300 млн теңгенің жұмсалуы тергеліп жатыр. Қарағанды облысында «Кең Дала 2» бағдарламасы бойынша көктемгі егіс пен егін жинауға берілген несиеге тұқым сатып алынбаған, техника жалға алынбаған және көрсетілген жерлерге егін егілмеген деген күдік бар, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаржылық мониторинг агенттігінің Қарағанды облысы бойынша департаменті несие қаражатын жымқыру дерегі бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізіп жатыр. «Рашан» ЖШС директоры күдікті деп танылып, сот санкциясымен оның мүлкіне тыйым салынған.
300 млн теңге екі компанияға аударылған
Тергеу материалдары бойынша, 2025 жылғы мамырда «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ филиалы мен «Рашан» ЖШС арасында айналым қаражатын толықтыру үшін қарыз шарты жасалған.
Міндеттемелердің орындалуына «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ кепілдік берген. Шарт бойынша «Рашан» ЖШС шотына 300 млн теңге аударылған.
ҚМА нұсқасына сәйкес, кейін қаражат егіс науқанының шығындарын төлеу ретінде екі ЖШС-ге бөлініп жіберілген:
- шамамен 148 млн теңге — тұқым сатып алуға;
- 152 млн теңге — ауыл шаруашылығы техникасын жалға алуға, соның ішінде жанар-жағармай мен еңбекақы шығындарына.
Екі төлемді қосқанда бастапқы несие сомасы — 300 млн теңге шығады.
ҚМА: тұқым алынбаған, техника жалға берілмеген
Тергеу нұсқасы бойынша, құжаттарда көрсетілген шығындардың артында нақты ауыл шаруашылығы жұмыстары болмаған.
ҚМА тұқымның іс жүзінде сатып алынбағанын, техниканың жалға алынбағанын және көрсетілген жер телімдеріне ауыл шаруашылығы дақылдары егілмегенін мәлімдеді.
Осы деректерге байланысты «Рашан» ЖШС директоры күдікті деп танылған. Оның мүлкіне сот санкциясымен тыйым салынды.
Бұл ретте күдіктінің кінәсі туралы түпкілікті шешімді сот қабылдайды. Қазір тергеу жалғасып жатыр, ал Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес өзге мәліметтер тергеу мүддесіне байланысты жарияланбаған.
«Кең Дала 2» фермерлерге 5 пайызбен несие береді
Істің ерекшелігі — сөз кәдімгі коммерциялық несие емес, егіс және жинау науқандарын қаржыландыруға арналған мемлекеттік қолдау тетігі туралы болып отыр.
«Кең Дала 2» бағдарламасы аграршыларға тұқым, жанар-жағармай, тыңайтқыш сатып алуға, техниканы дайындауға және басқа да маусымдық шығындарды өтеуге ертерек қаржы алуға мүмкіндік береді.
2025 жылы бағдарлама бойынша несие жылдық 5 пайыздық мөлшерлемемен ұсынылды. Кепіл жеткіліксіз болған жағдайда «Даму» қоры қарыз сомасының 85 пайызына дейін кепілдік бере алатыны хабарланған.
Бағдарламаның ауқымы да үлкен. 2025 жылдың басында ғана «Кең Дала 2» аясында 674 аграрлық кәсіпорынға 100,2 млрд теңге берілген болатын. Сол кезде қаржыландыруға 1337 ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші 153,9 млрд теңгеге өтінім берген.
Қаражаттың мақсаты мен тергеу нұсқасы қарама-қайшы
Қарағандыдағы істің негізгі түйіні де осында.
«Кең Дала 2» қаражаты шаруашылықтардың егіске алдын ала дайындалуына арналған. Ал ҚМА тергеп жатқан жағдайда 300 млн теңгенің іс жүзінде сол мақсаттарға жұмсалғаны күмән тудырып отыр.
Тергеу органы мәлімдеген деректер расталса, мәселе тек құжаттағы төлемдердің дұрыстығына емес, мемлекеттік қолдау тетігі арқылы берілген несиенің нақты ауыл шаруашылығы өндірісіне жетуіне қатысты болады.
Бұған дейін біз «Кең Дала 2» бағдарламасы бойынша аграршыларды қаржыландыру қалай жүргізілетіні туралы жазған едік. Бағдарламада 5 пайыздық жеңілдетілген мөлшерлеме қарастырылған және қажет болған жағдайда қарыздың 85 пайызына дейін «Даму» қорының кепілдігімен қамтылуы мүмкін.
