Кешіктірілген қарыз кредит тарихында азырақ көрінуі мүмкін.
Қазақстанда ломбардтар берген микрокредиттер бойынша кредиттік есептерде көрсетілетін мәліметтерді өзгерту ұсынылды. Ал осы уақытта сектордың таза пайдасы жылдық есеппен тағы өсті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бастаманы Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі ұсынды. Бұл ретте ломбардтағы қарыздың өзі кредиттік есептен жойылмайды. Өзгеріс негізінен мерзімі өткен төлемдер туралы ақпаратқа қатысты.
Мерзімі өткен қарыз туралы мәліметті қысқарту ұсынылды
Қазір телефон, зергерлік бұйым, техника немесе басқа да жеке мүлікті кепілге қойып алынған микрокредит қарыз алушының кредит тарихына енгізіледі. Ломбардтар мұндай қарыздар туралы мәліметті кредиттік бюроларға беруге міндетті.
Сондықтан адам жаңа несие рәсімдеген кезде банк оның ломбард алдындағы қолданыстағы міндеттемесін де көре алады. Мерзімі өткен берешек жаңа кредит беру туралы шешімге әсер етуі мүмкін.
2026 жылы АРРФР ломбардтардың жеке мүлік кепілімен берген микрокредиттері бойынша кредиттік есептен бірқатар мәліметті алып тастауды ұсынды. Олардың арасында кешіктірілген күндер саны, мерзімі өткен төлем сомасы, айыппұлдар мен өсімпұлдар, сондай-ақ соңғы төлем жасалған күн бар.
Бірақ шарт күшінде тұрған кезде қарыздың өзі кредиттік есепте қала береді.
Кепіл ломбардта қалады, ал клиент біраз уақыт борышкер болып көрінеді
Ұсыныстың себебі ломбардтық қарыздың ерекшелігімен байланысты.
Егер клиент микрокредитті уақытында өтемесе, ломбард кепілге қойылған мүлікті кемінде 30 күн сақтауы тиіс. Осы кезеңде қарыз алушы берешегін жауып, затын қайтара алады.
Белгіленген мерзім өткеннен кейін ломбард кепілді сатуға немесе өз меншігіне рәсімдеуге құқылы. Кепіл өткізілгеннен немесе ломбард меншігіне өткеннен кейін қарыз алушының міндеттемесі тоқтатылады.
Осы жерде ерекше жағдай туындайды. Клиент іс жүзінде кепілін ломбардта қалдыруды шешуі мүмкін, бірақ мүлік сатылғанға дейін оның қарызы белгілі бір уақыт бойы мерзімі өткен берешек ретінде көрсетіледі.
Регулятор дәл осы ерекшелікті ескеруді ұсынып отыр. Себебі ломбардтық микрокредит кепіл мүлкімен толық қамтамасыз етіледі, сондықтан кепілді қайтарып алмау адамның басқа қарыздарды өтеуге қабілетсіз екенін автоматты түрде білдірмейді.
Ломбардтардың пайдасы 36,9 млрд теңгеге жетті
Өзгеріс ұсынысы сектордың қаржылық көрсеткіштері айтарлықтай өсіп отырған кезде жарияланды.
2026 жылдың қаңтар–маусым айларында Қазақстандағы ломбардтардың жиынтық таза пайдасы 36,9 млрд теңгеге жетті. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 18,3% жоғары.
Алайда өсім қарқыны баяулаған. Бір жыл бұрын сектор пайдасы 31,4%, ал 2024 жылдың бірінші жартысында 72,9% өскен еді.
Салыстыру үшін, 2023 жылдың қаңтар–маусым айларында ломбардтар 13,7 млрд теңге пайда тапқан. Үш жыл ішінде көрсеткіш шамамен 2,7 есе артты.
2026 жылғы 1 шілдеде ломбардтардың активтері 669,8 млрд теңгеге жетіп, микрофинанстық қызмет көрсететін барлық ұйым активтерінің 18,9%-ын құрады.
Сонымен қатар екінші тоқсанда регулятор ломбардтардың тұтынушылық микрокредиттері көлемінің қысқарғанын тіркеді.
