«Жомарт» қайта бақылауда. Төтенше жағдайлар министрі Мұрат Мұханов 600 метрден астам тереңдікке түсіп, кеніштің газ мониторингі мен желдету жүйесін тексерді. Сапар қорытындысында Ұлытау облысында, соның ішінде кен орындары орналасқан аудандарда сейсмологиялық бақылау ұйымдастыру туралы шешім қабылданды, передает DKNews.kz.
Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, Мұрат Мұханов «Жомартқа» Ұлытау облысының әкімі Есет Байкен және «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС Басқарма төрағасы Руслан Өскенәлімен бірге барды. Мұханов 2026 жылғы 3 қыркүйекте Төтенше жағдайлар министрі болып тағайындалған.
600 метрден астам тереңдікте газды екі жүйе бақылайды
Министрдің назарында жерасты қазбаларындағы газ жағдайы болды. Кеніштегі автоматтандырылған бақылау стационарлық аспаптар арқылы жүргізіледі, оған қосымша тасымалы газ талдағыштар пайдаланылады.
ТЖМ басшысына портативті газ талдағыштардың жұмысы көрсетілді. Ол желдету және диспетчерлік бақылау жүйелерін де тексерді.
Бұл бақылаудың «Жомарт» үшін ерекше мәні бар. 2025 жылғы ақпанда кеніште жеті адам қаза тапқан апат болды. Кейін Үкіметтік комиссия апаттың негізгі себебі тау-кен қазбасында метанның жиналып, бөлінуі және оның электр жабдығынан шыққан ұшқыннан жарылуы болғанын хабарлады. Комиссия өнеркәсіптік қауіпсіздік пен еңбекті қорғау талаптарының елеулі бұзылғанын да анықтаған.
Сол кезде «Қазақмысқа» ауадағы газ құрамын анықтайтын автоматтандырылған жүйелер енгізу, бейнебақылауды күшейту және қауіпсіздікке қатысты басқа да шараларды орындау тапсырылған еді.
Қауіпсіздікке 2,7 млрд теңгеден астам инвестиция салынды
«Жомарт» 2006 жылдан бері жұмыс істейді. Кәсіпорын мыс кенін жерасты әдісімен өндіреді, жылдық өндіріс көлемі 4,1 млн тоннаға жетеді. Тау-кен жұмыстары едәуір тереңдікте жүргізілетіндіктен, өндірістік тәуекелдерді тұрақты бақылау қажет.
Апаттан кейін кеніште қауіпсіздік жүйесін жаңғырту басталды. Бұған дейін DKNews.kz «Жомарттағы» қауіпсіздікке 2,7 млрд теңгеден астам инвестиция салынғанын жазған еді. Арнайы бағдарламадағы 45 іс-шараның 39-ы орындалған.
2025–2026 жылдары кен орнында сегіз кешенді зерттеу жүргізілген. Мамандар газ режимін, гидрогеологиялық жағдайды, желдету тиімділігін және тау жыныстарының соққы беру қаупін зерттеді.
Кенішке 130 портативті газ талдағыш пен 20 сынама алу құрылғысы алынған. Стационарлық датчиктерден түсетін ақпарат диспетчерлік орталыққа нақты уақыт режимінде жеткізіледі.
Басты желдету қондырғылары күрделі жөндеуден өткеннен кейін жүйенің өнімділігі секундына 200 текше метрге артқаны да хабарланған.
Ұлытауда кен орындарына сейсмологиялық бақылау қойылады
Министр сапарының нәтижесінде қабылданған шешімдердің бірі тікелей «Жомарттың» шеңберінен шығады.
Ұлытау облысының аумағында сейсмологиялық бақылау ұйымдастыру туралы шешім қабылданды. Мониторинг кен орындары орналасқан аудандарды да қамтуы тиіс. Кейін бұл бақылау СБҰҒО сейсмологиялық желісіне интеграцияланады.
Бұдан бөлек, Ұлытау облысының егжей-тегжейлі сейсмикалық аудандастыру картасын әзірлеу мүмкіндігі жеке қаралады. ТЖМ әзірге картаның қашан жасалатынын немесе мониторинг нүктелерінің нақты санын хабарлаған жоқ.
Бұл шешім өндірістік бақылаудың ауқымын кеңейтеді: кеніш ішіндегі газ, желдету және диспетчерлік мониторингпен қатар өңірдегі сейсмикалық жағдайды бақылау мәселесі қосылып отыр.
2025 жылғы апаттан кейінгі талаптар енді іс жүзінде тексерілуде
2025 жылғы қайғылы оқиғадан кейін қауіпсіздік мәселесі «Жомарт» үшін формалды өндірістік талаптан әлдеқайда өткір тақырыпқа айналды. Жеті кеншінің қазасынан кейін арнайы тергеу жүргізіліп, автоматтандырылған газ бақылауын енгізу жөнінде тапсырма берілген болатын.
Қазіргі тексеруде дәл осы жүйелерге — газ мониторингіне, желдетуге, өндірістік бақылауға және төтенше жағдай туындаған кездегі іс-қимылға дайындыққа назар аударылды.
Бұған дейін біз «Жомарт» кенішіндегі қауіпсіздікке 2,7 млрд теңгеден астам қаржы салынып, қандай жүйелер жаңартылғаны туралы жазған едік. Енді қауіпсіздік контуры кеніштің өзімен шектелмей, Ұлытау облысындағы сейсмологиялық мониторингпен толықтырылмақ.
