ОСК-ның жаңа құрамы жасақталып жатыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 23 қыркүйекте Орталық сайлау комиссиясының алты мүшесін тағайындады. Бұл шешім 2026 жылғы жаңа Конституциядан кейін ОСК-ны қалыптастырудың өзгерген тәртібі аясында қабылданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тағайындауға дейін кандидатураларға Құрылтай депутаттарының келісімі қажет. Жаңа конституциялық модель бойынша Президент ОСК-ның алты мүшесін Құрылтайдың келісімімен бес жыл мерзімге тағайындайды.
ОСК құрамына кімдер тағайындалды
Мемлекет басшысының жарлықтарымен Орталық сайлау комиссиясының мүшелері болып:
- Азамат Мақсотұлы Айманақұмов;
- Михаил Михайлович Бортник;
- Мұхтар Тілдәбекұлы Ерман;
- Әсел Болатқазыевна Жанәбілова;
- Ләззат Кеңесқызы Сүйіндік;
- Шавхат Анесұлы Өтемісов
тағайындалды.
Олардың өкілеттік мерзімі жаңа Конституцияда бес жыл деп белгіленген.
ОСК-ны қалыптастыру тәртібі өзгерді
23 қыркүйектегі шешімнің негізгі ерекшелігі — тек жаңа есімдерде емес, Орталық сайлау комиссиясын жасақтау механизмінің өзгеруінде.
Жаңа Конституция бойынша Президент ОСК төрағасын қызметке дербес тағайындайды. Ал комиссияның алты мүшесін Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілік даусымен берілген келісімнен кейін Президент тағайындайды.
Осылайша, ОСК мүшелерін тағайындау жаңа бірпалаталы өкілдік орган — Құрылтайдың қатысуымен жүзеге асырылады.
Конституцияда Құрылтайдың Президентке Орталық сайлау комиссиясы мүшелерін тағайындауға келісім беруі оның тікелей өкілеттіктерінің бірі ретінде бекітілген.
Алты мүше бес жылға тағайындалады
Жаңа конституциялық модель ОСК құрамының өкілеттік мерзімін де нақты белгілейді.
Президент Құрылтайдың келісімімен:
- Конституциялық соттың он судьясын — сегіз жылға;
- Орталық сайлау комиссиясының алты мүшесін — бес жылға;
- Жоғары аудиторлық палатаның сегіз мүшесін — бес жылға
тағайындайды.
ОСК төрағасына қатысты тәртіп бөлек: оны Президент тікелей тағайындайды.
Жаңа құрамды жасақтауға екі ай берілген
Орталық сайлау комиссиясын жаңарту 2026 жылғы конституциялық реформаның өтпелі кезеңінде алдын ала қарастырылған.
Конституцияның өтпелі ережелеріне сәйкес ОСК төрағасы мен мүшелері бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың алғашқы сессиясы ашылған күннен бастап екі ай ішінде тағайындалуы тиіс.
Жаңа құрам жасақталғанға дейін бұрынғы Конституция бойынша тағайындалған ОСК төрағасы мен мүшелері өз өкілеттіктерін сақтайды.
Бұл норма мемлекеттік институттарды бір мезетте емес, өтпелі кезең арқылы қайта қалыптастыруға мүмкіндік берді.
Жаңа ОСК үшін алғашқы саяси цикл басталып кетті
Орталық сайлау комиссиясы үшін 2026 жыл институционалдық тұрғыдан ерекше болды.
Жаңа Конституция 1 шілдеден бастап күшіне енгеннен кейін Президент алғашқы Құрылтай сайлауын 23 тамызға тағайындады. Сол кезде сайлауды ұйымдастыру және өткізу Орталық сайлау комиссиясына жүктелді.
Енді комиссияның өзі жаңа конституциялық тәртіппен қайта жасақталып отыр.
23 қыркүйектегі алты тағайындау осы процестің негізгі кезеңдерінің бірі болды: жаңа Конституция ОСК мүшелерінің санын, бес жылдық өкілеттік мерзімін және оларды тағайындауда Құрылтайдың қатысуын нақты бекітті.
