Қазақстанда 50 жастан асқан 10,3 мың адам жұмысқа орналасты. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында «Күміс жас» жобасы аясында осынша азамат жұмыспен қамтылды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жүзеге асыратын бағдарлама жұмыссыз азаматтарға еңбек нарығына қайта оралуға және тұрақты жұмыс табуға мүмкіндік береді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жобаға қатысушылардың басым бөлігі – әйелдер мен ауыл тұрғындары. Мемлекет жұмыс берушілерге қызметкерлердің жалақысының бір бөлігін үш жылға дейін субсидиялайды. Ал қолдау мерзімі аяқталғаннан кейін жұмыс беруші қатысушыны белгіленген шарттарға сәйкес тұрақты жұмыспен қамтуға міндетті.
Қай өңірлерде жұмысқа орналасқандар көп?
2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында «Күміс жас» жобасы бойынша ең көп адам Түркістан облысында жұмысқа орналасты. Бұл өңірде 1 678 азамат жұмыспен қамтылған.
Жұмысқа орналасқандар саны бойынша алдыңғы қатардағы өңірлер:
- Түркістан облысы – 1 678 адам.
- Қарағанды облысы – 1 093 адам.
- Ақтөбе облысы – 807 адам.
- Жамбыл облысы – 705 адам.
Аталған төрт өңірде барлығы 4 283 адам жұмысқа орналасқан. Бұл ел бойынша көрсетілген жалпы нәтижесінің шамамен 42%-ына тең.
Бағдарлама 50 жастан асқан азаматтарды жұмысқа тартуға бағытталғандықтан, оның нәтижелері еңбек нарығындағы аға буын өкілдерінің мүмкіндіктерін кеңейту тұрғысынан маңызды.
Қатысушылардың 61%-ы ауыл тұрғындары
Жобаға қатысушылардың әлеуметтік құрамында екі ерекшелік байқалады. Біріншісі – әйелдердің үлесі жоғары. Екіншісі – ауылдық жерлерде тұратын азаматтар басым.
2026 жылдың тоғыз айындағы көрсеткіштер:
- 5 658 адам немесе 54,7% – әйелдер.
- 6 324 адам немесе 61% – ауыл тұрғындары.
Бұл көрсеткіштер бірін-бірі жоққа шығармайды: ауыл тұрғындарының арасында әйелдер де бар. Сондықтан екі санатты қосып, қатысушылардың жалпы саны ретінде есептеуге болмайды.
Ауылдық жерлерде жұмыс орындарының таңдауы қалаға қарағанда шектеулі болуы мүмкін. Осындай жағдайда жалақыны субсидиялау жұмыс берушінің тәжірибелі қызметкерді қабылдауына қосымша ынталандыру береді.
50 жастан асқан азаматтар қандай мамандықтарға орналасады?
«Күміс жас» жобасы бойынша жұмысқа орналасқандардың ең үлкен бөлігі ауыл шаруашылығында еңбек етеді. Бұл салаға қатысушылардың 41%-ы тиесілі.
Негізгі жұмыспен қамту бағыттары:
- Ауыл шаруашылығы – 41%.
- Қызмет көрсету – 23%.
- Білім беру – 7%.
Қалған қатысушылар экономиканың өзге салаларында жұмыс істейді.
Ең сұранысқа ие мамандықтардың қатарында мал бағушы, санитар, кассир, сатушы, күзетші, аспаз, тігінші, әкімші, жүргізуші және бухгалтер бар.
Бұл тізім жобаның тек бір кәсіби топқа арналмағанын көрсетеді. Қатысушылар өндірістік және қызмет көрсету бағыттарында, сондай-ақ арнайы дағды мен тәжірибені қажет ететін жұмыстарда еңбек ете алады.
Қатысушылардың 78%-ының білімі қандай?
Жобаға қатысушылардың білім деңгейі де әртүрлі. Олардың басым бөлігінің орта білімі бар.
- 78%-ы – орта білімді.
- 18%-ы – орта техникалық білімді.
- 4%-ы – жоғары білімді.
Бағдарламаға қатысу үшін жоғары білімнің болуы міндетті шарт ретінде көрсетілмеген. Негізгі талаптар азаматтың жасына және жұмыссыз ретінде тіркелуіне байланысты.
Сондықтан «Күміс жас» әртүрлі білім деңгейі мен кәсіби тәжірибесі бар азаматтарға арналған жұмыспен қамту тетігі болып саналады.
«Күміс жас» жобасына кімдер қатыса алады?
«Күміс жас» жобасы Қазақстанда 2022 жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның мақсаты – 50 жастан асқан жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыруға көмектесу және кейін тұрақты еңбек қатынастарын қалыптастыру.
Жобаға қатысу үшін азамат мына талаптарға сәйкес келуі қажет:
- Жасы 50-ден асқан болуы керек.
- Мансап орталығында жұмыссыз ретінде тіркелуі қажет.
- Тұрғылықты жері бойынша мансап орталығына жүгінуі тиіс.
Мансап орталығы азаматқа қолжетімді жұмыс орындары мен жобаға қатысу мүмкіндіктері туралы ақпарат береді.
Бағдарламаға қатысу мерзімі 36 айға дейін созылады. Осы кезеңде мемлекет жұмыс берушіге қызметкер жалақысының белгілі бір бөлігін өтейді.
