Тұрғын үй мен су мәселесі алдыңғы қатарға шықты. Қазақстан Үкіметі халықаралық қаржы ұйымдарымен тұрғын үй саласындағы коммерциялық қаржыландыруды кеңейтуді және Солтүстік Аралдан бастап ирригациялық желілер мен тазарту құрылыстарына дейінгі ірі су жобаларын талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселелер Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Қазақстан Үкіметінің халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық жөніндегі Үйлестіру кеңесінің отырысында көтерілді. Жиынға Дүниежүзілік банк, Еуропалық қайта құру және даму банкі, Халықаралық қаржы корпорациясы, Еуразиялық тұрақтандыру және даму қоры және басқа да халықаралық институттардың өкілдері қатысты.
Тұрғын үй нарығына коммерциялық қаржыны көбірек тарту ұсынылды
Отырыстағы негізгі тақырыптардың бірі баспананың қолжетімділігі болды. Кездесуде келтірілген мәлімет бойынша, 2025 жылы Қазақстанда 20 млн шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға берілген. Ал 2026 жылдың алғашқы сегіз айында бұл көрсеткіш 11,3 млн шаршы метрге жетті.
Халықаралық қаржы корпорациясының Қазақстандағы қызметіне жетекшілік ететін Зафар Хашимов Қазақстанды Орталық Азиядағы жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші бойынша көшбасшы ел деп атады.
Алайда талқылау тек қанша үй салынғанымен шектелген жоқ. Негізгі мәселе тұрғын үй саласын қаржыландыру моделін жетілдіруге ойысты.
Қатысушылар коммерциялық қаржыландыру үлесін арттыру, ипотекалық құралдарды дамыту және мемлекеттік қолдауды нақты мұқтаж азаматтарға бағыттау мүмкіндіктерін талқылады.
Мұның банктерге, құрылыс компанияларына және баспана сатып алушыларға тікелей қатысы бар. Қаржыландырудың қандай үлгісі таңдалатыны ипотеканың қолжетімділігіне, құрылыс саласы үшін ақша құнына және мемлекеттің тұрғын үй бағдарламаларына қаншалықты араласатынына әсер етеді.
Бектенов халықаралық қаржы ұйымдарымен әріптестікке дайын екенін айтты
Үкімет жаңа инвестициялық жобаларды елдегі ауқымды институционалдық өзгерістермен байланыстырып отыр.
«Қазақстанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың басшылығымен елеулі конституциялық және институционалдық реформалар жүзеге асырылуда. Мұның бәрі еліміздің одан әрі тұрақты әрі серпінді экономикалық дамуына, соның ішінде халықаралық қаржы ұйымдары және институттарымен әріптестік аясында ықпал ететініне сенімдімін. Үкімет Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін өзара тиімді ынтымақтастығымызды кеңейтуге бағытталған диалогқа, ұсынымдар мен ұсыныстарға ашық әрі дайын», — деді Премьер-министр Олжас Бектенов.
Үкіметтің халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық жөніндегі жұмысы туралы ресми ақпаратта толығырақ жазылған.
Солтүстік Аралдағы су көлемін 34 млрд текше метрге жеткізу көзделген
Екінші ірі бағыт — су инфрақұрылымы.
Қазақстан Халықаралық қайта құру және даму банкімен, яғни Дүниежүзілік банк тобына кіретін ұйыммен бірлесіп, Қызылорда және Түркістан облыстарында «Солтүстік Арал теңізі және ирригациялық жүйелерді жаңғырту» жобасының бірінші кезеңін бастаған.
Алғашқы кезеңге «Қазсушар» РМК мен «Тұран-Су» МКК-ның 133 жобасы енгізілген.
Жоспар бойынша Солтүстік Арал теңізінің аумағы 3,9 мың шаршы шақырымға, ал су көлемі 34 млрд текше метрге дейін ұлғаюы тиіс.
Бұл көрсеткіштер Үкіметтің Солтүстік Аралды қалпына келтіруге қатысты бұған дейін жариялаған жоспарларымен үндеседі. Ресми мәлімет бойынша, жоба аясында Көкарал бөгетін реконструкциялау және су деңгейін көтеру де қарастырылған. Солтүстік Аралды қалпына келтіру жоспары туралы толығырақ.
