Қазақстандық жүргізушілер жанармай құйғаннан кейін көліктері бұзылғанын айтып шағымданып жатыр. Тексерулер бензиннің мәлімделген сипаттамаларға сай келмейтін жағдайларын растады. Бірақ жөндеу шығынын өндіріп алу үшін көлік иесі ақауға дәл сол жанармай себеп болғанын дәлелдеуі керек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Астана, Алматы және Петропавл тұрғындарының шағымдары туралы «Жетінші арна» 25 тамыздағы репортажында хабарлады. Жүргізушілер көліктің қуаты төмендеп, қозғалтқыштың бірқалыпты жұмыс істемей қалғанын айтқан. Қыркүйекте бұл мәселе депутаттық сауалда көтеріліп, жөндеу шығынын өтеу тәртібін жеңілдету ұсынылды.
АИ-95 деп сатылған бензиннің октан саны 92 болған
Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті 3 қыркүйекте жарияланған мәліметінде 2026 жылы жанармай құю станцияларында 55 бақылау іс-шарасы өткізілгенін хабарлады. Бақылау мақсатында сатып алынған бензиннің 22 сынамасының үшеуі талапқа сай келмеген: екеуінің октан саны, біреуінің құрамындағы күкірт мөлшері белгіленген нормадан ауытқыған.
Комитет келтірген тексеру нәтижелері бойынша:
- Қызылорда облысында АИ-95 деп сатылған бензиннің октан саны 92 болған.
- Алматыда АИ-100 бензинінің октан саны кемінде 100 болуы керек еді, ал зертхана 99 көрсеткішін анықтаған.
- Жетісу облысында К4 экологиялық класындағы АИ-92 бензинінің құрамында күкірт мөлшері рұқсат етілген 50 мг/кг орнына 105 мг/кг болған.
Октан саны талапқа сай келмегендіктен, жалпы құны 5 764 500 теңге болатын бензин партияларын айналымға шығаруға тыйым салынған. Бұл деректер комитеттің Tengri Auto сауалына берген жауабында келтірілген.
Нәтижелер тек зерттелген сынамаларға қатысты. Оларға сүйеніп, елдегі барлық жанармай құю станцияларындағы сапасыз бензиннің үлесін немесе әр көліктің бұзылу себебін анықтау мүмкін емес. Жекелеген тексерулердің күні нақтыланбағандықтан, анықталған бұзушылықтардың бәрін тамыздағы шағымдармен байланыстыруға да негіз жоқ.
Зауыт өз сынамаларының талапқа сай екенін мәлімдеді
Павлодар мұнай-химия зауыты 26 тамызда арбитраждық сынамаларды тексеру нәтижесін жариялады. Кәсіпорынның мәліметінше, 25 тамызда SGS Kazakhstan тәуелсіз зертханасында жүргізілген сынақтар АИ-95 және АИ-98 бензиндерінің ТР ТС 013/2011 техникалық регламенті мен ГОСТ 32513-2013 талаптарына сәйкестігін растаған.
Жөнелтілетін партиялардан алынған арбитраждық сынамалар пломбаланып, сапаға қатысты дау туындаған жағдайда тексеру үшін зауытта 45 тәулік сақталады.
Дегенмен зауыттағы сынаманы тексеру мен көлік багындағы жанармайды зерттеу екі бөлек мәселені анықтайды. Өнімнің кәсіпорыннан шығар кездегі сапасы оның тасымалданып, сақталып, сатылғаннан кейінгі күйін өздігінен растамайды.
Сервис орталығының директоры Рустам Жанабергенов «Жетінші арна» репортажында ықтимал себептердің бірі ретінде жанармайдың ластануын және сақтау талаптарының бұзылуын атаған. Бұл — маманның болжамы, барлық шағым бойынша дәлелденген қорытынды емес.
Жөндеу құны 200–600 мың теңге: қандай өзгеріс ұсынылды?
10 қыркүйекте депутат Асхат Рахымжанов жанармай сапасына байланысты Премьер-министр Олжас Бектеновке сауал жолдады. Депутат келтірген шағымдарға қарағанда, кей жағдайларда жөндеу құны 200–600 мың теңгеге жеткен. Көлік иелері бүріккіштердің, оталдыру білтелерінің, катализаторлардың және басқа бөлшектердің істен шыққанын хабарлаған.
Депутаттық сауалдың жарияланған мазмұнына сәйкес, Рахымжанов мынадай шараларды ұсынды:
- жанармай құю станциялары мен мұнай базаларынан алдын ала ескертусіз сынама алу;
- әр партияны өндірушіден немесе импорттаушыдан бастап жанармай құю станциясына дейін қадағалау;
- жанармайдың қайдан жеткізілгенін және зертханалық бақылау нәтижелерін көрсететін QR-кодтар орналастыру;
- тексерілген станциялар мен анықталған бұзушылықтар көрсетілетін ашық тізілім жүргізу;
- жанармай құю мен көліктің бұзылуы арасындағы байланысты дәлелдеуді жеңілдетіп, диагностика мен жөндеу шығынын өтеуді, кейін сол қаражатты жеткізу тізбегіндегі кінәлі тараптан өндіріп алуды қарастыру.
Бұлар — депутаттың ұсыныстары. Олар жанармай құйғаннан кейін көлігі бұзылған әр адамға автоматты түрде өтемақы төленетінін білдірмейді.
Көлік жөндеуге түссе, қандай құжаттарды сақтау керек?
Комитет жауабымен бірге жарияланған ұсынымдарда фискалдық чек, аккредиттелген зертханада жанармайды зерттеу нәтижесі және көліктегі ақауды растайтын құжаттар көрсетілген. Осы материалдарды тіркеп, eOtinish арқылы Техникалық реттеу және метрология комитетінің аумақтық департаментіне жүгінуге болады.
Залалды өтеуді талап ету үшін бензин сатып алынғанын және көлікте ақау барын растау жеткіліксіз. Олардың арасындағы себеп-салдарлық байланысты да дәлелдеу қажет. Сондықтан «осы бекеттен жанармай құйғаннан кейін көлігім бұзылды» деген мәлімдемемен қатар, ақаудың себебін анықтауға мүмкіндік беретін құжаттар керек.
Жанармайдың өндірісі мен жеткізілімі туралы бұған дейін Қазақстанның мұнай өнімдері нарығы және отынның жекелеген түрлері бойынша импортқа тәуелділігі жөніндегі материалымызда жазған едік.
