Қазақстанда жарамды су есептегіштерін жаппай ауыстыру міндетті емес. Коммуналдық саланы цифрландыру басталғанымен, тексеруден өткен және пайдалану мерзімі аяқталмаған құрылғыларды қолдана беруге болады. Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз конференциясында Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы Бақытжан Жүнісбеков мәлімдеді.
Елде коммуналдық қызметтерді есепке алуды жеңілдетуге арналған Smart Turmys бірыңғай цифрлық платформасы әзірленіп жатыр. Ал су есептегіштерін орнату және автоматтандыру бойынша 25 қаладағы кәсіпорындар жалпы құны 54 млрд теңгеге өтінім берген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Су есептегіштерін міндетті түрде ауыстыру керек пе?
Тұрғындарды алаңдатқан негізгі мәселенің бірі – қашықтан көрсеткіш беретін жаңа есептегіштерге көшу тәртібі.
Бақытжан Жүнісбеков қолданыстағы құрылғыларды бір мезетте ауыстыру талабы жоқ екенін түсіндірді.
«Бүгінде халықты ең көп алаңдататын мәселелердің бірі – ақылды су есептегіштерді енгізу. Ең алдымен, көрсеткіштерді қашықтан беру жүйесіне көшу қолданыстағы барлық есептегішті бір мезетте міндетті түрде ауыстыруды талап етпейтінін атап өткім келеді. Егер орнатылған есептеу құралы жарамды болса, тиісті тексеруден өткен және пайдалану мерзімі аяқталмаған болса, оны мерзімінен бұрын ауыстырудың қажеті жоқ», – деді Бақытжан Жүнісбеков.
Демек, үйіңіздегі есептегіш дұрыс жұмыс істеп тұрса, белгіленген тексеруден өткен болса және пайдалану мерзімі аяқталмаса, оны тек цифрландыру басталғаны үшін ауыстыру талап етілмейді.
Жаңа есептегіштің ақысын кім төлейді?
Есептегішті ауыстыру шығыны құрылғының кімге тиесілі екеніне және оның қандай себеппен ауыстырылатынына байланысты.
Министрлік өкілі екі негізгі жағдайды түсіндірді:
- Есептегіш істен шықса немесе пайдалану мерзімі аяқталса – жеке есептеу құралын ауыстыру шығынын меншік иесі көтереді.
- Құрылғы қызмет көрсетуші ұйымның жаңғырту бағдарламасы аясында ауыстырылса – шығынды сол ұйым қаржыландырады.
Сондықтан тұрғындарға жаңа есептегіш орнату ұсынылса, алдымен ауыстыру себебін және шығынның кімге жүктелетінін нақтылаған жөн.
Жаңа құрылғы орнатылған кезде, соның ішінде істен шыққан немесе пайдалану мерзімі аяқталған есептегішті ауыстырғанда, көрсеткіштерді қашықтан беру талаптары ескерілуі тиіс.
Тексеру мерзімі мен пайдалану мерзімінің айырмашылығы қандай?
Бұл екі ұғымды шатастырмау маңызды.
Салыстырып тексеру есептегіштің суды қаншалықты дәл өлшейтінін анықтайды. Егер құрылғы тексеруден өтсе, оның өлшеу дәлдігі расталады.
Ал пайдалану мерзімі – өндіруші белгілеген құрылғының қызмет ету кезеңі.
Есептегіштің тексеруден сәтті өтуі өндіруші белгілеген пайдалану мерзімін автоматты түрде ұзартпайды.
Сондықтан құрылғының техникалық құжаттарындағы пайдалану мерзімін және салыстырып тексеру күнін бөлек бақылау қажет.
Smart Turmys платформасы не үшін қажет?
Қазақстанда тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына арналған Smart Turmys бірыңғай цифрлық платформасы құрылып жатыр.
Жүйенің негізгі мақсаты – коммуналдық қызметтерге қатысты мәліметтерді бір жерге жинақтап, есеп айырысу мен төлемдердің ашықтығын арттыру.
Платформа мынадай міндеттерді шешуге бағытталған:
- Абоненттер мен жылжымайтын мүлік нысандарының бірыңғай деректер базасын қалыптастыру.
