Қазақстанда бағаларды цифрлық талдау арқылы шамамен 200 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік туды. Қаржы министрлігі мемлекеттік шығыстарды жоспарлау кезінде нарықтағы нақты бағаларды салыстыратын жаңа жүйені пайдаланып жатыр. Бұл бюджет қаражатын тиімді жұмсауға және мемлекеттік сатып алудағы артық шығындарды азайтуға бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы 9 қазанда Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында қаржы вице-министрі Әсет Тұрысов мәлімдеді. Оның айтуынша, бағалар дерекқоры фискалдық чектерді, электрондық шот-фактураларды және ірі онлайн сауда алаңдарындағы мәліметтерді біріктіреді.
200 млрд теңге қалай үнемделді?
Қаржы министрлігі мемлекеттік сатып алуды жоспарлау кезінде нарықтағы тауарлардың нақты құнын анықтауға мүмкіндік беретін бағалар дерекқорын дамытып жатыр.
Жүйе әртүрлі ақпарат көздерінен алынған бағаларды салыстырып, олардың орташа мәнін есептейді.
Бұл мемлекеттік органдарға тауарлар мен қызметтердің жоспарлы құнын нарықтағы бағаларға сүйеніп анықтауға көмектеседі.
Бұрын сатып алу құнын есептеу кезінде коммерциялық ұсыныстарға көбірек сүйену қажет болса, енді қосымша цифрлық деректерді пайдалануға мүмкіндік бар.
«Фискалдық деректер туралы барлық мәліметті жинақтап, Ұлттық тауарлар каталогын енгізу арқылы Қаржы министрлігінде бағалар дерекқоры жобасы іске асырылып жатыр. Бұл – нарықты талдау жүйесі. Біз фискалдық чектер мен шот-фактуралардан, сондай-ақ Kaspi, Halyk сынды танымал онлайн-платформалардан және басқа да сауда алаңдарынан деректер жинаймыз. Бағаларды салыстырып, орташа мәнін анықтаймыз. Бағалар дерекқоры мемлекеттік жоспарлау жүйесіне енгізілді. Соның нәтижесінде шамамен 200 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік туды», – деді Әсет Тұрысов.
Вице-министр нақты үнемнің қандай кезеңде қалыптасқанын және оның жекелеген салалар бойынша бөлінісін келтірген жоқ.
Kaspi мен Halyk деректері не үшін қажет?
Бағалар дерекқоры нарықтағы жағдайды жан-жақты бағалау үшін бірнеше ақпарат көзін пайдаланады.
Олардың қатарында бақылау-кассалық машиналардың фискалдық чектері, электрондық шот-фактуралар, Kaspi мен Halyk сияқты онлайн-платформалар және басқа сауда алаңдары бар.
Мұндай мәліметтерді біріктіру бір тауардың әртүрлі сауда орындарындағы құнын салыстыруға мүмкіндік береді.
Мысалы, белгілі бір өнімнің бағасы өңірлер арасында немесе әртүрлі жеткізушілерде айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін.
Цифрлық жүйе осындай айырмашылықтарды анықтап, мемлекеттік жоспарлау кезінде орташа нарықтық көрсеткіштерді пайдалануға көмектеседі.
Дегенмен нақты сатып алу бағасы тауардың сипаттамасына, жеткізу шарттарына, көлеміне және басқа талаптарға байланысты өзгеруі мүмкін.
33,5 млн тауар бір каталогқа енгізілді
Қазақстанда тауар айналымының ашықтығын арттыру үшін Ұлттық тауарлар каталогы іске қосылған.
Қазір онда 33,5 млн тауар позициясы бар.
Бұл жүйе тауарлар туралы ақпаратты біріздендіруге және оларды есепке алу сапасын жақсартуға бағытталған.
Тауар карточкаларын өңдеу кезінде жасанды интеллект технологиялары қолданылады.
Сонымен қатар каталог электрондық шот-фактуралар мен кедендік декларациялардағы мәліметтерді қамтиды.
Осылайша, Қаржы министрлігі тауарлар туралы ақпаратты әртүрлі жүйелерден жинап, оларды өзара салыстыру мүмкіндігін кеңейтіп жатыр.
Бұл мемлекеттік сатып алуды жоспарлау үшін ғана емес, жалпы тауар айналымының ашықтығын арттыру үшін де маңызды.
Қазақстанда фискалдық чектердің цифрлық картасы жасалып жатыр
Мемлекеттік қаржыны цифрландыру аясында тағы бір жоба іске асырылып жатыр.
