Қазақстан Еуропамен көлік серіктестігін кеңейтпек. Еуропалық инвестициялық банкпен 150 млн еуролық жол жобасы бойынша келісім жасалғаннан кейін тараптар теміржол саласындағы ынтымақтастықты да талқылауға кірісті. Басты назар Азия мен Еуропаны байланыстыратын Транскаспий халықаралық көлік бағытына аударылып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Астанада Қазақстан Республикасының көлік министрі Нұрлан Сауранбаев Еуропалық инвестициялық банктің (ЕИБ) вице-президенті Марек Морамен кездесті. Көлік министрлігінің хабарлауынша, келіссөздерде қолданыстағы инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру, жаңа бастамаларды пысықтау және Орта дәлізді дамыту мәселелері қаралды.
Еуропалық банк Қазақстандағы 1370 шақырым жолды жаңғыртуға қаржы бөледі
Қазақстан мен Еуропалық инвестициялық банк арасындағы ынтымақтастық нақты қаржылық келісімдермен жалғасып жатыр.
2026 жылғы 22 маусымда ЕИБ Қазақстандағы стратегиялық автомобиль жолдарын жаңғыртуға 150 млн еуро көлемінде кредит беру туралы келісімге қол қойды.
Еуропалық инвестициялық банктің ресми мәліметіне сәйкес, қаржы Транскаспий халықаралық көлік бағытына кіретін жолдарды қалпына келтіруге жұмсалады.
Жобаның негізгі көрсеткіштері:
Кредит көлемі — 150 млн еуро;
Жобаның жалпы құны — шамамен 300 млн еуро;
Жаңғыртылатын жолдардың ұзындығы — шамамен 1370 шақырым;
Негізгі орындаушы — «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы.
Жолдар Қазақстанның орталық және оңтүстік өңірлерінде, соның ішінде көршілес Орталық Азия мемлекеттерімен қатынасты қамтамасыз ететін бағыттарда жаңғыртылады.
Жобаның мақсаты — жүк жеткізу уақытын қысқарту, жол қауіпсіздігін арттыру және өңірлер арасындағы көлік байланысын жақсарту.
Бұл бағдарлама Еуропалық одақтың Global Gateway инвестициялық стратегиясы аясында жүзеге асырылады.
Қазақстан қосымша 120 млн еуро тарту мүмкіндігін қарастыруда
Еуропалық инвестициялық банкпен келіссөздер тек министрлік деңгейінде жүргізіліп жатқан жоқ.
8 қазанда ЕИБ вице-президенті Марек Мора бастаған делегация «Бәйтерек» ұлттық инвестициялық холдингінің өкілдерімен де кездесті.
«Бәйтерек» холдингінің ресми хабарламасында Қазақстанның Даму Банкі арқылы жүзеге асырылатын қаржыландырудың нақты нәтижелері көрсетілген.
ЕИБ-пен жасалған 200 млн еуроға дейінгі қаржылық келісімшарт аясында автомобиль жолдарының 34 учаскесін қаржыландыруға 100 млн еуро бағытталған.
Ендігі мәселе — қосымша 120 млн еуро тарту.
Бұл мүмкіндік 2026 жылғы маусымда Брюссельде қол қойылған ниет хатында қарастырылған.
Қаражатты Транскаспий бағытының автомобиль жолдарына, порттарына және логистикалық инфрақұрылымына жұмсау жоспарланып отыр.
Алайда 120 млн еуро әзірге түпкілікті бекітілген қаржыландыру емес. Тараптар оны тарту шарттарын пысықтап жатыр.
Сонымен қатар аталған келісімшарттарды бір қаржы пакеті деп қарастыруға болмайды. ЕИБ-тің 150 млн еуролық рамалық кредиті мен Қазақстанның Даму Банкі арқылы жүзеге асырылатын қаржыландыру бөлек келісімдер ретінде жарияланған.
Еуропалық инвестициялық банк теміржол саласына қызығушылық танытты
Нұрлан Сауранбаев пен Марек Мораның кездесуіндегі маңызды бағыттардың бірі теміржол инфрақұрылымы болды.
