Сауда бес есе өсуі тиіс.
Қазақстан мен Моңғолия стратегиялық серіктестікті нақты экономикалық жобалармен толықтыруға кірісті: басымдық энергетикаға, атом саласына, тау-кен өндірісіне, шикізатты өңдеуге және жаңа көлік бағыттарына беріліп отыр, передает DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Премьер-министрінің ресми ақпараттық ресурсында Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың Моңғолия Премьер-министрінің орынбасары Н. Номтойбайармен кездесуі қорытындысы бойынша хабарланды.
Негізгі меже — өзара сауданы бес есе ұлғайту
Кездесудегі басты экономикалық міндеттердің бірі — Қазақстан мен Моңғолия арасындағы өзара сауда көлемін бес есе арттыру.
Бұл уағдаластық биыл сәуірде Моңғолия Президенті У. Хурэлсухтың Астанаға мемлекеттік сапары кезінде жоғары деңгейде белгіленген. Енді екі үкімет оны нақты келісімшарттар мен бірлескен жобаларға айналдыруы керек.
«Біз маңызды сауда серіктесіміз Моңғолиямен ынтымақтастықты жан-жақты дамытуға ерекше назар аударамыз», — деді Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаев.
Бұған дейін екі елдің тауар айналымын $500 млн-ға дейін жеткізу мақсаты да жарияланған болатын. 2025 жылғы қаңтар–қарашада өзара сауда $121,5 млн-ды құрап, оның $113 млн-ы Қазақстан экспортына тиесілі болды.
Энергетикадан кен орындарына дейінгі жобалар қаралады
Екі елдің экономикалық күн тәртібі тауар жеткізумен шектелмейді. Үкіметтер бірнеше бағыттағы негізгі жобаларды ілгерілету үшін жұмысты күшейтуге келісті:
- энергетика;
- атом саласы;
- цифрландыру;
- қаржы;
- ауыл шаруашылығы;
- тау-кен өндірісі;
- кен орындарын барлау және игеру;
- минералдық шикізатты өңдеу;
- мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық.
Бұл тізімдегі маңызды бағыттардың бірі — минералдық шикізатты өңдеу. Яғни ынтымақтастық тек ресурстарды өндіру немесе сатуға емес, оларды өңдеу жобаларына да бағытталуы мүмкін.
367 тауар позициясына сауда жеңілдігі берілді
Бес есе өсім мақсатына жету үшін сауда шарттары да өзгеріп жатыр. ЕАЭО мен Моңғолия арасындағы Уақытша сауда келісімі 2026 жылғы 22 шілдеде күшіне енді.
Келісім аясында екі тарап үшін 367 тауар субпозициясына импорттық баж төмендетілді немесе алып тасталды. Бұл санаттар ЕАЭО мен Моңғолия арасындағы сауданың шамамен 90%-ын қамтиды.
Қазақстан үшін әлеуетті экспорттық тауарлар қатарында астық, құс еті, сүт өнімдері, өсімдік майлары, қант және кондитерлік өнімдер бар. Өнеркәсіптік бағытта металлургия және химия өнімдері, трансформаторлар мен көлік құралдары қарастырылған.
Нақты жобалар да пайда болды. Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігі Моңғолияның Trade and Development Bank банкіне $33 млн лимит мақұлдаған, ал осы тетік аясында қазақстандық теміржол жартылай вагондарын шамамен $21 млн-ға жеткізу мәмілелері пысықталып жатыр.
Қазақстан тауарлары Ұлан-Баторда тұрақты алаңға шығады
Сауданы бірнеше есе арттыру үшін бір реттік келісімшарттар жеткіліксіз. Қазақстандық өнімнің Моңғолия нарығында тұрақты қатысуын қамтамасыз ететін инфрақұрылым да қажет.
Осы бағытта Ұлан-Баторда Made in Kazakhstan сауда алаңын іске қосуға дайындық жүріп жатыр. Ол қазақстандық тауарларды тұрақты таныстыруға және өткізуге арналған.
Қазақстандық кәсіпорындар аккумулятор батареяларын, ауыл шаруашылығы және арнайы техниканы жеткізуді де ұлғайтуға дайын.
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасында өсім қазірдің өзінде байқалған. 2025 жылы көрсеткіш 32%-ға артса, 2026 жылдың алғашқы жеті айында тағы 11%-ға өскен.
Ортақ шекараның жоқтығы логистиканы алдыңғы орынға шығарды
Қазақстан мен Моңғолияның ортақ шекарасы жоқ. Сондықтан тауар айналымын бес есе ұлғайту тасымал бағыттарының өткізу қабілеті мен тиімділігіне тікелей байланысты.
Осы себепті Нәлібаев пен Номтойбайар көлік-логистикалық инфрақұрылымды сауда өсімінің негізгі шарттарының бірі ретінде талқылады.
Маусымда екі ел астанасы арасында тікелей әуе қатынасы ашылды. Енді тараптар қосымша әуе бағыттарын іске қосу мүмкіндігін қарастырып отыр.
Жүк тасымалында да өсім бар. 2026 жылдың сегіз айында теміржол тасымалы 16%-ға ұлғайды. Ал 2025 жылдың қорытындысында автомобиль тасымалы 52%-ға артып, 17,3 мың тоннаға жетті.
Тараптар Қытай арқылы өтетін теміржол және автомобиль бағыттарын дамыту мүмкіндігін қарастырып жатыр. Қазақстан – Ресей – Моңғолия бағытына да назар аударылған.
Төмендетілген баждың өзі жеткіліксіз болуы мүмкін
Жаңа сауда моделінің практикалық кедергілері де бар. Төмен немесе нөлдік кедендік баж тауардың нарыққа автоматты түрде кіретінін білдірмейді.
ЕАЭО мен Моңғолия келісімінің алғашқы кезеңі экспорттаушылар үшін тарифтік емес шектеулер мәселесінің сақталып отырғанын көрсетті. Ветеринарлық, техникалық және басқа талаптар тауарды нарыққа шығарудың мерзімі мен нақты құнына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан бес есе өсім туралы меженің орындалуы жаңа келісімшарттарға ғана емес, көлік дәліздеріне, экспортты қаржыландыруға және нақты тауарлар үшін сауда кедергілерін азайтуға байланысты болады.
