Кітапханалар ЖИ дәуіріне қадам басты. Қазақстанда кітап қорларын цифрландырумен қатар, деректерді талдайтын платформалар мен үш тілде жұмыс істейтін ЖИ чат-боттарын кітапхана ісіне енгізу мүмкіндіктері қарастырылып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасында өткен «Жасанды интеллект дәуіріндегі кітапхана: цифрлық трансформация және жаңа мүмкіндіктер» атты екі күндік семинар-тренингке еліміздің 20 өңірінен 1500-ден астам маман қатысты. Іс-шара Мемлекет басшысының кітап оқу мәдениетін дамыту және зерделі ұлт қалыптастыру жөніндегі шараларын іске асыру аясында ұйымдастырылды.
NurAI үш тілде жұмыс істейді
Семинардың басты бағыттарының бірі — кітапхана жұмысына арналған жаңа цифрлық шешімдер.
Қатысушыларға бірден бірнеше жоба таныстырылды:
- LABA — кітапхана статистикасы мен деректерін талдауға арналған платформа;
- DILIGEN — кітапхана деректерін контентке айналдыратын құрал;
- LibRAG — кітапхана саласына арналған цифрлық жүйе;
- NurAI — қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жұмыс істейтін чат-бот.
Бұл құралдар кітапханаларды жай ғана кітаптарды электрондық форматқа көшіретін мекемеден деректермен жұмыс істейтін цифрлық білім орталығына айналдыруға бағытталған.
Қазақстанда бұл бағыт бұған дейін де талқыланған. Кітапхана мамандары IFLA WLIC 2026 дүниежүзілік кітапхана конгресінде жасанды интеллект, деректерді басқару және халықаралық стандарттарды енгізу тәжірибесін зерделеген болатын.
Кітапты цифрландырумен жұмыс аяқталмайды
Семинарда кітап қорларын цифрландыру, электрондық кітапханаларды дамыту және заманауи цифрлық қызметтерді енгізу мәселелері қарастырылды.
Сарапшылар электрондық дерекқорларды пайдалану, жаңа стандарттарды енгізу және халықаралық тәжірибені Қазақстан кітапханаларының жұмысына бейімдеу мүмкіндіктерін талқылады.
Жеке бағыттардың бірі — қолжазбалармен жұмыс істеуге арналған цифрлық платформалар әзірлеу.
Мұндай технологиялар сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбалардың түпнұсқасын сақтауға және олардың цифрлық көшірмелерін зерттеушілер мен оқырмандарға қолжетімді етуге мүмкіндік береді.
Авторлық құқық цифрландырумен бірге өзекті бола түсті
Электрондық кітапханалардың дамуы авторлық құқық мәселесін де алдыңғы қатарға шығарады.
Семинар барысында қатысушылар цифрлық контентті пайдалану мен құнды мұраны сақтау мәселелерін жеке қарастырды.
Кітапханалар үшін бұл екі міндетті қатар орындау маңызды: оқырманның ақпаратқа қолжетімділігін кеңейту және авторлар мен құқық иелерінің заңмен қорғалатын мүдделерін сақтау.
Сондықтан кітапхана қорларын цифрландыру тек техникалық міндет емес. Ол құқықтық талаптарды, деректерді сақтау стандарттарын және контентті пайдалану тәртібін де қамтиды.
20 өңірден 1500-ден астам маман қатысты
Екі күндік семинарға Қазақстанның 20 өңірінен 1500-ден астам маман қатысуы цифрлық трансформацияның жекелеген кітапханалар деңгейіндегі жоба емес екенін көрсетті.
Мамандар:
- кітапхана қорларын цифрландыру;
- қолжазбаларды сақтау;
- интеллектуалды сервистерді енгізу;
- электрондық платформалар әзірлеу;
- кітапхана деректерін талдау тәжірибесімен алмасты.
Бұл ретте жасанды интеллект кітапханашының орнын алмастыратын технология ретінде емес, үлкен көлемдегі ақпаратпен жұмыс істеуді жеңілдететін қосымша құрал ретінде қарастырылып отыр.
Кітапхана цифрлық білім орталығына айналып келеді
Жаңа технологиялардың енгізілуі кітапхананың дәстүрлі міндетін өзгертпейді: кітаптар, қолжазбалар мен мәдени мұраны сақтау бұрынғыдай негізгі бағыт болып қала береді.
Өзгеріп жатқаны — сол мұрамен жұмыс істеу тәсілі.
Электрондық қорлар, интеллектуалды іздеу, деректерді талдау және ЖИ негізіндегі сервистер оқырманға қажетті ақпаратты жылдам табуға және кітапхана ресурстарына қашықтан қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Ал NurAI секілді үш тілде жұмыс істейтін құралдардың пайда болуы қазақ тіліндегі цифрлық кітапхана сервистерін дамытуға қосымша мүмкіндік береді.
Бұған дейін біз Қазақстан кітапханаларының цифрлық форматқа көшуі және жаңа технологияларды кітапхана ісіне енгізу тәжірибесі туралы жазған едік.