Үш компания бүкіл сектор пайдасының жартысынан астамын алды
Бірінші жартыжылдық қорытындысында 323 ломбард пайдамен жұмыс істеді. Тағы 105 ұйым шығынға ұшырады.
Ең жоғары таза пайда «М-Ломбардқа» тиесілі — 7,8 млрд теңге.
Одан кейін «МК-Ломбард» 5,9 млрд теңге және «МК-Золото Ломбард» 5,2 млрд теңге пайдамен орналасты.
Үш компанияның жиынтық таза пайдасы 18,9 млрд теңгені құрады. Бұл бүкіл ломбард секторының нәтижесінің 51,3%-ына тең.
«Сейф Ломбард» 2,5 млрд теңге, «Деньги населению» ломбарды 2,3 млрд теңге пайда тапты. «Астра-Ломбард» пен Birinshi Lombard көрсеткіші 1,7 млрд теңгеден болды.
Ең ірі шығын 623,9 млн теңгеге жетті
Сектордағы барлық компанияның жағдайы бірдей емес.
Ең үлкен шығын «Актив Ломбардта» тіркелді — 623,9 млн теңге.
«Байтерек Ломбард» 373,7 млн теңге, «Астана Ломбард-5» 209,7 млн теңге шығынға ұшырады.
Golden Capital-2007 шығыны 99,8 млн теңгені, ал «Ру-Ломбардтікі» 84,3 млн теңгені құрады.
Осы бес компанияның жиынтық шығыны шамамен 1,4 млрд теңгеге жетті.
Ломбардтардың кірісі бір жылда 63%-ға өсті
Сектордағы ақша айналымы таза пайдадан да жылдам өскен.
2026 жылдың алғашқы алты айында ломбардтардың кірісі 260,8 млрд теңгені құрап, бір жылда 63,1% артты.
Шығындары 65,4% өсіп, 179 млрд теңгеге жетті.
2023 жылдың бірінші жартысында кіріс 74,2 млрд теңге, шығын 52,7 млрд теңге болған. Яғни үш жыл ішінде екі көрсеткіш те үш еседен астам өсті.
Кірістің 45%-дан астамы сыйақыдан түсті
2026 жылдың бірінші жартысында ломбардтардың негізгі кіріс көзі сыйақы алуға байланысты түсімдер болды.
Олар 118,5 млрд теңгеге жетті. Бұл барлық кірістің шамамен 45,4%-ы.
Активтерді сатудан 32 млрд теңге түсті. Тағы 106,9 млрд теңге өзге кірістерге тиесілі.
Шығындар құрылымында активтерді өткізу немесе өтеусіз беру 31 млрд теңгені, операциялық шығындар 22,5 млрд теңгені құрады.
Қаржы активтері бойынша ықтимал шығындарға құрылған резервтерге 7,2 млрд теңге жұмсалды. Өзге шығындар 113,5 млрд теңгеге жетті.
Ломбардтағы қарыз кредит тарихынан жоғалмайды
Ұсынылып отырған өзгерістер ломбард қарызын банктер үшін «көрінбейтін» етпейді.
Микрокредит туралы ақпарат шарт күшінде тұрған кезде кредиттік есепте қала береді. Өзгеріс қабылданса, негізінен кепілді қайтарып алмау кезінде пайда болатын мерзімі өткен берешекке қатысты жағымсыз деректердің бір бөлігі көрсетілмеуі мүмкін.
Бұл клиент үшін практикалық тұрғыдан маңызды айырмашылық. Адам кепіл мүлкін ломбардта қалдырғаны үшін кредит тарихында ұзақ уақыт бойы толыққанды проблемалық қарыз алушы ретінде көрінбеуі ықтимал.
Сонымен бірге банк жаңа несие берген кезде ломбардтағы қарыздың өзін бәрібір көре алады және шешімді өзінің скоринг жүйесі мен кредиттік талаптарына сүйеніп қабылдайды.
Егер ұсынылған өзгерістер қабылданса, ломбард клиенттері үшін негізгі айырмашылық қарыздың жоғалуында емес, мерзімі өткен берешектің кредиттік есепте қалай көрсетілетінінде болады.