Ол бақылау-кассалық машиналар арқылы берілген чектерді географиялық тұрғыдан талдауға арналған.
Цифрлық карта қалалар, аудандар және облыстар бойынша фискалдық деректерді бақылауға мүмкіндік береді.
Жиналған ақпарат бюджет шығыстарымен салыстырылып, өңірлердегі экономикалық белсенділік пен теңгерімді бағалау үшін пайдаланылады.
Бұл белгілі бір аумақтағы сауда белсенділігін талдауға және фискалдық тәртіптің сақталуын бақылауға көмектеседі.
Кассалық тәртіп неге назарға алынды?
Қаржы министрлігінің мәліметінше, Қазақстан өңірлерінде кассалық тәртіптің сақталу деңгейі біркелкі емес.
Кейбір аумақтарда фискалдық чектерді беру және операцияларды тіркеу тәртібін жақсарту қажет.
«Бұл жерде біз кассалық тәртіптің барлық жерде бірдей жоғары деңгейде емес екенін көріп отырмыз. Мемлекеттік кірістер комитеті кассалық тәртіпті жақсарту мақсатында өңірлерде түсіндіру жұмыстарын жүргізіп жатыр. Бұл көптеген процестің ашықтығын қамтамасыз етіп қана қоймай, Мемлекеттік кірістер комитетінің шағын және орта бизнеспен өзара іс-қимылын да жақсартуға мүмкіндік береді», – деп түсіндірді Әсет Тұрысов.
Мемлекеттік кірістер комитеті өңірлерде кәсіпкерлерге түсіндіру жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Бұл сауда операцияларының ашықтығын арттыруға және бизнес пен салық органдары арасындағы өзара байланысты жақсартуға бағытталған.
Өңірлердегі тауар бағасы да бақылануы мүмкін
Алдағы уақытта фискалдық чектердің деректерін жекелеген салалардағы баға жағдайын талдау үшін пайдалану жоспарланған.
Атап айтқанда, сауда мен ауыл шаруашылығы бағыттарына назар аударылады.
Бұл нақты аудандардағы тауарлардың орташа бағасын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, бір өңірдегі өнім бағасының басқа аумақтардан қаншалықты ерекшеленетінін бағалау үшін нақты сауда операцияларының деректерін пайдалануға болады.
Алайда мұндай талдау жүйесі барлық тауар бағасын мемлекеттік реттеу немесе олардың құнын автоматты түрде белгілеу дегенді білдірмейді.
Негізгі мақсат — нарықтағы баға туралы ақпаратты дәлірек жинау және оны талдау.
Кедендегі KEDEN жүйесіне жасанды интеллект енгізілмек
Қаржы вице-министрі кеден саласында қолданылатын KEDEN цифрлық жүйесінің дамуына да тоқталды.
Алдағы уақытта оның функционалын жасанды интеллект көмегімен кеңейту жоспарланып отыр.
Соның ішінде ЖИ сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы кодтарын анықтауға көмектесуі тиіс.
Бұл кодтар халықаралық саудада тауарларды жіктеу үшін пайдаланылады.
Тауардың дұрыс жіктелуі кедендік рәсімдер мен тиісті төлемдерді есептеу үшін маңызды.
Жасанды интеллектіні қолдану тауарларды сәйкестендіру процесін жеңілдетуге мүмкіндік беруі мүмкін. Дегенмен бұл функция әзірге жоспарланған даму бағыты ретінде айтылып отыр.
Цифрландыру мемлекеттік сатып алуды қалай өзгертеді?
Қаржы министрлігі бағалар дерекқорын алдағы уақытта кеңінен қолдануды жоспарлап отыр.
Жүйе тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды жоспарлау кезінде пайдаланылатын болады.
Негізгі міндет — сатып алу құнын есептеудің дәлдігін арттыру және коммерциялық ұсыныстарға тәуелділікті азайту.
Бұл бюджет қаражатын жоспарлау сапасын жақсартуға ықпал етуі мүмкін.
Сонымен бірге цифрлық карта, Ұлттық тауарлар каталогы және KEDEN жүйесін дамыту мемлекеттік қаржы мен тауар айналымын бақылаудың жаңа мүмкіндіктерін қалыптастырып жатыр.
Бағалар дерекқоры арқылы шамамен 200 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік туғаны осы бағыттағы алғашқы жарияланған нәтижелердің бірі болды.
