Alatau City ғылыми сынақ алаңына айналмақ. Қазақстан мен Қытай ғалымдары жаңа қалада аэроғарыштық технологиялар, спутниктік деректер және жасанды интеллект бағыттарындағы бірлескен жобаларды іске асыру мүмкіндігін қарастырып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселе Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясында Қытай ғылым академиясының Аэроғарыштық ақпараттық зерттеулер институты — AIRCAS басшылығымен өткен жұмыс кездесуінде талқыланды. Кездесу ҰҒА президенті Ақылбек Күрішбаев пен Қытай ғылым академиясының президенті Хоу Цзяньго арасында бұған дейін қол жеткізілген уағдаластықтарды нақты жобаларға айналдыруға бағытталған.
Alatau City-де бірлескен ғылыми-инновациялық орталық қарастырылуда
Талқылаудағы негізгі бағыттардың бірі — Қытай ғылым академиясының Alatau City ғылыми-технологиялық экожүйесіне қатысуы.
Тараптар Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы мен Қытай ғылым академиясының бірлескен ғылыми-инновациялық инфрақұрылымын қалыптастыру мүмкіндігін қарастырды. Оның ішінде Alatau City аумағында екі академияның бірлескен ғылыми-инновациялық орталығын құру ұсынысы бар.
Мұндай орталық құрылса, ол ғылыми зерттеулермен ғана шектелмеуі мүмкін. Академия мәліметінше, платформада ғылыми идеядан прототипке, одан пилоттық сынақ, инженерлік жетілдіру және коммерцияландыру кезеңіне дейінгі жұмыстарды жүргізу көзделеді.
Бұл Alatau City үшін маңызды деталь. Қалаға инвестициялық және өндірістік жобалар тартылып жатқанда, енді олардың жанына ғылыми-зерттеу инфрақұрылымын орналастыру мәселесі көтеріліп отыр.
Спутниктік деректер су мен ауыл шаруашылығын бақылауға қолданылмақ
Қытай тарапынан келіссөзге қатысқан AIRCAS-тың мамандануы болашақ жобалардың бағытын нақтылайды.
Басымдық мына салаларға берілуі жоспарланған:
- аэроғарыштық ақпараттық технологиялар;
- Жерді қашықтан зондтау;
- спутниктік деректерді пайдалану;
- кеңістіктік-уақыттық жасанды интеллект;
- геоақпараттық технологиялар;
- аумақтарды зияткерлік мониторингтеу.
Бұл технологияларды Қазақстанда қолданудың практикалық бағыттары да белгіленген. Ұлттық ғылым академиясы оларды су ресурстары, ауыл шаруашылығы, төтенше жағдайлар, экология және тұрақты даму салаларындағы мониторинг жобаларымен байланыстырып отыр.
Яғни спутниктік ақпарат тек ғылыми зерттеу материалы ретінде қарастырылмайды. Кеңістіктік деректер су жағдайын, ауыл шаруашылығы аумақтарын немесе табиғи тәуекелдерді бақылауға арналған қолданбалы құралға айналуы мүмкін.
Жасанды интеллект ғарыштық деректермен біріктіріледі
Келіссөздердің тағы бір бағыты — AI for Science, яғни ғылымға арналған жасанды интеллект.
Ұлттық ғылым академиясы спутниктік және кеңістіктік деректерді жасанды интеллект құралдарымен байланыстыруды көздеп отыр. Академия бұған дейін спутниктік деректерді ұлттық AI платформаларымен ықпалдастыру табиғи ресурстарды басқару, тәуекелдерді болжау және ғылыми негізделген шешімдер қабылдау үшін пайдаланылуы мүмкін екенін мәлімдеген.
Alatau City осы технологияларды апробациялау және жергілікті жағдайға бейімдеу алаңдарының біріне айналуы ықтимал.
Қытай ғылым академиясының институттарын перспективалық жобаларды сараптауға, технологиялық мамандануды айқындауға және бірлескен зерттеу мен инженерлік орталықтарды дамытуға тарту да ұсынылған.
Қазақстанға халықаралық аэроғарыш альянсына қосылу ұсынылды
AIRCAS Қазақстан Ұлттық ғылым академиясына Аэроғарыштық ақпарат және технологиялар халықаралық альянсына — International Alliance for Aerospace Information and Technology (AAIT) қосылуды ұсынды.
Мұндай қатысу бірнеше бағытты қамтуы мүмкін:
- ғылыми және спутниктік деректермен халықаралық алмасу;
- бірлескен зерттеулер мен жобалар;
- ғалымдар мен мамандар алмасу;
- ғылыми және инженерлік кадрлардың біліктілігін арттыру.
Бұл жерде Қазақстан үшін негізгі ресурс тек технология емес, деректер мен ғылыми желілерге қолжетімділік болуы мүмкін. Аэроғарыштық мониторингте әртүрлі аумақ пен уақыт кезеңін қамтитын деректер массиві зерттеудің мүмкіндігін кеңейтеді.
Alatau City-дің инвестициялық портфелі 67 жобаға жеткен
Қытай ғылым академиясымен келіссөз Alatau City-дің инвестициялық белсенділігі артып жатқан кезеңге сәйкес келді.
Жақында жарияланған мәлімет бойынша, қаланың инвестициялық портфелі 67 жобаға дейін өсіп, олардың жалпы көлемі $6,9 млрд-қа жеткен. Жобалардың қатарында цифрлық инфрақұрылым, жоғары технологиялық агроөнеркәсіп, жасыл энергетика және ғылыми инфрақұрылым бағыттары бар.
Сондықтан Қытай ғылым академиясының ықтимал қатысуы қаланың тағы бір бағытын күшейтуі мүмкін: Alatau City тек кәсіпорындар орналасатын аумақ емес, технология жасалып, сынақтан өтіп, кейін өндіріске енгізілетін ғылыми-инженерлік орта ретінде қарастырылып отыр.
Қазақстан мен Қытай бұл бағытта алғашқы нақты инфрақұрылымдық тәжірибеге де ие. 2026 жылғы шілдеде екі елдің ғылым академиялары KazNARU базасында бірлескен Center for One Health Research халықаралық ғылыми орталығын ашты.
Қазіргі келіссөздерде Alatau City бойынша әзірге перспективалар мен бірлескен жобалар қарастырылып отыр. Нақты орталықтың құрылысы басталғаны немесе оны іске қосу мерзімі белгіленгені туралы ақпарат жарияланған жоқ.
Осыған дейін біз Alatau City инвестициялық портфелі 67 жобаға дейін өсіп, $6,9 млрд-қа жеткені туралы жазған едік. Қазіргі ғылыми келіссөздер жүзеге асса, осы инвестициялық экожүйеге Қазақстан мен Қытайдың бірлескен зерттеу және инженерлік инфрақұрылымы қосылуы мүмкін.
