның жеті өңіріндегі 42 мектепте оқытылса, 2024–2025 оқу жылында оны 350 мектепке дейін жеткізу жоспарланған еді. Енді бағдарлама 2509 мектепті қамтып отыр. (dknews.kz)
Мұғалімдер өздері сабақ беретін сыныптың бағдарламасын меңгерді
Оқыту екі кезеңнен тұрды. Алдымен педагогтер бес күн офлайн форматта білім алды, кейін оқуын онлайн жалғастырды.
Әр мұғалім алдағы оқу жылында сабақ беретін сыныбына арналған бағдарламамен даярланды. Педагогтер шахматтың негізгі ережелерін және оны оқыту әдістемесін үйреніп, Lichess платформасында тәжірибе жинақтады әрі өңірлік онлайн-турнирлерге қатысты.
Оларға 1–4-сыныптарға арналған күнтізбелік-тақырыптық және қысқа мерзімді сабақ жоспарлары, сондай-ақ бұрын жазылған шахмат сабақтарына қолжетімділік берілді.
Бағдарламаны аяқтаған педагогтер оқу мазмұнына қарай 72 немесе 80 академиялық сағат көлемінде сертификат алады. Сертификатталған мұғалімдер туралы ақпарат ҚР Оқу-ағарту министрлігінің Педагогтердің бірыңғай деректер базасына енгізіледі, ал сертификаттар аттестаттау кезінде есепке алынады.
D4 деңгейінен жаттықтырушы-әдіскерге дейін
Жобаның тағы бір бағыты мұғалімдердің шахмат бойынша нақты біліктілік деңгейін анықтауға арналған.
Бағдарлама командасы педагогтердің шахмат құзыреттерін бағалайтын D4 базалық деңгейінен D1 жоғары деңгейіне дейінгі жүйе әзірледі. Оқу барысында жаттықтырушылар әр педагогтің дайындығын бағалап, бастапқы біліктілік деңгейін белгіледі.
Оқу жылы ішінде бұл көрсеткіштер мұғалімнің оқу нәтижесіне, бағдарламадағы белсенділігіне және турнирлерге қатысуына қарай қайта қаралады.
Кәсіби даму траекториясы мынадай: D4 → D3 → D2 → D1 → жаттықтырушы-әдіскер (ToT).
Яғни курс сертификат берумен аяқталмайды. Оқуды тәмамдаған мұғалімдер үшін ай сайын онлайн-турнирлер, консультациялар, сабақтарға қатысу, жергілікті әдістемелік қолдау, шеберлік сабақтары және қосымша оқыту ұйымдастырылады.
Кейбір мұғалімдер шахматты нөлден бастады
Курсқа қатысқан педагогтердің арасында бұған дейін шахматты тек бастапқы деңгейде білген немесе мүлде ойнамаған мұғалімдер де бар.
«Курсқа алғаш келгенде шахмат бойынша білімім ең бастапқы деңгейде еді. Бұл ойынды меңгеру оңай боларына күмәнданғанымды жасырмаймын. Алайда жаттықтырушы-әдіскер Эльмира Назированың кәсібилігі мен әдістемелік қолдауының арқасында материалды өте жеңіл әрі жүйелі түрде меңгердік. Теориялық білім бірден Lichess интерактивті платформасында тәжірибемен бекітілді. Бұл курс бізге шахмат жүрістерін ғана емес, оқушылардың логикалық ойлауын, төзімділігін, стратегиялық жоспарлауын және дұрыс шешім қабылдау қабілетін дамытуды үйретті. Жаңа оқу жылында алған білімімді оқушыларыма беруге толық дайынмын. Кәсіби дамуға мүмкіндік берген Қазақстан шахмат федерациясына алғыс айтамын», — деді Атырау қаласындағы М. Әуезов атындағы №7 орта мектептің бастауыш сыныптар бойынша оқу-тәрбие жұмысы жөніндегі директор орынбасары әрі бастауыш сынып мұғалімі Айзада Құрақбаева.
Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы Майемер орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі Әсем Нұрсапарова да курсқа дейін шахмат туралы білімі болмағанын айтады.
«Биыл «Білім берудегі шахмат» курсының күндізгі кезеңін аяқтадым. Бұған дейін бұл ойын, фигуралардың атауы және олардың жүру ережелері туралы түсінігім болған жоқ. Осы қысқа уақыт ішінде бағдарламаны жақсы меңгердім деп ойлаймын. Қарапайым жүрістерден бастап, әріптестеріммен бірге байлау, қосарланған соққы, айыр, назарды басқаға аудару, корольге шабуыл және мат секілді мен үшін күрделі әрі қызықты әдістерді тәжірибеде қолдануды үйрендім. Lichess платформасындағы күнделікті жаттығулар мен турнирлерге қатысу өз нәтижесін берді. Алған білімімді мектепте пайдаланып, бастауыш сынып оқушыларының шахматқа қызығушылығын арттырғым келеді», — деді Әсем Нұрсапарова.
Шахмат пилоттық жобадан жаппай мектеп курсына айналып келеді
Бағдарламаны кеңейту бірнеше жылдық пилоттық кезеңнен кейін жүріп жатыр. 2025 жылы «Шахмат негіздері» Қазақстанның 20 өңіріндегі 1500-ден астам мектепте енгізіліп, бастауыш сыныптағы 60 мыңнан астам оқушыны қамтыған. Сол кезеңге дейін шамамен 2500 педагог даярлықтан өткен. (dknews.kz)
2026 жылдың ақпанында Алматыда KazChessLab орталығы ашылып, «Шахмат педагогі» Minor бағдарламасының алғашқы түлектері даярланды. Сол кезде 25 түлек және педагогикалық жоғары оқу орындарында бейіндік бағдарлама бойынша білім алып жатқан 200-ден астам студент туралы хабарланған еді. (dknews.kz)
Енді бағдарламаның негізгі ауқымы тікелей мектептерге ауысып отыр: тамызда даярлықтан өткен 5886 педагог 2509 білім беру ұйымында шахмат сабақтарын жүргізуге кіріседі.
Бұған дейін біз Қазақстан мектептеріне «Шахмат негіздері» бағдарламасына тегін қолжетімділік берілгені және жаңа білім беру ұйымдарынан өтінім қабылдау басталғаны туралы жазған едік.
