Бала туғандағы төлем — 164 350 теңге. Ал төртінші және одан кейінгі бала дүниеге келгенде біржолғы жәрдемақы 272 475 теңгені құрайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл — балалы отбасыларға арналған қолдаудың бір бөлігі ғана. 2026 жылғы жәрдемақылар туралы ресми түсіндірмеде бала күтіміне, көпбалалы отбасыларға және мүгедектігі бар баланы тәрбиелейтін адамдарға бөлек төлемдер қарастырылған.
Қолдау республикалық бюджет пен Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры арқылы көрсетіледі. Отбасының алатын сомасы баланың туу кезектілігіне, бала санына және ата-ананың әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысуына байланысты.
Бала туғандағы жәрдемақы табысқа тәуелді емес
2026 жылы бала тууға байланысты біржолғы жәрдемақы мөлшері:
- бірінші, екінші және үшінші балаға — 164 350 теңге;
- төртінші және одан кейінгі әр балаға — 272 475 теңге.
Бұл төлемді тағайындағанда отбасының табысы есепке алынбайды. Ата-ананың жұмыс істейтін немесе жұмыс істемейтіні де оның мөлшерін өзгертпейді.
Жұмыс істейтін ананың әлеуметтік сақтандыру қорынан төлем алуы бала тууға байланысты мемлекеттік жәрдемақыны алмастырмайды. Бұлар — тағайындау негіздері бөлек қолдау шаралары.
Бала күтіміне ай сайын қанша төленеді
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспайтын адамдарға бала бір жарым жасқа толғанға дейін бюджеттен жәрдемақы беріледі.
2026 жылғы ай сайынғы мөлшерлер:
- бірінші балаға — 24 912 теңге;
- екінші балаға — 29 454 теңге;
- үшінші балаға — 33 952 теңге;
- төртінші және одан кейінгі балаға — 38 493 теңге.
Ал әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар бала күтіміне байланысты табысынан айырылған жағдайда Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төлем алады.
Әлеуметтік төлемді есептеудің ресми тәртібі бойынша оның мөлшері алдыңғы 24 айдағы әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық табысқа негізделеді. Осы табысқа 0,4 коэффициенті қолданылады, кейін міндетті зейнетақы жарналары ұсталады.
Сондықтан жұмыс істейтін ата-аналардың бәріне бірдей сома төленбейді. Ел бойынша орташа көрсеткіш те нақты адамның алатын төлемін білдірмейді.
Бала күтіміне байланысты әлеуметтік төлем алатын жұмыс істеген әйелдердің міндетті зейнетақы жарналарын бюджеттен субсидиялау тетігі де бар. Ол күтім кезеңінде зейнетақы жинағын қалыптастыруды жалғастыруға көмектеседі.
Төрт баласы бар отбасыға 69 330 теңге беріледі
Көпбалалы отбасыларға арналған ай сайынғы жәрдемақы табыс деңгейіне қарамастан тағайындалады.
Оған бірге тұратын төрт және одан көп кәмелетке толмаған баласы бар отбасылар құқылы. Белгіленген талаптарға сәйкес күндізгі бөлімде оқитын балалар да оқуын аяқтағанға дейін, бірақ 23 жастан асырмай есепке алынады.
| Бала саны | Ай сайынғы жәрдемақы |
|---|---|
| Төрт бала | 69 330 теңге |
| Бес бала | 86 673 теңге |
| Алты бала | 104 017 теңге |
| Жеті бала | 121 360 теңге |
| Сегіз және одан көп бала | Әр балаға 17 300 теңгеден |
69 330 теңге — төрт баласы бар бүкіл отбасыға берілетін төлем. Бұл тек төртінші балаға арналған жеке жәрдемақы емес.
Сегіз және одан көп бала болғанда есептеу тәртібі өзгереді: 17 300 теңге есепке алынатын балалардың жалпы санына көбейтіледі. Мәселен, сегіз баласы бар отбасыға айына 138 400 теңге төленеді.
Демек, 17 300 теңге жеті балаға белгіленген соманың үстіне қосылатын үстеме емес.
Наградталған аналарға бөлек төлем қарастырылған
Мемлекеттік наградалары бар көпбалалы аналарға жеке ай сайынғы жәрдемақы беріледі.
2026 жылы оның мөлшері:
- «Күміс алқа» иегерлеріне — 27 680 теңге;
- «Алтын алқа» иегерлеріне, «Батыр ана» атағы бар, I және II дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған аналарға — 32 005 теңге.
Бұл төлемді көпбалалы отбасыға берілетін жәрдемақымен шатастырмау керек. Бірі отбасындағы есепке алынатын балалар санына, екіншісі ананың наградасына байланысты тағайындалады.
Мүгедектігі бар баланы тәрбиелеушіге 81 871 теңге төленеді
Мүгедектігі бар баланы тәрбиелейтін анаға, әкеге, бала асырап алушыға, қорғаншыға немесе қамқоршыға ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы қарастырылған.
2026 жылғы мөлшері — 81 871 теңге, яғни ең төменгі күнкөріс деңгейінің 1,61 есесі.
Бұл — баланы тәрбиелейтін адамға арналған қолдау. Оны баланың өзіне тағайындалатын мүгедектік бойынша жәрдемақымен ажырату қажет.
Төлем ең төменгі күнкөріс деңгейіне байланысты болғандықтан, сол көрсеткіш өзгерген кезде оның мөлшері де қайта есептеледі.
Басқа елдердің төлемдерін қалай салыстыру керек
Шетелдегі жәрдемақыны теңгеге айналдыру қолдау деңгейін толық көрсетпейді. Салыстыру кезінде валюта бағамының күні, жергілікті баға, төлем ұзақтығы және оны алу талаптары ескерілуі керек.
Бала туғандағы біржолғы көмек, ай сайынғы жәрдемақы және тек тұрғын үйге немесе білімге жұмсалатын отбасылық капитал әртүрлі міндет атқарады.
Бюджет көрсеткіштерін салыстырғанда да айырмашылық бар: республикалық бюджет шығыстарының үлесі мен елдегі барлық мемлекеттік шығыстардың үлесі бірдей өлшем емес. Сондықтан бірыңғай әдістемесіз Қазақстанның басқа мемлекеттерден басымдығы туралы нақты қорытынды жасау қиын.
Қазақстандық жүйенің негізгі ерекшелігі — бюджеттен берілетін жәрдемақылар мен табысқа байланысты сақтандыру төлемдерінің қатар қолданылуы. Отбасы үшін маңыздысы — өзіне қандай қолдау тиесілі екенін және әр төлемнің қалай есептелетінін білу.
Көпбалалы отбасыларға көмек тағайындау талаптарын бұған дейін жәрдемақы мөлшерлері мен наградталған аналарға төлемдер туралы материалда қарастырған едік, онда қолдауға кімдер құқылы екені де түсіндірілген.
