Қаржы жүйесі жедел өзгеріп жатыр.
Қазақстанда енді мәселе цифрлық активтер, ЖИ-агенттер мен блокчейннің күнделікті қаржы сервистеріне ене ме, жоқ па дегенде емес. Негізгі сұрақ — нарық пен реттеушілер бұл технологияларды қолданыстағы инфрақұрылымға қаншалықты жылдам енгізуге дайын, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл тақырып Astana Finance Days 2026 аясында өткен «Қаржы архитектурасының трансформациясы» пленарлық сессиясының өзегіне айналды.
Бір сахнада мемлекет, қаржы секторы және технологиялық индустрия өкілдері бас қосты. Олардың қатарында Қазақстан Ұлттық банкінің төрағасы Тимур Сүлейменов, АХҚО басқарушысы Ренат Бектұров, Freedom Holding Corp. бас атқарушы директоры Тимур Турлов, Network School негізін қалаушы Баладжи Сринивасан және басқа да сарапшылар болды.
АХҚО таңдауы: жаңашылдықты бірінші енгізу ме, әлде күту ме
Астана халықаралық қаржы орталығының басқарушысы Ренат Бектұров нарықтың бәсекеге қабілеттілігін реттеушілердің жаңа технологияларға қаншалықты жылдам бейімделе алатынымен байланыстырды.
Ол болжам нарықтарын мысалға келтірді. Бұл бағыт АҚШ-та қазірдің өзінде белсенді дамып келеді.
«Мысалы, болжам нарықтары АҚШ-та белсенді дамып жатыр. Біз жаңа технологияларды алғашқылардың бірі болып енгізуге дайынбыз ба, әлде күтеміз бе? Егер күтсек, қанша уақыт күтеміз?» — деді Ренат Бектұров.
Қазақстан үшін бұл сұрақтың практикалық маңызы бар. Бір жағынан, жаңа қаржы құралдарын жылдам енгізу қажет. Екінші жағынан, нарықтың тұрақтылығы, инвесторлар мен клиенттердің қорғалуы және реттеу сапасы сақталуы тиіс.
Бектұровтың айтуынша, бұл мәселеде барлық елге ортақ дайын формула жоқ.
«Біз АХҚО-да халықаралық тәжірибе мен реттеудің дамуын мұқият бақылап отырмыз. Кеше ғана болжам болған нәрсе бүгін шындыққа айналып жатыр. Сондықтан қандай инновацияларды қазірдің өзінде енгізуге болатынын түсініп, нарықтың дайындығы мен технологиялық даму арасында өз теңгерімімізді табу қажет. Мұнда бірыңғай рецепт жоқ», — деді АХҚО басқарушысы.
Сүлейменов: Қазақстан үшін цифрлық активтер — мүмкіндік
Қазақстан Ұлттық банкінің төрағасы Тимур Сүлейменов қаржы ағындары мен технологиялардың өзгеруі дәстүрлі қаржы жүйесіне түбегейлі ықпал етіп жатқанын айтты.
Оның сөзінше, әлемдегі реттеушілерге банктерді, бағалы қағаздар мен валюта нарығын бір жағынан, криптоқаржы мен жаңа технологияларды екінші жағынан қатар ескеруге тура келеді.
«Жалпы әлемдегі қаржы реттеушілері мен жаңа ережелер туралы айтсақ, бұл өте күрделі міндет, бірақ сонымен бірге мүмкіндік. Қазақстанға келсек, біз үшін бұл көбірек мүмкіндік», — деді Тимур Сүлейменов.
Ұлттық банк төрағасының айтуынша, Қазақстанда криптовалюта мен стейблкоиндер саудасына, сондай-ақ активтерді токенизациялауға қатысты бірқатар ережелер қабылданған.
Ол мәселенің тек нормалармен шектелмейтінін айтты. Елде тиісті қаржы инфрақұрылымы да қалыптасып келеді, оның ішінде АХҚО юрисдикциясында және Қазақстанның басқа аумақтарында.
Сүлейменов қаржы жүйесіндегі басты дилемманың бірін де атады: инновацияны дамыту кезінде қаржылық тұрақтылық пен сенімді қалай сақтап қалу керек.
«Қаржылық тұрақтылық, сенім және қазіргі тұрақсыздық арасындағы теңгерімді қалай табуға болады деген сұраққа біржақты жауап жоқ. Сондықтан қажетті ережелер әлі болмаған кезде қағидаттар мен құндылықтарға сүйеніп, солардың негізінде өз ережелеріңді құру қажет», — деді ол.
Стейблкоиндер эксперимент кезеңінен шығып келеді
Пленарлық сессияда цифрлық активтерге қатысты тағы бір маңызды пікір айтылды.
Anchorage Digital компаниясының стейблкоиндер бойынша жаһандық шешімдер жетекшісі Серджио Мелло цифрлық активтер әлемдегі қаржы институттарында белсенді қолданылып жатқанын мәлімдеді.
Оның айтуынша, стейблкоиндер он жыл бұрынғыдай тәжірибелік құрал ретінде ғана қарастырылмайды.
«Он жылдық эксперименттен кейін біз цифрлық активтер қаржы жүйесінің стандартты технологиясына айналуы мүмкін кезеңге келдік», — деді Серджио Мелло.
