Жерасты суына назар күшейеді. Түркістан облысында «Қазгидрогеология» ұлттық гидрогеологиялық қызметінің ғылыми, кадрлық және техникалық мүмкіндігін арттыруға арналған жеке жол картасы әзірленбек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мұндай тапсырманы өңірге жұмыс сапарымен барған Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов берді. Министр «Қазгидрогеологияның» Түркістан филиалындағы зертханаларды аралап, кәсіпорынның материалдық-техникалық базасымен және атқарып жатқан жұмыстарымен танысты.
Түркістан филиалына жеке даму жоспары әзірленеді
Филиалдың жұмысы тек жерасты суын зерттеумен шектелмейді. Мұндағы мамандар суармалы жерлердің жағдайын бағалап, суару жүйелерінің қалай жұмыс істеп жатқанын да бақылайды.
Негізгі жұмыстар қатарында:
- суармалы жерлердің мелиорациялық жағдайын зерттеу;
- топырақ-мелиорациялық жұмыстар жүргізу;
- жерүсті және жерасты суын зертханалық зерттеу;
- коллекторлық-дренаждық суды талдау;
- суару жүйелеріндегі коллекторлық-дренаждық суға гидрологиялық бақылау жүргізу бар.
Нұржан Нұржігітов осы жұмыстарды күшейту үшін филиалдың кадрлық және ғылыми әлеуетін арттырып, материалдық-техникалық базасын жаңартуға бағытталған даму жол картасын әзірлеуді тапсырды.
Мәселенің Түркістан облысы үшін практикалық маңызы жоғары. Суармалы егіншілік кең тараған өңірде жердің мелиорациялық жағдайы мен жерасты суының деңгейі егістіктің өнімділігіне ғана емес, топырақтың тұздануы мен ауыл шаруашылығы жерлерінің ұзақ мерзімді жағдайына да әсер етеді.
«Қазгидрогеологияның» есебі қағаз жүзінде қалмауы тиіс
Министр тағы бір нақты міндет қойды. «Қазсушар» мен бассейндік инспекциялардың басшылары «Қазгидрогеологияның» Түркістан филиалы дайындайтын есептердегі ұсынымдардың орындалуын қамтамасыз етуге тиіс.
Бұл шешім гидрогеологиялық зерттеулерді нақты су шаруашылығы жұмыстарына байланыстырады.
Филиал суармалы жердің жағдайын зерттеп, проблемалық аумақтарды анықтаған жағдайда, қорытынды тек мониторинг нәтижесі ретінде қалмай, мелиорациялық жағдайды жақсартуға арналған шараларға негіз болуы керек.
Жаңа Су кодексінде де Ұлттық гидрогеологиялық қызметке жерасты суларын іздеу, бағалау және мониторингтеумен қатар суармалы жерлердің мелиорациялық жағдайын бақылау және бағалау міндеті бекітілген.
Қазақстанда 4,5 мыңнан астам жерасты су орны барланған
Ұлттық гидрогеологиялық қызмет Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында қайта құрылды. Үкімет шешімімен құрылған «Қазгидрогеология» жерасты суларының кен орындары мен учаскелерін түгендеу, мониторинг жүргізу және гидрогеология саласын цифрландырумен айналысады.
Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда 4 540 жерасты су орны барланған. Пайдалануға болатын жерасты суының қоры 15,7 текше шақырым деп бағаланады.
«Ұлттық гидрогеологиялық қызмет Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша қайта құрылды. Президент жерасты суы еліміз үшін маңызды ресурс екенін бірнеше рет атап өтті. Жерасты су орындарын зерттеу және игеру – мемлекеттік су саясатының басым бағыттарының бірі. Сондықтан ұлттық гидрогеологиялық қызметті дамытуға ерекше көңіл бөлініп отыр», — деді Нұржан Нұржігітов.
Министрлік бұған дейін Қазақстан экономикасында жерасты суын пайдалану үлесі небәрі 7–10 пайыз екенін хабарлаған. Жерасты суының болжамды көлемі шамамен 40 текше шақырым деп бағаланған.
Жерасты суының есебі цифрлық жүйеге көшеді
«Қазгидрогеологияны» күшейтудің тағы бір бағыты — цифрландыру.
Ұлттық гидрогеологиялық қызмет Water Base ақпараттық жүйесін орнату мен іске қосуды аяқтады. Жүйе жерасты суының жағдайын бақылауға, қорлардың тізімін қалыптастыруға, деректерді картада көрсетуге және бақылау датчиктерінен жедел ақпарат алуға мүмкіндік береді. Енді оны Қазақстан жағдайына бейімдеп, Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграциялау көзделген.
Ұлттық ақпараттық жүйенің өзінде қазірдің өзінде 23 мыңнан астам су нысаны бойынша мәлімет цифрландырылып, құрылымдалған. Онда су нысандары, инфрақұрылым, су пайдаланушылар және жерасты сулары жөніндегі деректер біріктіріледі.
Түркістан филиалына арналған жаңа жол картасының нәтижесі де осы жалпы жүйемен байланысты болмақ. Кадр, зертхана және техника күшейтілсе, өңірдегі суармалы жерлер мен жерасты суының жағдайын бағалауға қажетті бастапқы деректердің сапасы артады.
Ал министр қойған екінші міндет бұл деректердің практикалық құнын айқындайды: гидрогеологтардың қорытындысы «Қазсушар» мен бассейндік инспекциялардың нақты шараларына айналуы тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстанда жерасты суын басқарудың цифрлық жүйесі дамытылып, гидрогеологиялық мониторингті жаңғырту жұмыстары жүргізіліп жатқаны туралы жазған едік.
