Көмір цифрлық бақылауға көшті. Қазақстан жылыту маусымы қарсаңында отынның өндірушіден өңірлерге дейінгі қозғалысын жасанды интеллект пен предиктивті талдау құралдары арқылы қадағалайтын Бірыңғай цифрлық платформаны іске қосты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазір энергия көздерінің қоймаларында 4,2 млн тонна көмір мен 137 мың тонна мазут жинақталған. Бұл көрсеткіш былтырғы деңгейден 2 пайызға жоғары. Мұндай деректі Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті төрағасының орынбасары Ернар Хасенов Орталық коммуникациялар қызметіндегі брифингте жариялады.
951 теміржол тұйығы бір жүйеге қосылды
Жаңа платформаның негізгі міндеті — көмірдің қай жерде тұрғанын және өңірге қашан жететінін бүкіл жеткізу тізбегі бойынша бақылау.
Жүйеге 951 теміржол тұйығы мен көмір өткізумен айналысатын 586 оператор туралы мәліметтер енгізілген. Бұған дейін өндіріс, тасымалдау, қоймалар мен өткізу орындары туралы ақпарат әртүрлі дереккөздерден жиналса, енді деректер бір цифрлық ортада біріктіріледі.
Платформа жоспарланған және нақты жеткізілімдерді салыстырып, көмір қоры жеткіліксіз учаскелерді, тиеу қарқынының төмендеуін немесе жеткізу кестесінен ауытқу қаупін ертерек анықтауға мүмкіндік береді.
«Жүйеге 951 теміржол тұйығы мен 586 оператор туралы деректер интеграцияланған. Платформа әрбір теміржол тұйығындағы көмір қорын жөнелтілген сәттен бастап өңірге жеткізілгенге дейінгі қозғалысын нақты уақыт режимінде қадағалауға, сондай-ақ жоспарлы және нақты жеткізілім көлемдерін салыстыруға мүмкіндік береді. Осылайша, отынмен қамтамасыз ету үшін қажетті қор қалыптастырылып, оның өңірлерге жеткізілуі тұрақты бақылауда», – деді Ернар Хасенов.
Қоймаларда 4,2 млн тонна көмір бар
Жылыту маусымы алдындағы екінші маңызды көрсеткіш — энергетикалық кәсіпорындардың өзіндегі отын қоры.
11 қыркүйекте жарияланған дерек бойынша, энергия көздерінің қоймаларында:
- 4,2 млн тонна көмір;
- 137 мың тонна мазут жинақталған.
Халық пен коммуналдық-тұрмыстық сектор үшін қажетті көмір көлемі 7,5 млн тонна деп көрсетілді. Көмірді өңірлерге жеткізу бекітілген жоспар-кесте бойынша жүргізіледі.
Бұл жерде ресми деректер арасында айырмашылық бар. Тамыздағы Энергетика министрлігінің мәліметінде алдағы маусымға қажеттілік 7,3 млн тонна деп көрсетілген еді. Ал 11 қыркүйектегі ОКҚ брифингінде Ернар Хасенов 7,5 млн тонна көлемін атады.
Жасанды интеллект тапшылықты алдын ала көрсетуі тиіс
Жаңа жүйенің ерекшелігі тек көмір тиелген вагонның қозғалысын картадан бақылауда емес.
Оған енгізілген предиктивті талдау құралдары қолда бар мәліметтер бойынша жеткізу тізбегіндегі ықтимал проблемаларды ертерек анықтауға арналған.
Мысалы, белгілі бір өңірдегі қор жоспардан төмендесе, тиеу баяуласа немесе жеткізу кестесінен ауытқу пайда болса, жүйе осы тәуекелдерді анықтауға мүмкіндік береді. Министрлік бұған дейін платформада көмір өндіру мен тиеу көлемі, тасымал, қоймалардағы қор, бағалар және өңірлік жоспарлардың орындалуы бақыланатынын хабарлаған.
Бұл әсіресе маусымдық сұраныс күрт артатын кезеңде маңызды. Көмір жалпы көлемде жеткілікті болғанымен, оның нақты елді мекенге уақытында жетпеуі жергілікті тапшылыққа әкелуі мүмкін. Жаңа модель осындай логистикалық тәуекелдерді ертерек көруге бағытталған.
Көмір жеткізілімі Республикалық штаб бақылауында
Цифрлық мониторинг Республикалық штабтың жұмысымен қатар жүргізіледі.
Штаб 2026–2027 жылдардағы жылыту маусымы аяқталғанға дейін жұмыс істейді. Оның міндеті — қажетті көмір қорын қалыптастыру, логистиканың тұрақтылығын бақылау және өңірлерге отынның үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз ету.
Өткен 2025–2026 жылғы жылыту маусымында өңірлерге шамамен 8,15 млн тонна көмір жеткізілген. Бұл сол кездегі жоспардың 109 пайызына тең болды.
Бұған дейін біз Қазақстанда көмір жеткізілімдерін бірыңғай цифрлық бақылауға көшіру туралы жазған едік. Тамызда жүйенің негізгі архитектурасы мен міндеттері жарияланса, қыркүйектегі деректер платформаға 951 теміржол тұйығы мен 586 оператор туралы ақпарат енгізілгенін көрсетіп отыр.
Энергетикалық кәсіпорындар дайындық паспортын алады
Отын қорымен қатар станциялар мен желілердің техникалық жағдайы да тексеріліп жатыр.
Әрбір энергетикалық кәсіпорында арнайы комиссия құрылып, нысанның жылыту маусымына дайындығын бағалайды. Энергия өндіруші, энергия беруші, жылу өндіруші және жылу тасымалдаушы ұйымдардан әзірлік паспортын алуға құжат қабылдау жүріп жатыр.
Осылайша, биылғы жылыту маусымына дайындықтың жаңа элементі — отын қорын жинаумен қатар оның бүкіл логистикасын цифрландыру. Енді негізгі сынақ 4,2 млн тонна жиналған көмірдің көлемінде ғана емес, қажетті отынның әр өңірге кесте бойынша уақытында жетуінде болады.
