Қазақстанда жаңа өндіріс орындары көбейіп келеді. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында елімізде 106 кәсіпорын іске қосылып, бұған дейін Қазақстанда шығарылмаған өнім түрлері өндіріле бастады. Жыл соңына дейін билік жүзеге асырылған жобалар санын екі есеге жуық арттыруды жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Қуандық Қажкенов мәлімдеді.
Өнеркәсіп көрсеткіштері салалар арасындағы айтарлықтай айырмашылықты көрсетті. Машина жасау мен жеңіл өнеркәсіп қарқынды өсіп жатқанда, металлургия кәсіпорындары әлі де шикізат тапшылығына байланысты қиындықтарға тап болып отыр.
Тоғыз айда 106 өндіріс орны ашылды: 642 млрд теңге қайда жұмсалды?
Қаңтар-қыркүйек айларында Қазақстанда жалпы құны 642,3 млрд теңге болатын 106 инвестициялық жоба іске қосылды.
Жаңа кәсіпорындарда 8 мыңға жуық тұрақты жұмыс орны ашылды.
Алайда мұндағы ең қызықтысы – ашылған зауыттардың саны ғана емес, олардың қандай өнім шығара бастағаны.
Елімізде бұрын өндірілмеген тауарлар игеріліп жатыр.
Олардың қатарында натрий сульфаты, тамшылатып суару жүйелері, ламинат және кофе машиналарына арналған алюминий капсулалар бар.
«Осы жобаларды іске асырудың арқасында елімізде бұрын өндірілмеген жаңа өнім түрлерін шығару жолға қойылды. Олардың қатарында натрий сульфаты, тамшылатып суару жүйелері, ламинат, кофе машиналарына арналған алюминий капсулалар және басқа да өнімдер бар», – деді Қуандық Қажкенов.
Бұл отандық бизнес үшін Қазақстанда өндірілетін тауарлардың түрі көбейіп жатқанын білдіреді.
Дегенмен жаңа өндірістердің импортты қаншалықты алмастыратынын бағалау әзірге қиын. Себебі олардың нақты өндіріс көлемі туралы деректер жарияланған жоқ.
2026 жылдың соңына дейін жалпы құны 1,7 трлн теңге болатын 200 инвестициялық жобаны жүзеге асыру жоспарланған.
Демек, жылдық жоспар толық орындалуы үшін қалған үш айда тағы 94 жоба іске қосылуы тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстанда өңдеу өнеркәсібінің өндіруші сектордан оза бастағаны және жаңа инвестициялық жобалардың экономикалық өсімге ықпалы туралы жазған едік.
Қазақстан зауыттары 144 мың көлік шығарды
Машина жасау өнеркәсібі экономиканың қарқынды дамып жатқан бағыттарының бірі болып отыр.
Тоғыз айда бұл саладағы өндіріс көлемі 22,8%-ға артты.
Өсімге автомобиль, ауыл шаруашылығы және теміржол техникасын, түрлі жабдықтар мен тұрмыстық техниканы шығаратын кәсіпорындар үлес қосты.
Осы кезеңде Қазақстанда 144 мың автокөлік өндірілді.
Оның ішінде:
- 136,5 мың жеңіл автомобиль;
- 1,8 мыңнан астам автобус;
- 5,8 мың жүк және арнайы техника бар.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, өндіріс көлемінің артуына ішкі сұраныстың өсуі және бұрын іске қосылған кәсіпорындардың жоспарлы қуаттылыққа шығуы әсер еткен.
Үкімет тұрмыстық техника өндірушілерін қолдау шараларын да қарастырып жатыр.
Қазір тұрмыстық техниканы өткізу кезінде қосылған құн салығынан босату жеңілдігі қолданылады. Оның мерзімі 2027 жылдың соңында аяқталады.
Енді бұл жеңілдіктің мерзімін ұзарту ұсынылып отыр.
Мұндай шара өндірісті жергіліктендіру деңгейін арттыруға және Samsung сияқты ірі халықаралық компанияларды тартуға бағытталған.
Өндірушілер үшін салық жеңілдіктерінің қанша уақыт сақталатыны маңызды. Бұл жаңа жобаларды іске асыру шарттарына тікелей әсер етеді.
Алайда жеңілдікті ұзарту туралы түпкілікті шешім әлі жарияланған жоқ.
Жеңіл өнеркәсіп 62,4%-ға өсті, ал металлургияда мәселе бар
Өнеркәсіп салалары арасында ең жоғары өсім көрсеткіштерінің бірі жеңіл өнеркәсіпте тіркелді.
Тоғыз айда өндіріс көлемі 62,4%-ға артқан.
Мұндай нәтижеге тоқыма бұйымдары, киім, былғары және одан жасалатын өнімдер өндірісінің ұлғаюы ықпал етті.
Химия өнеркәсібі де айтарлықтай өсті. Бұл саладағы өндіріс көлемі 23,4%-ға көбейді.
Негізгі өсім полипропилен, аммофос және каустикалық сода өндірісінің артуы есебінен қамтамасыз етілді.