Мемлекет жалақының қанша пайызын төлейді?
«Күміс жас» жобасының басты ерекшелігі – жұмыс берушінің шығынын ішінара субсидиялау. Мемлекеттік қолдау мөлшері қатысу мерзіміне қарай біртіндеп азаяды.
2026 жылы қолданылатын субсидиялау тәртібі:
- 1–12 ай: белгіленген жалақының 70%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды.
- 13–24 ай: жалақының 65%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды.
- 25–36 ай: жалақының 60%-ы, бірақ 30 АЕК-тен аспайды.
Мұндағы АЕК – айлық есептік көрсеткіш. Субсидияның нақты сомасы қызметкерге белгіленген жалақыға және қолданыстағы АЕК мөлшеріне байланысты есептеледі.
Мысалы, жұмыс беруші қызметкерге жалақы белгілеген кезде мемлекет оның бір бөлігін өтейді. Бірақ төленетін субсидия әр кезеңде 30 АЕК мөлшеріндегі шектен аспауға тиіс.
Мемлекеттік қолдау жұмыс берушінің қаржылық жүктемесін азайтып, тәжірибелі маманды жұмысқа қабылдауына мүмкіндік береді. Дегенмен бұл жоба қызметкердің жалақысын мемлекет толық төлейді дегенді білдірмейді.
Үш жылдан кейін жұмыс беруші не істеуге міндетті?
Бағдарламаның маңызды шарты – субсидиялау кезеңінен кейін де қатысушыны жұмыспен қамтуды жалғастыру.
Қолдау мерзімі аяқталған соң жұмыс берушінің міндеттері қызметкердің жасына байланысты:
- Зейнет жасына жетпеген қызметкерді кемінде бір жыл тұрақты жұмыспен қамтуы керек.
- 58 жастан асқан, зейнеталды жастағы қатысушыны зейнетке шыққанға дейін жұмыспен қамтамасыз етуге тиіс.
Осы талап жобаның уақытша табыс табуға ғана емес, ұзақ мерзімді жұмыспен қамтуға бағытталғанын көрсетеді.
Жұмыс беруші үшін үш жылға дейінгі субсидиялау кезеңі қызметкердің кәсіби қабілетін бағалауға және оны ұжымға бейімдеуге мүмкіндік береді. Ал қатысушы осы уақытта еңбек тәжірибесін жалғастырып, тұрақты жұмыс орнында қалуға мүмкіндік алады.
Ұлытаулық тігінші үш жылдан кейін тұрақты жұмысқа қалды
«Күміс жас» жобасының нақты нәтижелерінің бірі – Ұлытау облысының тұрғыны Толғанай Абдрахманованың еңбек жолы.
2023 жылдың наурызында ол жұмыс іздеп, Жаңаарқа ауданының мансап орталығына жүгінген. Орталық мамандары оған «Күміс жас» жобасы аясында «Золотая» жеке кәсіпкерлігіне тігінші болып орналасуды ұсынған.
Толғанай Бекмырзаевна ұсынысты қабылдап, үш жыл бойы осы ұйымда жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде кәсіби тәжірибесін толықтырып, өз міндеттерін жауапкершілікпен атқарды.
Жұмыс беруші оның кәсіби шеберлігі мен тиянақтылығын бағалады. Нәтижесінде жобаға қатысу мерзімі аяқталғаннан кейін Толғанай Абдрахмановаға сол ұйымда тұрақты жұмыс істеу ұсынылды.
Бұл мысал субсидияланған жұмыс орнының тұрақты еңбек қатынасына ұласуы мүмкін екенін көрсетеді. Алайда бір адамның тәжірибесі бағдарламаға қатысушылардың барлығы тұрақты жұмысқа қалатынын білдірмейді.
50 жастан кейін жұмыс табудың қандай мүмкіндігі бар?
«Күміс жас» жобасы еңбек нарығында жасына байланысты қиындықтарға тап болуы мүмкін азаматтарға арналған. Ол жұмыссыз ретінде тіркелген 50 жастан асқан адамдарға жұмыс берушімен еңбек қатынасын бастауға көмектеседі.
Жобаның маңызы әсіресе ауыл тұрғындары, жұмыссыз қалған тәжірибелі мамандар және зейнет жасына жақындаған азаматтар үшін жоғары.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында жұмысқа орналасқан 10,3 мың адамның 61%-ы ауыл тұрғындары болғаны осы бағыттағы сұранысты көрсетеді.
Сонымен бірге жоба қатысушыларының 54,7%-ын әйелдер құрайды. Бұл аға буын әйелдерінің еңбек белсенділігін сақтауға да мемлекеттік қолдау көрсетіліп отырғанын білдіреді.
Жұмысқа орналасқысы келетін азаматтар тұрғылықты жеріндегі мансап орталығына жүгініп, жұмыссыз ретінде тіркелу және бағдарламаға қатысу тәртібін нақтылай алады.
«Күміс жас» жобасының басты мақсаты – тәжірибелі азаматтарды еңбек нарығынан шет қалдырмай, олардың кәсіби мүмкіндіктерін пайдалануға жағдай жасау. Толғанай Абдрахманованың тұрақты жұмысқа орналасуы мұндай қолдаудың нақты нәтижеге айналуы мүмкін екенін көрсетті.
