Жаңа талап 1 желтоқсанда басталады. Қазақстанда 2026 жылғы 1 желтоқсаннан бастап жеңіл өнеркәсіп тауарларына міндетті цифрлық таңбалау кезең-кезеңімен енгізіледі. Өзгеріс өндірушілерге ғана емес, импорттаушыларға, көтерме және бөлшек саудаға да қатысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа тәртіп бойынша әр тауарға бірегей Data Matrix коды беріледі. Ал дүкендер мұндай кодтарды оқитын жабдықты пайдаланып, тауарды бақылау-касса машинасы арқылы сатуға тиіс.
Алғашқы өзгеріс 1 желтоқсанда күшіне енеді
Міндетті таңбалау бірден барлық киімге таралмайды. Жаңа жүйе үш кезеңмен енгізіледі.
Бірінші кезең 2026 жылғы 1 желтоқсанда басталады. Оған:
- табиғи немесе композициялық былғарыдан жасалған киімдер мен керек-жарақтар;
- жасанды үлбір және одан жасалған бұйымдар;
- ерлерге, әйелдерге және балаларға арналған киімдердің жекелеген түрлері;
- шаңғы костюмдері;
- төсек-орын тоқыма бұйымдары;
- ас үй мен үстелге арналған тоқыма;
- жеке гигиенаға арналған тоқыма бұйымдары кіреді.
Бұл тауарларды нарыққа шығару кезінде цифрлық таңбалау талаптарын сақтау қажет болады.
2027 жылы тауарлар тізімі едәуір кеңейеді
Екінші кезең 2027 жылғы 1 наурыздан басталады.
Осы кезден бастап міндетті таңбалау сырт киімнің жекелеген түрлеріне, блузкаларға, свитерлерге, пуловерлерге, кардигандарға, көкірекшелерге, ерлер жейделеріне, әйелдер блузкаларына, шәлілерге, шарфтар мен галстуктарға және басқа да тауарларға таралады.
Үшінші кезең 2027 жылғы 1 қазанда іске қосылады.
Ол:
- костюмдерді;
- пиджактар мен жакеттерді;
- көйлектерді;
- белдемшелерді;
- шалбарларды;
- комбинезондарды;
- спорттық костюмдерді;
- трикотаж жейделерді қамтиды.
Осылайша, бизнеске жаңа талапқа бейімделу үшін тауар санаттарына қарай бірнеше айдан бір жылға жуық уақыт беріледі.
Әр киімге Data Matrix коды беріледі
Цифрлық таңбалаудың негізгі элементі — бірегей екіөлшемді Data Matrix коды.
Таңбаланған өнім туралы мәлімет Бірыңғай таңбалау және қадағалау операторының цифрлық жүйесінде тіркеледі. Соның арқасында тауардың өндірушіден немесе импорттаушыдан бастап дүкенде сатылғанға дейінгі қозғалысын қадағалау көзделген.
Сатып алушы да тауарды тексере алады. Ол Naqty Onim тегін мобильді қосымшасы арқылы Data Matrix кодын сканерлеп, өнім туралы ақпаратты және оның таңбалау жүйесінде тіркелген-тіркелмегенін көре алады.
Жүйені енгізудің негізгі мақсаты — заңсыз айналым мен контрафактілік өнім көлемін азайтып, адал өндірушілер мен сатушыларды қорғау және нарықтағы тауар қозғалысын ашық ету.
Дүкендерге сканер қажет болады
Жаңа талаптың бизнеске тікелей әсер ететін тұсының бірі — сауда орындарындағы техникалық дайындық.
Өндіруші тауарды айналымның келесі қатысушысына бермей тұрып оған таңбалау кодын енгізуге тиіс.
Импорттаушы өнімді Қазақстанға әкелгенге дейін немесе оны ішкі тұтыну үшін шығару және кері импорт кедендік рәсімдеріне орналастырғанға дейін таңбалауды қамтамасыз етуі қажет.
Ал бөлшек сауда орындары Data Matrix кодтарын оқи алатын сканер арқылы таңбаланған өнімді бақылау-касса машинасынан өткізуі керек.
Демек, өзгеріс киім дүкендеріне тек тауарды қабылдау тәртібі жағынан емес, кассалық инфрақұрылым тұрғысынан да әсер етеді.
Қоймадағы ескі тауарларға 2028 жылға дейін уақыт берілді
Бизнес үшін өтпелі кезең де қарастырылған.
Тауардың нарық қатысушылары арасындағы қозғалысы туралы мәліметтерді міндетті түрде беру, яғни толық қадағалау 2027 жылғы 1 қазаннан басталады.
Ал жүйе енгізілгенге дейін сатып алынған немесе қоймада қалған тиісті тауарларды таңбалауға 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін уақыт беріледі.
Бұл мерзім сауда орындары үшін ерекше мәнге ие. Өйткені жаңа талап тек кейін жеткізілетін өнімдерге емес, өтпелі кезең аяқталған соң сатылымда қалатын тауар қорына да қатысты болады.
ЕАЭО аясындағы шешім Қазақстанда іске асырылады
Жеңіл өнеркәсібін цифрлық таңбалауға көшіру ЕАЭО деңгейінде қабылданған құжаттарды іске асырумен байланысты.
Негіз ретінде 2018 жылғы 2 ақпанда жасалған ЕАЭО мемлекеттерінің тауарларды сәйкестендіру құралдарымен таңбалау туралы келісімі алынған. Қазақстан оны 2019 жылғы 1 наурыздағы №230 заңмен ратификациялады.
Сондай-ақ Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2019 жылғы 18 қарашадағы №127 шешімі жеңіл өнеркәсіп тауарларын таңбалауды енгізуді қарастырады.
Қазақстанда жаңа талаптың реттеушілік әсері 2024 жылғы қарашадағы жария тыңдауларда талқыланып, 2025 жылғы сәуірде Кәсіпкерлік қызметті реттеу мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия тарапынан мақұлданған.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі бекіткен таңбалау және қадағалау қағидаларының негізгі ережелері 2026 жылғы 14 қарашадан бастап қолданысқа енгізіледі.
Бизнес үшін негізгі күндер енді анық: алғашқы тауарларға міндетті таңбалау 2026 жылғы 1 желтоқсанда басталады, толық қадағалау 2027 жылғы 1 қазанда енгізіледі, ал бұрынғы тауар қалдықтарын таңбалау 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін аяқталуға тиіс.