Бұл жерде бәсеке тек жеке банктер немесе финтех-компаниялар арасында жүріп жатқан жоқ.
Меллоның пікірінше, елдердің өзі капитал мен бизнесті тартуға қолайлы юрисдикция болу үшін бір-бірімен бәсекеге түсіп отыр.
Сондықтан реттеудің сапасы тікелей экономикалық факторға айналады. Инфрақұрылым технологиялық компаниялардың өсуін жеделдетуі де, керісінше тежеп тастауы да мүмкін.
Турлов қаржы қосымшаларында ЖИ-агенттер пайда болады деп күтеді
Freedom Holding Corp. бас атқарушы директоры Тимур Турлов технологиялық инфрақұрылымнан қарапайым клиентке назар аударды.
Оның пікірінше, жасанды интеллекттің қаржы саласындағы негізгі рөлдерінің бірі күрделі сервистерді адамға түсінікті ету болуы мүмкін.
«Күрделі қызметтерді оңай пайдалануды үйрету керек. Адамдар кейде сервистерді қалай қолдануды білмейді. Меніңше, болашақта ЖИ-агенттер адамдарға технологияларды дұрыс пайдалануға көмектеседі», — деді Тимур Турлов.
Ол мобильді қосымшалардағы қаржы және басқа да сервистерді мысалға келтірді.
Турловтың сөзінше, ЖИ-ассистент пайдаланушыға қарапайым тілмен билетті қалай сатып алу керегін, қандай құралдарды қолдануға болатынын немесе қажетті сервисті қалай табуды түсіндіре алады.
Бұл банктер мен финтех-компаниялар арасындағы бәсекенің жаңа бағытын көрсетеді. Бұдан былай функциялар саны ғана емес, клиенттің сол функцияларды қаншалықты оңай пайдалана алатыны да шешуші факторға айналуы ықтимал.
Сринивасан ЖИ қауіпсіздігін блокчейнмен байланыстырады
Network School негізін қалаушы және The Network State кітабының авторы Баладжи Сринивасан жасанды интеллект пен блокчейнді бір жүйеде қарастыруды ұсынды.
Оның пікірінше, қаржы саласында қолданылатын ЖИ жүйелерінің сенімділігі базалық инфрақұрылымның қаншалықты қорғалғанына байланысты болады.
«Жасанды интеллект — қуатты құрал, бірақ оған дұрыс промпт беру керек. Меніңше, ЖИ қаржы саласында сәл басқаша қолданылады. Блокчейнге негізделген жүйе сенімді болуы мүмкін деп ойлаймын. Онда қорғаныс деңгейі жоғары», — деді Баладжи Сринивасан.
Бұл пікір Astana Finance Days аясындағы талқылаудың қай бағытқа ойысқанын көрсетеді.
Нарық енді цифрлық қаржы құралдарының бар-жоғын емес, оларды қандай инфрақұрылым арқылы қауіпсіз әрі ауқымды түрде қолдануға болатынын талқылап жатыр.
Капитал ұғымы қаржы нарығымен шектелмеді
AFD2026-ның салтанатты рәсімінде капитал тақырыбы қаржы саласынан креативті индустрияға ауысты.
АХҚО басқарушысы Ренат Бектұровпен өткен fireside chat барысында Қазақстанның халық әртісі Димаш Құдайберген отандық шығармашылық индустрияның проблемалары туралы айтты.
Оның пікірінше, Қазақстанда кәсіби менеджерлер, өнімді халықаралық нарыққа шығаратын дистрибуция арналары және таланттарды жүйелі түрде қолдайтын инфрақұрылым жеткіліксіз.
«Біз индустрияны дамытуға көбірек жұмыс істеуіміз керек, таланттарға мүмкіндік беріп, олардың халықаралық нарықтарға шығуына жол ашуымыз қажет. Менеджментке және креативті индустрия жүйесін құруға көбірек көңіл бөлу керек. Инвестиция, инфрақұрылым және түсінікті ережелер қажет», — деді Димаш Құдайберген.
Бұл мәселе форумның қаржы тақырыбымен тікелей байланысты. Креативті өнімді халықаралық деңгейге шығару үшін таланттың өзі жеткіліксіз — инвестиция, менеджмент және нарыққа шығу арналары қажет.
Қазақстаннан әлемдік нарыққа шығу негізгі тақырыпқа айналды
AFD2026-ның бірінші күніндегі пікірталастарды Ренат Бектұров Қазақстанның жаһандық нарықпен байланысы тақырыбымен түйіндеді.
Ол білімді, талантты және капиталды елдің сыртқы нарықтарға шығу мүмкіндігімен байланыстырды.
«Біз қазақстандықтарға бүкіл әлем бойынша инвестиция салуға, кәсіпкерлерге жаңа нарықтарға шығып, халықаралық бизнес құруға, идеяларға жаһандық серіктестер табуға, ал таланттарға әлемдік сахнада бәсекеге түсуге көмектесуіміз керек», — деді Ренат Бектұров.
AFD2026-дағы пікірталастан кейін қаржы нарығы үшін ең өзекті сұрақ айқындала түсті: стейблкоиндер, токенизация, ЖИ-агенттер және басқа цифрлық құралдардың қайсысы Қазақстанда алғаш болып күнделікті қаржы сервистерінің бір бөлігіне айналады?