- Коммуналдық төлемдер мен есептеулер туралы ақпаратты біріктіру.
- Табиғи монополия субъектілері мен есеп айырысу орталықтарының жұмысын автоматтандыру.
- Коммуналдық ресурстарды тұтыну туралы деректердің сенімділігін арттыру.
- Тұрғындар үшін есеп айырысу жүйесінің ашықтығын қамтамасыз ету.
Жүйе әзірлену кезеңінде болғандықтан, оның барлық мүмкіндігі тұрғындарға қазірдің өзінде қолжетімді деп айтуға болмайды.
25 қаладағы жобаларға 54 млрд теңгеге өтінім берілді
Коммуналдық инфрақұрылымды цифрландырудың алғашқы кезеңіне 25 қаладағы табиғи монополияның 32 субъектісі енгізілген.
Олар есептеу құралдарын орнату және автоматтандыру жұмыстарына жалпы сомасы 54 млрд теңгені құрайтын 32 өтінім берген.
Бұл қаражаттың толық бөлінгенін немесе барлық жобаның іске асырылғанын білдірмейді. Әңгіме ұсынылған өтінімдердің жалпы құны туралы болып отыр.
Сонымен қатар осындай жұмыстарды тағы 62 су арнасы бойынша жүргізу мәселесі қарастырылып жатыр.
Бағдарлама су тұтынуды дәлірек есепке алуға және коммуналдық желілердегі шығындарды анықтауға бағытталған.
Ақылды есептегіштер тұрғындарға не береді?
Қашықтан дерек беретін құрылғылардың басты артықшылығы – су көрсеткіштерін ай сайын қолмен тапсыру қажеттілігінің жойылуы.
Бақытжан Жүнісбеков бұл өзгерістің тұрғындар үшін маңызын түсіндірді.
«Ақылды есептегіштердің халық үшін басты артықшылығы – көрсеткіштерді ай сайын өз бетінше тапсырудың қажеті жоқ. Деректер автоматты түрде беріледі. Жалпы, коммуналдық шаруашылық мәселелері мемлекет бақылауында. Халықты сапалы коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету үшін қажетті шаралардың барлығы қабылданып жатыр», – деп түйіндеді комитет төрағасы.
Жаңа жүйе енгізілген жағдайда есептегіш көрсеткіштері автоматты түрде тиісті ақпараттық жүйеге жіберіледі. Бұл деректерді қолмен енгізу қажеттілігін азайтады.
Су құбырларындағы апаттарды ертерек анықтау көзделген
Цифрландыру тек пәтерлердегі есептегіштерге қатысты емес. Жаңа технологиялар коммуналдық желілердің жағдайын бақылау үшін де қолданылмақ.
«Цифрлық технологияларды қолдану желілер мен жабдықтардың жұмысын нақты уақыт режимінде бақылауға, судың ағып кетуін жедел анықтауға, апаттардың алдын алуға, су тұтыну көлемін талдауға және коммуналдық инфрақұрылымды басқару тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді», – деді ол.
Бұл әсіресе ескірген су құбырлары бар елді мекендер үшін маңызды. Желідегі ақауды ертерек анықтау су шығынын азайтуға және жөндеу жұмыстарын жедел ұйымдастыруға көмектесуі мүмкін.
Тұрғындар қазір нені білуі керек?
Министрліктің түсіндіруінен шығатын негізгі қорытынды – цифрлық жүйеге көшу барлық азаматтың су есептегішін бірден жаңарту міндетін білдірмейді.
Есептегіш жарамды болса, тексеруден өтсе және пайдалану мерзімі аяқталмаса, оны мерзімінен бұрын ауыстырудың қажеті жоқ. Ал жаңа құрылғы орнатылған кезде қашықтан дерек беру талаптары ескеріледі.
Бұған дейін біз Қазақстанда су есептегіштеріне қойылатын жаңа талаптар, қашықтан дерек беру технологиялары және құрылғыларды пайдалану тәртібі туралы жазған едік. Бұл өзгерістер коммуналдық қызметтерді есепке алудың бірыңғай цифрлық жүйесіне кезең-кезеңімен көшуге бағытталған.
