Инвестиция тарту тәртібі өзгереді. Қазақстан Үкіметі инвесторды алғашқы қызығушылықтан бастап, жобаны іске қосу, кеңейту және қайта инвестициялауға дейін бір жүйемен сүйемелдеуді көздеп отыр. Негізгі мақсаттың бірі — келісу рәсімдерінің мерзімін қысқартып, инвестициялық жобалардың нақты іске қосылуын жеделдету, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселені Премьер-министр Олжас Бектенов жаңа инвестициялық цикл аясындағы кеңесте қарады. Үкімет басшысы Ұлттық экономика министрлігіне қолданыстағы инвестиция тарту жүйесін жетілдіру бойынша барынша нақты іс-қимыл жоспарын әзірлеуді тапсырды.
Инвесторды келісімнен кейін де сүйемелдеу көзделіп отыр
Жаңа тәсілдің негізгі айырмашылығы — мемлекеттің инвестормен жұмысы капитал тартылған немесе кәсіпорын іске қосылған сәтте аяқталмауға тиіс.
Үкімет инвестормен өзара іс-қимылды бірнеше кезеңге біріктіруді қарастырып жатыр: перспективалы бағыттарды анықтау, жобаны дайындау және іске қосу, одан кейін өндірісті кеңейту мен қайта инвестициялауға дейінгі сүйемелдеу.
Бұл бағыт 2026 жылдың басында басталған инвестициялық жүйені қайта құру жұмысының жалғасы. Қаңтарда Үкімет, Бас прокуратура, ұлттық компаниялар және басқа ұйымдар инвестицияларды сүйемелдеудің жаңа экожүйесінің бірыңғай құрылымын қалыптастыру мәселесін қараған болатын.
Келісу рәсімдерінің мерзімі қысқаруы тиіс
Инвестор үшін ең сезілетін өзгерістердің бірі әкімшілік рәсімдерге қатысты болуы мүмкін.
Үкімет жаңа жүйенің нәтижесінде:
- келісу рәсімдерінен өту мерзімін қысқартуды;
- жобаларды іске қосуды жеделдетуді;
- іске қосылған кәсіпорындарды кеңейту мүмкіндігін қатар қарастыруды;
- өнімді экспортқа шығару мәселесін ертерек пысықтауды көздеп отыр.
Яғни мемлекеттік органдардың жұмысы өткізілген кездесулер немесе қол қойылған құжаттар санымен ғана емес, жобаның нақты инвестицияға айналып, нысанның пайдалануға берілуіне дейінгі нәтижемен байланыстырылмақ.
Премьер-министрге жауапты органдар мен ұйымдардың инвесторлармен жұмысына жүргізілген талдау да ұсынылды. Онда жобалардың Қазақстан экономикасына нақты қаражат салуға және объектілерді пайдалануға беруге дейін жеткізілу көрсеткіші қаралған.
Инвестор мен мемлекеттік органға ортақ цифрлық құралдар қажет
Жүйені жаңарту цифрландырумен қатар жүрмек.
Кеңесте инвесторларға да, жобаны сүйемелдейтін мемлекеттік органдарға да жұмыс істеуге қолайлы цифрлық құралдар мәселесі қаралды. Үкімет әзірге олардың нақты архитектурасы мен іске қосылатын мерзімдерін жариялаған жоқ.
Цифрлық құралдардың практикалық міндеті — инвестициялық жобаның қай кезеңде тұрғанын бақылауды жеңілдету және әртүрлі мемлекеттік органдар арасындағы жұмысты бір жүйеге келтіру.
2026 жылғы инвестициялық күн тәртібінде цифрландырудың рөлі бұған дейін де көтерілген. Шілдеде Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңесте Үкімет цифрландыру мен жасанды интеллектіні капитал үшін жаһандық бәсекедегі факторлардың бірі ретінде қарастырған.
Қазақстан «бірыңғай инвестициялық вертикаль» құруды талқылады
Кеңестегі негізгі институционалдық ұсыныстардың бірі — бірыңғай инвестициялық вертикаль қалыптастыру.
Оны талқылауға Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі Нұрлан Байбазаров, Президенттің кеңесшісі – Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы Әсет Ерғалиев, сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді және сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев қатысты.
Мұндай вертикальдың мәні — инвестициялық жобамен жұмыс істейтін мемлекеттік құрылымдардың әрекетін бір тізбекке жинақтау. Бірақ оның нақты құрылымы мен әр органның өкілеттігі әзірге жарияланған жоқ.
Сонымен бірге Үкімет сыртқы нарықтардағы белсенді инвестициялық саясатты да қарастырды. Бұл инвестор келгеннен кейін оны сүйемелдеумен қатар, перспективалы капитал мен жобаларды сырттан белсенді іздеуді білдіреді.
Бектенов инвестициялық саясатты түбегейлі жаңартуды тапсырды
Қазақстанның инвестициялық жүйесін қайта құру бір кеңеспен шектелмейді. Үкімет 2026 жылдың қаңтарында жаңа инвестициялық циклды іске қосу және сапалы инвестиция көлемін ұлғайту бойынша арнайы жұмыс бастаған.
Тамызда «Бәйтерек» холдингінің жаңартылған даму жоспары да мақұлданды. Құжат холдингтің мемлекеттік инвестициялық саясаттағы рөлін күшейтуді, жеке капитал тарту құралдарын кеңейтуді және инвестициялық бастамаларды қолдаудың жаңа тәсілдерін енгізуді көздейді.
Ендігі негізгі өлшем — жүйенің құрылуының өзі емес, инвестордың жобаны қаншалықты тез нақты кәсіпорынға айналдыра алатыны.
Олжас Бектенов капитал үшін жаһандық бәсеке жағдайында Үкімет болжамды әрі қолайлы инвестициялық климатты қамтамасыз етуі керектігін айтты. Ұлттық экономика министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен және ұйымдармен бірге инвестиция тартудың қолданыстағы жүйесін жетілдіру бойынша нақты іс-қимыл жоспарын дайындауы тиіс.
Бұған дейін біз «Бәйтерек» холдингінің жаңа форматқа өтіп, толық инвестициялық циклді қамтуға бағыт алғаны туралы жазған едік. Холдинг әкімдіктер және салалық министрліктермен бірге қалыптастырған пулда сол кезде жалпы құны шамамен 87 трлн теңге болатын 1,5 мыңға жуық инвестициялық жоба болған.
