Қазақстандағы реформалар Германияда жоғары бағаланды. Неміс сарапшысының пікірінше, конституциялық өзгерістер елдің өңірдегі ұстанымын нығайтып қана қоймай, аймақтарға инвестиция тартуға да қолайлы жағдай қалыптастырадыҚұрылтай
Бұл туралы Берлин Сенатының бұрынғы ресми өкілі, заңгер әрі саясаттанушы Михаэль-Андреас Бутц мәлімдеді. Ол Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бергі ең ауқымды саяси жаңғыру кезеңдерінің бірін бастан өткеріп жатқанын атап өтті.
Неміс сарапшысы инвестиция мәселесіне неге назар аударды?
Бутцтың пікірінше, конституциялық реформалардың маңызды бағыттарының бірі – жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін нығайту.
Сарапшы өңірлерге көбірек дербестік беру олардың экономикалық әлеуетін арттырып, инвесторлар үшін тартымды болуына ықпал етеді деп есептейді.
«Сонымен қатар жергілікті өзін-өзі басқару органдарының өкілеттігі кеңейіп келеді. Бұл муниципалитеттерге инвестиция тартуға қолайлы жағдай қалыптастырады», – деді Михаэль-Андреас Бутц.
Мәселенің мәні жергілікті биліктің өз аумағындағы мәселелерді шешуге қаншалықты еркін қатыса алатынында. Инвесторлар үшін де өңірдегі шешімдердің қалай қабылданатыны, жергілікті басқару жүйесінің мүмкіндіктері маңызды.
Қазақстанның жаңа Конституциясында тұрғындардың жергілікті маңызы бар мәселелерді тікелей, сондай-ақ мәслихаттар мен басқа да өзін-өзі басқару органдары арқылы шешу құқығы бекітілген.
Мәслихаттар аумақтарды дамыту бағдарламалары мен жергілікті бюджеттерді бекітеді. Демек, өңірдегі қандай жобаларға басымдық берілетініне жергілікті деңгейде қабылданатын шешімдер де әсер етеді.
Бутц осы өзгерістерді инвестициялық тартымдылықты арттырудың алғышарты деп бағалайды. Алайда бұл әзірге сарапшының болжамы. Реформалардың нәтижесінде инвестиция көлемі нақты қаншаға өскені туралы дерек келтірілген жоқ.
Жаңа сайлау жүйесі азаматтарға қандай мүмкіндік береді?
Неміс саясаттанушысы Қазақстандағы өзгерістердің саяси жағына да тоқталды.
Оның айтуынша, жаңа сайлау жүйесі азаматтардың мемлекет ісіне араласу мүмкіндігін кеңейтіп, демократиялық үдерістерге қатысуына тың серпін береді.
«Бұл – Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері жүзеге асырылған ең ауқымды реформалардың бірі. Оның негізгі бағыттарының бірі – жаңа сайлау жүйесі арқылы азаматтардың демократиялық процестерге қатысу мүмкіндігін кеңейту», – деді ол.
Конституциялық өзгерістер елдің саяси жүйесінде де көрініс тапты.
Жаңа Ата заң 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Ал 23 тамызда Қазақстанда алғаш рет бір палаталы Құрылтай депутаттарының сайлауы өтті. Жаңа өкілді орган бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына келді.
Сайлауға қатысты ресми мәліметке сәйкес, дауыс беру жаңа жүйе бойынша ұйымдастырылып, Құрылтайға партиялық тізімдер арқылы 145 депутат сайланды.
Бутц азаматтардың саяси өмірге белсендірек қатысуын Қазақстандағы конституциялық жаңғырудың негізгі бағыттарының бірі деп санайды.
Қазақстан көрші мемлекеттерден озып кетті ме?
Михаэль-Андреас Бутц Қазақстандағы реформаларды бағалай отырып, елдің даму бағытын көрші мемлекеттердегі өзгерістермен де салыстырды.
Оның бұл жөніндегі пікірі ерекше назар аудартады.
«Бұл өзгерістер Қазақстанның жаңғыру бағытын ұстанып отырғанын көрсетеді. Бүгінде Қазақстан барлық көршілес мемлекеттеріне, соның ішінде батыстағы және шығыстағы екі ірі көршісіне қарағанда анағұрлым прогрессивті», – деді сарапшы.
Бұл – Бутцтың жеке сарапшылық бағасы. Ол Қазақстанның озық ұстанымын ең алдымен саяси реформалармен, азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысу мүмкіндіктерімен және жергілікті өзін-өзі басқарудың дамуымен байланыстырады.
Сарапшы үшін реформалардың экономикалық қыры да маңызды. Әсіресе олардың ел өңірлерінің дамуына және жаңа инвестициялар тартуына ықпал ету мүмкіндігін атап өтті.
Бұған дейін біз Қазақстанда жаңа Құрылтайдың жұмысын бастағаны және Президенттің депутаттар алдында сөйлеген сөзі туралы жазған едік. Ал неміс сарапшысы саяси өзгерістердің өңірлер экономикасына ықтимал әсеріне назар аударып отыр.
Бутц нақты инвестициялық жобаларды, қаржы көлемін немесе олардың іске асу мерзімін атаған жоқ. Оның пайымдауынша, жергілікті биліктің өкілеттігін кеңейту өңірлерге капитал тартуға мүмкіндік беретін қолайлы жағдай қалыптастырады.
