Қазақстан мореналық көлдердің жарылу қаупін азайтты. Қауіпті көлдердегі су деңгейі төмендетілді.
2026 жылғы сел қаупі жоғары кезеңде Қазақстандағы жарылу қаупі бар мореналық көлдерден шамамен 3 млн текше метр су бақылаулы түрде ағызылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Төтенше жағдайлар министрлігі хабарлады. Алдын алу жұмыстары сел түзілу қаупі жоғары таулы аймақтардағы ең қауіпті нысандарды қамтыды.
15 аса қауіпті көл тәулік бойы бақылауда болды
Маусым бойы мамандар 15 ең қауіпті мореналық көлді үздіксіз бақылауда ұстады.
Су деңгейін реттеу үшін шамамен 50 сифон құбыры орнатылды. Көлдердегі су көлемі белгіленген қауіпсіз деңгейге дейін төмендегеннен кейін сифондардың басым бөлігінің жұмысы тоқтатылды.
Қазір су ағызу жұмыстары Ақсайдағы №9 және Талғардағы №19 көлдерде жалғасып жатыр.
«Қазселденқорғау» мұндай алдын алу шараларын жыл сайын жүргізеді. Бұған дейін ТЖМ Алматының биік таулы аймақтарындағы мореналық көлдерде су деңгейін төмендету үшін сифондық жүйелер қолданылғанын хабарлаған болатын. ТЖМ жүргізген алдын алу жұмыстары туралы толығырақ.
Іле Алатауын әуеден тексеру сел қаупінің өскенін көрсетпеді
9 қыркүйекте ТЖМ-нің «Қазселденқорғау» мекемесінің қызметкерлері ғалымдармен және салалық мамандармен бірге Іле Алатауының солтүстік беткейіне аэровизуалды тексеру жүргізді.
Зерттеу аумағы Ұзынқарғалы өзені бассейнінен Түрген өзеніне дейінгі аралықты қамтыды.
Тексеру нәтижесінде таулы аудандардағы сел жағдайы тұрақты екені анықталды.
Мореналық көлдердің көпшілігінде су деңгейінің маусымдық төмендеуі байқалып отыр. Мұздықтардан келетін еріген судың көлемі де айтарлықтай азайған.
Мамандар мұздық процестерінің белсенділену немесе сел қаупінің күшею белгілерін анықтамаған.
Бір маусымда 869 тексеру жүргізілді
Қауіпті учаскелерді бақылау тек әуеден тексерумен шектелмейді.
Мамандар автоматтандырылған жүйелерді, бейнебақылауды және гидрометеорологиялық датчиктерді пайдаланады.
Сел қаупі жоғары кезеңде 852 жерүсті тексеруі жүргізілді. Бұған қоса, 17 әуе тексеруі орындалды.
Мониторинг сел қаупі жоғары кезең аяқталғанға дейін жалғасады. Тәулік бойғы бақылау таулы аймақтардағы су деңгейі мен табиғи процестердегі өзгерістерді ерте анықтауға мүмкіндік береді.
Алматы облысында да 2026 жылы сел қаупін бақылау жүйесі күшейтілді. Автоматтандырылған станциялар су деңгейін, сел жүруі ықтимал арналарды және жарылу қаупі бар мореналық көлдерді нақты уақыт режимінде бақылайды. Сел қаупін бақылау жүйесі қалай жұмыс істейді.
Су деңгейінің төмендеуі Алматы мен облыс үшін нені білдіреді
Мореналық көлдерге байланысты негізгі қауіп олардың жарылып, төмен қарай үлкен көлемдегі су мен тау жыныстарының қозғалуынан сел ағынының қалыптасуымен байланысты.
Сондықтан суды алдын ала және бақылаулы түрде ағызу көлдегі ықтимал қауіпті су көлемін азайтады.
Бұл Алматы мен тау бөктеріндегі елді мекендер үшін тұрғын үйлердің, жолдардың және басқа да инфрақұрылым нысандарының қауіпсіздігіне тікелей қатысты.
Алайда жағдайдың тұрақты болуы бақылаудың тоқтатылатынын білдірмейді. ТЖМ мониторингті маусым соңына дейін жалғастырады.
Ведомство тұрғындарға сел қаупі туралы ескерту түскен жағдайда төтенше қызметтердің нұсқауларын қатаң орындауды, өзен арналары мен тау шатқалдарына жақындамауды, сондай-ақ қауіпсіз эвакуация бағытын алдын ала анықтап қоюды ескертті.
Бұған дейін біз мамандардың Іле Алатауын әуеден тексеріп, мореналық көлдердің жағдайын қалай бағалағаны туралы жазған едік.
