Қазақстанда 21 981 жас маман жұмысқа орналасты. Бұл – 2026 жылғы 28 қазандағы жастар практикасы бағдарламасының нәтижесі. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, жыл соңына дейін бағдарлама қатысушыларының санын 25 мың адамға жеткізу жоспарланған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жастар практикасы – оқу орнын жаңа бітірген, бірақ мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ түлектерге арналған мемлекеттік қолдау тетігі. Бағдарлама арқылы жастар алғашқы кәсіби тәжірибесін жинап, жұмыс берушілердің талаптарына бейімделе алады. Ал олардың еңбекақысы мемлекет есебінен субсидияланады.
Жоспардың 88%-ға жуығы орындалды
2026 жылдың 28 қазанындағы дерек бойынша жастар практикасына 21 981 адам тартылған. Бұл жыл соңына белгіленген 25 мың адамдық жоспардың шамамен 87,9%-ына тең.
Жоспар толық орындалуы үшін қалған екі айда тағы 3 019 жас маманды бағдарламаға тарту қажет.
Қатысушылардың 50,6%-ы жоғары оқу орындарын, 45%-ы техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарын тәмамдаған. Ал жастар практикасына қатысушылардың 67,6%-ын әйелдер құрайды.
Бұл көрсеткіштер бағдарламаның жоғары білім алған жастармен қатар колледж түлектері арасында да сұранысқа ие екенін көрсетеді.
Жастар көбіне білім беру мен медицинаға орналасқан
Жастар практикасына қатысушылардың басым бөлігі әлеуметтік салада алғашқы еңбек тәжірибесін жинап жүр.
Атап айтқанда, жас мамандардың 48%-ы білім беру саласына, ал 35%-ы денсаулық сақтау саласына орналастырылған. Осылайша, екі салаға бағдарлама қатысушыларының жалпы санының 83%-ы тиесілі.
Жеке мамандықтар бойынша жұмысқа орналасқан жастар саны:
- Мейіргер – 2 013 адам;
- Техник-бағдарламашы – 853 адам;
- Дене шынықтыру және спорт мұғалімі – 776 адам;
- Заңгер – 742 адам;
- Шет тілі мұғалімі – 731 адам;
- Фельдшер – 675 адам;
- Тәрбиеші – 607 адам;
- Аспаз – 601 адам.
Бұл деректер жастар практикасының тек бір бағытпен шектелмейтінін көрсетеді. Бағдарлама медицина, білім беру, ақпараттық технологиялар, құқық және қызмет көрсету салаларындағы мамандарды қамтиды.
Жастар практикасына кімдер қатыса алады?
Бағдарлама барлық жас азаматтарға бірдей арналмаған. Оған белгілі бір талаптарға сәйкес келетін жұмыссыз түлектер қатыса алады.
Негізгі шарттар:
- Жасы 35-тен аспауы керек;
- Жұмыссыз ретінде ресми тіркелуі қажет;
- Оқу орнын бітіргеніне бес жылдан аспауы тиіс;
- Алған мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі болмауы керек.
Бағдарламаға техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының түлектері қатыса алады.
Мәселен, университетті немесе колледжді аяқтаған, бірақ өз мамандығы бойынша әлі жұмыс істемеген жас азамат белгіленген талаптарға сай келсе, жастар практикасына жолдама алуға үміткер бола алады.
Мемлекет 12 айға дейін еңбекақы төлейді
Жастар практикасының ұзақтығы 12 айдан аспайды. Осы уақыт аралығында қатысушының еңбекақысы мемлекеттік субсидия есебінен қаржыландырылады.
Ай сайынғы субсидия мөлшері 30 айлық есептік көрсеткішті (АЕК) құрайды.
Алайда бұл соманың барлығы қызметкердің қолына таза жалақы ретінде берілмейді. Субсидия құрамына салықтар, міндетті әлеуметтік аударымдар, пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақы және банктік қызметтерге байланысты шығыстар кіреді.
Экологиялық үстемеақылар аталған сомаға қосылмайды.
Жастар практикасы жұмыс берушілер арнайы құратын уақытша жұмыс орындарында ұйымдастырылады. Оған мемлекеттік те, жекеменшік те ұйымдар қатыса алады.
Сонымен бірге тұрақты жұмысқа орналастыруға арналған бос орындарды жастар практикасы үшін пайдалануға рұқсат етілмейді. Яғни бағдарламадағы жұмыс орны уақытша тәжірибе жинауға арналған.
Жастар практикасына қалай өтініш беруге болады?
Бағдарламаға қатысқысы келетін түлек тұрғылықты жеріндегі мансап орталығына жүгінуі керек.
Өтініш беру тәртібі бірнеше кезеңнен тұрады:
- Жұмыссыз ретінде тіркелу;
- Мансап орталығына жастар практикасына қатысу туралы өтініш беру;
- Бағдарлама талаптары мен қолжетімді жұмыс орындары туралы ақпарат алу;
- Мамандығына сәйкес жұмыс орнына жолдама алу.
Мансап орталығының мамандары өтініш берушіге бағдарлама шарттарын түсіндіріп, лайықты жұмыс орнын таңдауға көмектеседі.
Жастар практикасы тұрақты жұмысқа кепілдік бере ме?
Бағдарламаның басты мақсаты – түлектің еңбек нарығына алғашқы қадамын жеңілдету. Ол жас маманға теориялық білімін тәжірибеде қолдануға, кәсіби дағдыларын дамытуға және жұмыс ортасына бейімделуге мүмкіндік береді.
Дегенмен жастар практикасына қатысу мерзімі аяқталғаннан кейін тұрақты жұмысқа қабылдануға автоматты түрде кепілдік берілмейді. Мұндай шешім жұмыс берушінің қажеттілігіне және маманның кәсіби дайындығына байланысты.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жастарды жұмыспен қамту, алғашқы кәсіби тәжірибе жинауға көмектесу және олардың еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру жұмыстарын жалғастырып жатыр.
2026 жылдың соңына дейін тағы 3 мыңнан астам жас маманды бағдарламаға тарту көзделген. Бұл жоспар орындалса, жастар практикасының жылдық қатысушылар саны 25 мың адамға жетеді.
Бұған дейін біз жастар практикасы арқылы ай сайын 129 750 теңге алып, алғашқы еңбек тәжірибесін жинау мүмкіндігі туралы жазған едік.
