Қазақстанның теміржол экспорты айтарлықтай өсті. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында шетелге теміржол арқылы 69,4 млн тонна жүк жөнелтілді. Бұл былтырғы көрсеткіштен 7,1%-ға жоғары. Әсіресе темір кенінің тасымалы күрт ұлғайып, өсім 32,1%-ға жетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі 9 қазанда жариялаған мәліметте айтылған. Экспорттық тасымалдың артуына темір кені, астық, тыңайтқыштар, көмір және құрылыс материалдарын шетелге жөнелту көлемінің көбеюі ықпал еткен.
Қазақстан теміржолмен 241,7 млн тонна жүк тасымалдады
2026 жылғы қаңтар–қыркүйек айларында Қазақстанда теміржол көлігімен тасымалданған жүктің жалпы көлемі 241,7 млн тоннаға жетті.
Былтыр осы кезеңде 233,7 млн тонна жүк тасымалданған болатын.
Бір жылдағы өсім 3,4%-ды құрады. Абсолюттік көрсеткіш бойынша тасымал көлемі 8 млн тоннаға артты.
Алайда экспорттық бағыттағы өсім бұдан да жоғары болды.
Тоғыз айда шетелге 69,4 млн тонна жүк жөнелтілді. 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 64,8 млн тонна болған.
Демек, экспорттық тасымал бір жылда 4,6 млн тоннаға ұлғайған.
Бұл теміржол арқылы тасымалданатын жүктердің жалпы өсімінде экспорттың елеулі үлесі бар екенін көрсетеді.
Қазақстан үшін мұндай динамика маңызды. Себебі теміржол өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және шикізат өндіруші кәсіпорындардың сыртқы нарықтарға шығуын қамтамасыз ететін негізгі көлік түрлерінің бірі болып қала береді.
Темір кені экспорты 32,1%-ға артты
Ең жоғары өсім темір кенін тасымалдауда тіркелді.
2026 жылдың тоғыз айында Қазақстан теміржол арқылы экспортқа 10,1 млн тонна темір кенін жөнелтті.
Бұл былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 32,1%-ға көп.
Темір кені бойынша өсім жалпы экспорттық теміржол тасымалының қарқынынан бірнеше есе жоғары болды.
Мұндай нәтиже кен өндіру және металлургия салалары үшін теміржол инфрақұрылымының маңызын көрсетеді.
Өйткені үлкен көлемдегі шикізатты алыс қашықтыққа жеткізуде тасымал мүмкіндігі мен логистикалық шығындар маңызды рөл атқарады.
Дегенмен экспорттық тасымал көлемінің артуы кен бағасының немесе экспорттан түсетін табыстың дәл осындай қарқынмен өскенін білдірмейді. Ол үшін сыртқы сауда құны туралы қосымша мәлімет қажет.
Қазақстан Қытай мен Ауғанстанға астық тасымалын ұлғайтты
Астық экспорты да жоғары өсім көрсетті.
Қаңтар–қыркүйек айларында теміржол арқылы шетелге 8,3 млн тонна астық тасымалданды.
Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 17,6%-ға артық.
Негізгі өсім бірнеше бағытта байқалды:
Орталық Азия елдері;
Ауғанстан;
Қытай.
Бұл елдер қазақстандық астық үшін маңызды өткізу нарықтары болып саналады.
Әсіресе жаңа өнім жиналатын кезеңде теміржол тасымалының тұрақтылығы фермерлер, астық трейдерлері және экспорттаушылар үшін ерекше мәнге ие.
Жүк вагондарының жеткілікті болуы, шекаралық өткелдердің өткізу қабілеті және тасымал кестесінің сақталуы өнімді сатып алушыларға уақытылы жеткізуге әсер етеді.
Астық экспортының 17,6%-ға ұлғаюы Қазақстанның сыртқы нарықтарға теміржол арқылы жеткізетін ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемі артқанын көрсетеді.
Қазақстан тыңайтқышты Бразилияға дейін жөнелтіп жатыр
Экспорттық тасымалда тағы бір өсім тыңайтқыштар бойынша тіркелді.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында теміржол арқылы шетелге 1,2 млн тонна тыңайтқыш жеткізілген.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 9%-ға көп.
Көлік министрлігінің мәліметінше, тасымал көлемі мына бағыттарда артқан:
Беларусь;
Бразилия;
Өзбекстан;
Болгария;
Ауғанстан.
Бұл тізімде Қазақстанмен көршілес мемлекеттермен қатар, географиялық тұрғыдан алыс нарықтар да бар.
Мәселен, Бразилияға өнім жеткізу халықаралық логистикалық тізбектің бірнеше буынын қамтиды. Мұндай бағыттарда теміржол тасымалы теңіз көлігімен ұштасуы мүмкін.
Тыңайтқыш экспортының өсуі қазақстандық өнімді сыртқы нарықтарға жеткізу көлемінің ұлғайғанын білдіреді.
Алайда ведомство әр мемлекетке нақты қанша тонна өнім тасымалданғанын жарияламаған.
Көмір экспорты 25,8 млн тоннаға жетті
Көмір теміржол арқылы экспортталатын негізгі жүктердің бірі болып отыр.
2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында Қазақстан шетелге 25,8 млн тонна көмір тасымалдаған.
Бір жылдағы өсім 2,1%-ды құрады.
Темір кені мен астықпен салыстырғанда көмір экспортының өсу қарқыны төмен болғанымен, оның жалпы көлемі айтарлықтай жоғары.
Мәселен, тоғыз айда шетелге жөнелтілген көмір көлемі темір кенінен екі еседен астам көп болды.
Көлік министрлігі жариялаған негізгі экспорттық жүктердің көрсеткіштері:
Темір кені — 10,1 млн тонна, өсім 32,1%;
Астық — 8,3 млн тонна, өсім 17,6%;
Тыңайтқыштар — 1,2 млн тонна, өсім 9%;
Көмір — 25,8 млн тонна, өсім 2,1%.
Осы төрт санат бойынша экспорттық теміржол тасымалының жиынтық көлемі 45,4 млн тоннаға жетті.
Бұл жалпы экспорттық тасымалдың шамамен үштен екісіне тең.
Қалған бөлігін құрылыс материалдары және басқа да жүк түрлері құрайды.
Экспорттық тасымал жалпы жүк айналымынан жылдам өсуде
Тоғыз айдың қорытындысы Қазақстанның теміржол саласында экспорттық бағыттың белсенді дамып жатқанын көрсетті.
Теміржолмен тасымалданған барлық жүктің көлемі 3,4%-ға артса, экспорттық тасымал 7,1%-ға ұлғайған.
Ең жоғары өсім темір кені мен астық бойынша тіркелді.
Бұл өзгеріс отандық өндірушілер үшін сыртқы нарықтарға өнім жеткізудің маңызын арттыра түседі.
Сонымен бірге тасымал көлемінің ұлғаюы теміржол желісінің өткізу қабілетіне, локомотивтер мен вагондардың қолжетімділігіне және шекаралық логистиканың тиімділігіне қосымша талап қояды.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2026 жылы қандай теміржол инфрақұрылымдық жобаларын аяқтауды жоспарлағаны туралы жазған едік. Атап айтқанда, жаңа теміржол желілерінің құрылысы мен қолданыстағы бағыттарды жаңғырту жоспарлары қарастырылған болатын.
Жаңа статистика осы инфрақұрылымның қаншалықты маңызды екенін көрсетеді: тоғыз айда теміржол арқылы тасымалданған жүк көлемі 241,7 млн тоннаға, ал экспорттық тасымал 69,4 млн тоннаға жетті.