Дүниежүзілік банктің Қазақстандағы тұрақты өкілі Андрей Михнев жобаның маңызын атап өтіп, банк өңірдегі су ресурстарын ұзақ мерзімді басқаруға сараптамалық және қаржылық қолдау көрсетуге дайын екенін растады.
1,4 мың шақырымнан астам суару желісі жаңартылады
Солтүстік Аралға қатысты жоба теңіздің өзімен ғана шектелмейді.
2030 жылға дейін 1,4 мың шақырымнан астам ирригациялық желіні реконструкциялау, су қоймасын күрделі жөндеуден өткізу және суару жүйелеріндегі суды есепке алу мен бақылауды автоматтандыру жоспарланған.
Мұнда есеп қарапайым: каналдардың тиімділігі ауыл шаруашылығы жерлеріне қанша судың жететініне және судың қанша бөлігі ысырап болмай сақталатынына тікелей әсер етеді.
Оңтүстік өңірлер үшін бұл бірнеше міндетті қатар шешуге мүмкіндік береді. Оның ішінде су қауіпсіздігі, ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және Солтүстік Арал экожүйесін қалпына келтіру бар.
ЕҚДБ шығыстағы 56 каналды қалпына келтіруге қатысады
Тағы бір ауқымды су жобасы Еуропалық қайта құру және даму банкімен бірлесіп іске асырылмақ.
Шығыс Қазақстан және Абай облыстарында гидротехникалық құрылыстар мен жалпы ұзындығы 676 шақырымнан асатын 56 каналды қалпына келтіру жоспарланған.
Жоба жүзеге асқаннан кейін сумен қамтамасыз етілетін суармалы жер көлемі 80,6 мың гектардан 92,3 мың гектарға дейін ұлғаюы тиіс.
Су жинау мүмкіндігі бұдан да айтарлықтай өседі. Көрсеткіш 42,7 млн текше метрден 114,5 млн текше метрге дейін жетеді деп жоспарланып отыр.
Үкімет бұл өзгеріс екі өңірдің агроөнеркәсіптік кешенін дамытуға оң әсер етеді деп күтеді.
Риддердегі тазарту құрылыстары жаңғыртылады
Жеке жоба Риддердің коммуналдық инфрақұрылымына қатысты.
Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев ЕҚДБ-мен бірлесіп тәулігіне 19 мың текше метр су өңдей алатын кәріз тазарту құрылыстарын реконструкциялау жоспары туралы айтты.
Жоба инфрақұрылымды жаңартып, Тихая өзені бассейніндегі су ортасының сапасын жақсартуға бағытталған.
ЕҚДБ-ның Орталық Азия және Моңғолия бойынша басқарушы директоры Хусейн Озхан банктің Қазақстандағы су және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жобаларына қатысуға ниетті екенін растады.
Риддер мен Өскемендегі тазарту нысандарын жаңғырту жоспары туралы Шығыс Қазақстан облысының ресми ресурсында да айтылған.
Халықаралық қаржы нақты нәтижемен өлшенбек
Отырысқа Премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев, Президенттің кеңесшісі — Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы Әсет Ерғалиев, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова және басқа да мемлекеттік орган өкілдері қатысты.
Кездесу қорытындысында Олжас Бектенов жауапты мемлекеттік органдарға ұсынылған бастамаларды пысықтап, бірлескен жобаларға бөлінетін қаражаттың тиімді пайдаланылуына бақылауды күшейтуді тапсырды.
Қазақстан үшін нәтиже енді қол қойылған келісімдердің санымен ғана өлшенбейді. Тұрғын үй саласында бұл — ипотекалық құралдардың кеңеюі мен мемлекеттік қолдаудың нақты бағытталуы. Су саласында — жүздеген шақырым канал, қосымша суармалы жер және Солтүстік Арал үшін нақты межеге жету.
Бұл меже — 3,9 мың шаршы шақырым аумақ және 34 млрд текше метр су.