Тараптар осы саладағы ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктерін қарастырды.
Теміржол желілерінің өткізу қабілеті Транскаспий халықаралық көлік бағытының тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Орта дәліз Қытайдан Қазақстан арқылы Каспий теңізіне, одан әрі Әзербайжан, Грузия және Еуропа елдеріне жүк жеткізуге мүмкіндік береді.
Маршруттың ерекшелігі — теміржол, теңіз және басқа да көлік түрлерінің бір логистикалық тізбекке біріктірілуі.
Сондықтан тасымал тиімділігі бірнеше факторға байланысты:
Теміржол инфрақұрылымының өткізу қабілеті;
Ақтау және Құрық порттарының мүмкіндіктері;
Каспий теңізіндегі кемелердің қолжетімділігі;
Контейнерлерді қайта тиеу жылдамдығы;
Шекаралық және кедендік рәсімдердің үйлесімділігі.
Бір учаскедегі кідіріс бүкіл маршруттағы жеткізу мерзіміне әсер етуі мүмкін.
Қазақстан мен ЕИБ арасындағы теміржол саласындағы ынтымақтастықты кеңейту мәселесі осы тұрғыдан өзекті.
Дегенмен кездесуден кейін нақты теміржол жобаларының тізімі, қаржыландыру көлемі немесе іске асыру мерзімдері жарияланған жоқ.
Орта дәліздегі Шығыс–Батыс транзиті 55%-ға өсті
Еуропалық қаржы институттарының Қазақстанның көлік инфрақұрылымына қызығушылығы Транскаспий бағыты бойынша жүк тасымалының өсуімен қатар жүріп жатыр.
2026 жылдың алғашқы сегіз айында ТХКБ бойынша жалпы тасымал көлемі 22%-ға артты.
Ал Шығыс–Батыс бағытындағы транзит бірден 55%-ға өсті.
Бұл көрсеткіштерді Қазақстанның көлік вице-министрі Жәнібек Тайжанов қыркүйекте Грузияда өткен халықаралық теңіз форумында жариялады.
Транзиттің жалпы тасымалдан жылдам өсуі халықаралық жүк ағынының Орта дәліздегі маңызы артып отырғанын көрсетеді.
Қазақстан үшін мұндай динамика жолдар мен теміржолдарды жаңғырту қажеттілігін күшейтеді.
Жүк көлемі ұлғайған сайын терминалдардың өткізу қабілеті, порттардағы өңдеу жылдамдығы және логистикалық қызметтердің сапасы да маңызды бола түседі.
Бірақ жүк ағынының өсуі өздігінен тасымал құнының төмендейтінін білдірмейді. Бұл үшін инфрақұрылымның барлық бөлігінде уақыт пен шығынды қысқартатын нақты өзгерістер қажет.
Қазақстан жаңа жобаларды үйлестіруге дайын
Астанадағы кездесудің қорытындысында Нұрлан Сауранбаев пен Марек Мора көлік саласындағы серіктестікті нығайтуға мүдделі екенін растады.
Тараптар қолданыстағы жобаларды жалғастыруға және болашақ бастамаларды бірлесіп пысықтауға келісті.
Қазақстан тарапы қажетті үйлестіру жұмыстарын қамтамасыз етуге дайын екенін білдірді.
Әзірге жаңа теміржол жобаларын қаржыландыру жөнінде жеке келісім жарияланған жоқ. Бірақ автомобиль жолдарын жаңғыртуға арналған қолданыстағы қаржылық келісімдер келесі инфрақұрылымдық бастамаларды талқылауға негіз болып отыр.
Бұған дейін біз Транскаспий бағыты бойынша Шығыс–Батыс транзитінің 55%-ға өскені және Қазақстанның көлік дәліздерін дамыту жоспарлары туралы жазған едік. Енді басты мәселе — өсіп жатқан жүк ағынын қабылдау үшін жол, теміржол және порт инфрақұрылымын қатар дамыту. Еуропалық инвестициялық банкпен жүргізіліп жатқан келіссөздер осы міндетке бағытталған.