Құрылыс материалдарын өндіру 5,9%-ға ұлғайды. Бұған цемент, құрылыс ерітінділері және құрастырмалы бетон конструкциялары өндірісінің көбеюі әсер етті.
Жалпы өңдеу өнеркәсібінің негізгі салаларындағы өсім 8,6%-ды құрады.
Бірақ металлургиядағы жағдай басқаша.
Бұл саладағы өндіріс индексі 98,2% деңгейінде қалыптасты. Көрсеткіш алдыңғы нәтижелермен салыстырғанда 0,9 пайыздық тармаққа жақсарғанымен, өндіріс әлі де өткен жылдың тиісті кезеңіндегі деңгейге жеткен жоқ.
Негізгі қиындықтардың бірі – кәсіпорындарды қажетті шикізатпен қамтамасыз ету.
Мәселені шешу үшін қазақстандық өндірушілер металлургия кәсіпорындарына мыс, мырыш және құрамында алтын бар шикізат жеткізуді ұлғайтты.
Мырыш концентратын жеткізу қайта жанданды.
Сонымен қатар қажетті шикізатты импорттау жөнінде келісімдер жасалды.
Шетелдік серіктестермен өзара жеткізілімдерді есепке алу тетігі де қарастырылып жатыр.
Қазақстан мыс концентратын шетелге аз шығаруды көздейді
Металлургия саласындағы тағы бір бағыт – шикізатты ел ішінде терең өңдеу.
Үкімет мыс концентратын өңдеу тарифтерін есептеудің жаңа әдістемесін енгізуді жоспарлап отыр.
Бұл отандық кәсіпорындарда шикізат өңдеудің экономикалық тиімділігін арттыруға бағытталған.
«Бұған қоса, қайта өңдеу тарифтерін есептеудің жаңа әдістемесін енгізу арқылы ел ішінде мыс концентратын өңдеу көлемін ұлғайту жоспарланып отыр. Бұл отандық өңдеудің экономикалық тартымдылығын арттыруға, мыс концентратының сыртқа шығарылуын қысқартуға және оны ел ішінде тереңірек өңдеуге мүмкіндік береді», – деп түсіндірді вице-министр.
Металлургия кәсіпорындары үшін бұл өндірістік қуаттарды жүктеу және тұрақты шикізат қорын қалыптастыру мәселесімен тікелей байланысты.
Дегенмен жаңа тетік әзірге жоспар күйінде.
Нақты тарифтер, олардың қашан енгізілетіні және қосымша қанша мыс концентраты өңделетіні туралы мәлімет жарияланған жоқ.
Құрылыс көлемі 7,8 трлн теңгеге жетті: қай өңірлер алда?
Өнеркәсіппен қатар Қазақстанның құрылыс саласында да өсім байқалады.
2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында елімізде орындалған құрылыс жұмыстарының көлемі 7,8 трлн теңгеге жетті.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда құрылыс жұмыстарының көлемі 11,5%-ға артты.
Ең жоғары өсім Ұлытау облысында, Атырау облысында және Шымкент қаласында тіркелді.
Алайда құрылыс жұмыстарының жалпы көлемі мен тұрғын үй құрылысының қарқынын бір көрсеткіш деп қарастыруға болмайды.
Себебі жалпы статистикаға тұрғын үйлерден бөлек, басқа да құрылыс жұмыстары кіреді.
13,2 млн шаршы метр тұрғын үй салынды, бірақ өсім баяу
Тоғыз айда Қазақстанда 13,2 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді.
2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 12,9 млн шаршы метр болған.
Яғни өсім 2,7%-ды құрады.
Бұл құрылыс жұмыстарының жалпы көлеміндегі 11,5%-дық өсімнен едәуір төмен.
Тұрғын үйді пайдалануға беру көлемі Қазақстанның 17 өңірінде артқан.
Ең жоғары өсім Алматы, Маңғыстау және Павлодар облыстарында байқалды.
Дегенмен салынған тұрғын үйлер санының көбеюі баспана бағасының міндетті түрде төмендейтінін білдірмейді.
Ұсынылған есепте пәтер бағасы, ипотекалық мөлшерлемелер және тұрғын үй саудасы туралы деректер жоқ.
Сондықтан құрылыс көлемінің өсуі баспананың қолжетімділігіне қаншалықты әсер еткенін осы мәліметтер негізінде анықтау мүмкін емес.
Ал өнеркәсіп саласында жыл соңына дейін орындалуы тиіс жоспар ауқымды.
Жоспарланған 200 инвестициялық жобаның 106-сы іске қосылды. Олардың жалпы құны 642,3 млрд теңге болса, жылдық жоспар 1,7 трлн теңгені құрайды.
Демек, жобалардың жартысынан көбі іске асқанымен, игерілген инвестиция көлемі жылдық жоспардың 40%-ына да жетпейді.
Ендігі міндет – қалған үш айда 94 жобаны жүзеге асыру және жоспарланған инвестиция көлеміне қол жеткізу.
