Қазақстан мол астық жинауға дайындалып жатыр. 2026 жылы елде дәнді және бұршақты дақылдардың жалпы өнімі 24 млн тоннаға жетеді деп күтілуде. Ал жылдың алғашқы сегіз айында 325,5 мың тонна нан өндірілген. Сонымен қатар елімізде ұн өндірісі ішкі тұтынудан екі есе жоғары, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәліметтерді Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі 16 қазанда атап өтілетін Дүниежүзілік нан күніне орай жариялады. Көрсеткіштер еліміздің астық өндірудегі әлеуетін ғана емес, ұн тарту және нан пісіру кәсіпорындарының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі орнын да көрсетеді.
Қазақстанда астық өнімі 24 млн тоннаға жетуі мүмкін
Болжам бойынша, 2026 жылы Қазақстанда дәнді және бұршақты дақылдардан шамамен 24 млн тонна өнім жиналады.
Соңғы екі рекордтық маусымды есептемегенде, бұл кейінгі 15 жылдағы ең жоғары көрсеткіш болмақ.
Мол өнім тек диқандар үшін ғана маңызды емес. Жиналған астық ұн тарту кәсіпорындарына жөнелтіледі. Ал олар өндірген ұн нан зауыттары мен наубайханалардың негізгі шикізатына айналады.
Қазақстан астық экспортындағы жоғары көрсеткіштерін де сақтап отыр.
2025/2026 маркетингтік маусымында шетелге астық пен ұнды астық баламасына шаққанда шамамен 16 млн тонна өнім экспортталған.
Қазақстан астығын негізінен Өзбекстан, Тәжікстан, Әзербайжан, Ауғанстан, Қытай және Еуропалық одақ елдері сатып алады.
Бұл елдер қазақстандық астық үшін негізгі өткізу нарықтары болып қала береді.
Қазақстан өзіне қажет мөлшерден екі есе көп ұн өндіреді
Астық саласындағы ең назар аударарлық көрсеткіштердің бірі ұн өндірісіне қатысты.
Қазақстанда өндірілетін ұн көлемі ішкі тұтынудан екі есе көп.
Бұл еліміздің ұн тарту өнеркәсібі ішкі нарықтың сұранысын толық қамтамасыз етіп қана қоймай, одан да көп өнім шығара алатынын білдіреді.
Нан өндірушілер үшін мұның маңызы зор. Олар шетелдік ұнға тәуелді болмай, отандық шикізатты пайдалана алады.
Дегенмен елде ұнның жеткілікті болуы нан міндетті түрде арзандайды деген сөз емес. Дайын өнімнің бағасына өндірістегі басқа да шығындар әсер етеді.
Бұған дейін біз Қазақстан қалаларындағы әлеуметтік нан бағасының айырмашылығы туралы жазған едік. Елде астық та, ұн да жеткілікті болғанымен, өңірлердегі нан бағасы бірдей емес.
Сегіз айда 325,5 мың тонна нан шығарылды
2026 жылғы қаңтар-тамыз аралығында Қазақстан кәсіпорындары 325,5 мың тонна нан өндірді.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, жұмыс істеп тұрған нан пісіру кәсіпорындарының өндірістік қуаты 502 мың тоннаны құрайды.
Алайда ведомство бұл қуаттың қандай мерзімге есептелгенін нақтыламаған. Сондықтан сегіз айдағы өндіріс көлемін аталған көрсеткішпен тікелей салыстырып, кәсіпорындардың қаншалықты жүктемемен жұмыс істеп тұрғанын анықтау дұрыс болмайды.
Отандық өндірушілер өнім түрлерін де көбейтіп жатыр.
Кәсіпорындар күнделікті тұтынылатын нанмен қатар, сақтау мерзімі қысқа және ұзақ болатын нан-тоқаш өнімдері мен ұннан жасалған кондитерлік тағамдарды шығарады.
Бұл өндірушілерге нарықтың бірнеше бағыты бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Ал тұтынушылар үшін өнім таңдауы кеңейеді.
Нан өндірісіне салынған инвестицияның 25%-ы өтеледі
Қазақстанда нан пісіру және кондитерлік өнімдер өндірісін кеңейтуге мемлекеттік қолдау қарастырылған.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың 2021–2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы аясында кәсіпорындарға инвестициялық шығындарының 25%-ын өтеу тетігі көзделген.
Бұл қолдау жылына кемінде 2 мың тонна нан-тоқаш немесе кондитерлік өнім шығаруға мүмкіндік беретін өндірісті кеңейту жобаларына қатысты.
Яғни белгіленген талаптарға сай келетін кәсіпкерлер өндірісті ұлғайтуға жұмсаған қаражатының бір бөлігін мемлекет есебінен қайтара алады.
Ұн өндірушілерге салықтық қолдау да қарастырылған.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 490-бабына сәйкес, тиісті шарттарды орындайтын өңдеу кәсіпорындары қосылған құн салығы бойынша қосымша есепке жатқызу тетігін пайдалана алады.
Бұл ретте қосымша есепке жатқызылатын сома 80% коэффициент қолдану арқылы есептеледі.
Мұны ҚҚС мөлшерлемесі автоматты түрде 80%-ға төмендейді деп түсінуге болмайды. Әңгіме салықты есепке жатқызудың арнайы тәртібі туралы болып отыр.
Мұндай қолдау шаралары өндірісін кеңейтуді көздейтін кәсіпорындар үшін маңызды қаржылық құрал саналады.
Дүниежүзілік нан күні неге 16 қазанда аталып өтеді?
Дүниежүзілік нан күні 2006 жылы Халықаралық наубайшылар мен кондитерлер одағының бастамасымен белгіленген.
16 қазан кездейсоқ таңдалмаған.
1945 жылы дәл осы күні Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) құрылған.
Ұйым ауыл шаруашылығын дамыту, халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету және жаһандық азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерімен айналысады.
Қазақстан үшін бұл күн егін өсіруден бастап, астықты сақтау, ұн тарту және дайын нан пісіруге дейінгі тұтас өндіріс тізбегімен байланысты.
2026 жылғы көрсеткіштер елдің астық өндірудегі мүмкіндігі жоғары екенін аңғартады. Алайда нан нарығының тұрақтылығы жиналған өнім көлемімен ғана өлшенбейді.
Ұнның жеткілікті болуы, өңдеу кәсіпорындарының тиімді жұмысы және өндірістік қуаттарды дамыту да елеулі рөл атқарады.
Қазақстан биыл 24 млн тоннаға жуық астық жинауды жоспарлап отыр. Елдегі ұн өндірісі ішкі сұраныстан екі есе жоғары, ал нан-тоқаш өнімдерін шығаратын кәсіпорындарға инвестициялық шығындарының төрттен бірін өтеу мүмкіндігі берілген.
Соған қарамастан, тұтынушылар үшін басты мәселелердің бірі өзгермейді: астық пен ұн жеткілікті елде нан бағасы неге әр өңірде әртүрлі?
Бұл тақырыпқа бұған дейін де тоқталған едік. Қазақстандағы нан нарығы мен баға өзгерістеріне арналған материалымызда өндіріс көлемі, өңірлер арасындағы айырмашылық және күнделікті тұтынылатын өнімнің құнына қатысты деректер қарастырылған.
