Тауарды шығару тексеруді аяқтамайды. Қазақстанда кеден органдары декларациядағы мәліметтердің дұрыстығын тауар шығарылып, бизнес оны пайдалана бастағаннан кейін де тексере алады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл тәртіпті Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті тауарлар шығарылғаннан кейінгі кедендік бақылау жөніндегі түсіндірмесінде нақтылады.
Кедендік бақылау үш жылға дейін жалғасуы мүмкін
Тауарды шығару оны мәлімделген кедендік рәсімге сәйкес пайдалану құқығын береді. Бірақ бұл декларациядағы барлық мәлімет түпкілікті тексерілді деген сөз емес.
Тауар шығарылғаннан кейін кеден органдары декларациядағы деректерді құжаттармен, бухгалтерлік есеппен және нақты операциялармен салыстыруға құқылы.
Бақылаудың құқықтық негізін Еуразиялық экономикалық одақтың Кеден кодексі және «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Кодекс құрайды.
ЕАЭО Кеден кодексінің 310-бабына сәйкес, тауардың кедендік бақылауда болуы тоқтағаннан кейін де тексеру жүргізілуі мүмкін.
Жалпы жағдайда мұндай мерзім үш жылға дейін созылады. Алайда ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің заңнамасы оны бес жылға дейін ұзарта алады.
Кейбір бизнес үшін мерзім бес жылға жетеді
Қазақстанда бақылау мерзімі Кедендік реттеу туралы кодекстің 89 және 143-баптарында белгіленген талап қоюдың ескіру мерзімдерімен байланысты.
Көп жағдайда ол үш жылды құрайды.
Бес жылдық мерзім:
- салықтық мониторингке жататын тұлғаларға;
- отын-энергетика секторындағы жер қойнауын пайдаланушыларға;
- уәкілетті экономикалық операторларға;
- Кодекстің 89-бабында тікелей қарастырылған жекелеген жағдайларда ішкі тұтыну үшін шығарылған тауарларға қатысты қолданылады.
Яғни жүк кеденнен өтіп, компанияның қарамағына берілгеннен кейін де операция бойынша құжаттар бірнеше жылдан соң қайта қажет болуы мүмкін.
Декларация бухгалтерлік есеппен салыстырылады
Тауар шығарылғаннан кейінгі бақылаудың негізгі нысаны — кедендік тексеру. Ол Кодекстің 416-бабында қарастырылған.
Кеден органы декларацияда және ұсынылған құжаттарда көрсетілген мәліметтерді есеп, есептілік және заңнамада белгіленген тәртіппен алынған басқа ақпаратпен салыстырады.
Тексеру барысында:
- декларациялар;
- бухгалтерлік есеп;
- коммерциялық құжаттар;
- көліктік құжаттар;
- есептілік;
- ақпараттық ресурстардағы мәліметтер;
- заңды түрде алынған өзге ақпарат зерттелуі мүмкін.
Бұл кеден органына декларациядағы мәліметтердің компанияның нақты операцияларына сәйкестігін тексеруге мүмкіндік береді.
Камералдық тексеруге компанияға бару қажет емес
Кедендік тексерудің екі түрі бар — камералдық және көшпелі.
Камералдық тексеру Кодекстің 417-бабына сәйкес кеден органының орналасқан жерінде жүргізіледі. Тексерушілер компанияға бармайды.
Бұл жағдайда декларациялар, коммерциялық, көліктік және басқа құжаттар, сондай-ақ ақпараттық ресурстардағы мәліметтер зерделенеді.
Көшпелі тексеру Кодекстің 418-бабымен реттеледі.
Ол:
- заңды тұлғаның орналасқан жерінде;
- дара кәсіпкер қызметін жүзеге асыратын жерде;
- қызмет нақты жүргізілетін жерде өткізілуі мүмкін.
Сондықтан камералдық бақылау құжаттар мен ақпараттық жүйелердегі деректерге сүйенсе, көшпелі тексеру кәсіпкердің қызмет орнына баруды көздейді.
Тек импорттаушы немесе экспорттаушы тексерілмейді
Кедендік бақылауға тартылуы мүмкін тұлғалардың аясы кең.
Тексеру:
- декларантқа;
- тасымалдаушыға;
- кеден ісі саласында қызмет атқаратын тұлғаға;
- уәкілетті экономикалық операторға;
- тауар шығарылғаннан кейін оған қатысты өкілеттігі бар тұлғаға;
- тауарлармен жасалған мәмілелерге тікелей немесе жанама қатысқан тұлғаға қатысты жүргізілуі мүмкін.
Бұл әсіресе бірнеше компания қатысатын күрделі импорттық және экспорттық мәмілелер үшін маңызды.
Кеден тауардың коды мен құнына назар аударады
Кедендік тексеру кезінде бюджетке төленетін сомаларға немесе тауарды әкелу мен әкетудің заңдылығына әсер ететін мәліметтер тексеріледі.
Негізгі бағыттар:
- ЕАЭО СЭҚ ТН бойынша тауар коды;
- кедендік құн;
- тауардың шығарылған елі;
- саны мен сипаттамалары;
- кедендік рәсім талаптарының орындалуы;
- тыйымдар мен шектеулердің сақталуы;
- кедендік төлемдер мен салықтардың дұрыс есептелуі;
- арнайы баждардың төленуі;
- демпингке қарсы баждардың төленуі;
- өтемақы баждарының төленуі.
Сондықтан декларациядағы кодты, құнды немесе тауардың шығарылған елін растайтын құжаттардың болуы бизнес үшін бірнеше жылдан кейін де маңызды болып қала береді.
Тексеру тәуекелдерді басқару жүйесіне сүйенеді
Кеден органдары барлық сыртқы экономикалық қызмет қатысушыларын бірдей тексермейді.
Тексеру нысандары тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде іріктеледі.
Адал қатысушы үшін негізгі практикалық талаптар қарапайым: құжаттарды талап қоюдың ескіру мерзімі бойы сақтау, кеден органдарының сұрау салуларына уақытында жауап беру және растайтын құжаттарсыз тауардың құнын, кодын немесе шығарылған елін өзгертуге жол бермеу.
Осылайша, тауарды шығару кедендік рәсімнің маңызды кезеңін аяқтағанымен, бизнестің сол операция бойынша бақылаудан толық шыққанын білдірмейді. Құжаттар жалпы жағдайда үш жыл, ал заңда көзделген санаттар мен жағдайларда бес жылға дейін қажет болуы мүмкін.
Бұған дейін біз кеденнің көшпелі тексеруі қалай жүргізілетіні және бизнес мұндай тексеру кезінде нені ескеруі керектігі туралы жазған едік.
