Қазақстанда жанармай тапшылығын алдын ала болжау көзделіп отыр. Энергетика министрлігі отын жеткізудегі ықтимал қиындықтарды ерте анықтауға, энергетикалық нысандардың қауіпсіздігін бақылауға және жасанды интеллект көмегімен басқарушылық шешімдер қабылдауға арналған Energy AI Kazakhstan тұжырымдамасын таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа бастама Қазақстан Республикасының энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің төрағалығымен өткен жұмыс кеңесінде талқыланды. Жиынға 01.AI компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы, Қазақстан Президентінің штаттан тыс кеңесшісі, доктор Кай-Фу Ли онлайн қатысып, Q.AI компаниясының Қазақстандағы кеңсесінің өкілдері де ұсыныстарын ортаға салды.
Жанармай тапшылығын мәселе туындамай тұрып анықтамақ
Energy AI Kazakhstan жобасының негізгі міндеттерінің бірі — елде жанармай тапшылығы туындау қаупін ерте анықтау.
Жоспар бойынша жасанды интеллект энергетика саласындағы деректерді талдап, отын жеткізуде болуы мүмкін іркілістерді алдын ала байқауға көмектеседі.
Бұл Қазақстан үшін өзекті мәселе. Өйткені жанармаймен тұрақты қамтамасыз ету көлік қозғалысына, кәсіпорындардың жұмысына және коммуналдық инфрақұрылымның үздіксіз қызметіне тікелей байланысты.
Егер жүйе күтілгендей жұмыс істесе, жауапты мамандар тапшылық пайда болғаннан кейін ғана әрекет етпей, ықтимал тәуекелдерді алдын ала бағалай алады.
Дегенмен әзірге сөз дайын жүйе туралы емес, ұсынылған тұжырымдама жөнінде болып отыр. Жанармай тапшылығын болжау құралының нақты қашан іске қосылатыны және оның сынақ нәтижелері жарияланған жоқ.
Бұған дейін біз Қазақстанда жылыту маусымы қарсаңында көмір жеткізілімін жасанды интеллект арқылы бақылау бастамасы туралы жазған едік.
Кай-Фу Ли Қазақстанның энергетикасына арналған AI платформасын таныстырды
Кеңестің назар аудартқан тұстарының бірі — жасанды интеллект саласындағы белгілі маман Кай-Фу Лидің қатысуы.
01.AI компаниясының директорлар кеңесін басқаратын ол энергетикада жасанды интеллектіні қолдану тәсілдерін таныстырды. Қатысушылар ұсынылған платформаның құрылымымен, мүмкіндіктерімен және оны министрлік пен ведомстволық бағынысты ұйымдарда пайдалану жолдарымен танысты.
Energy AI Kazakhstan тұжырымдамасы бірнеше бағытты бір цифрлық ортаға біріктіруді көздейді:
- энергетика саласындағы дерекқорлар мен ақпараттық жүйелер;
- өндірістік міндеттерді орындайтын мамандандырылған AI-агенттер;
- есептерді автоматты түрде дайындау және тексеру;
- өнеркәсіптік қауіпсіздікті бақылау;
- тәуекелдерді талдау және басқарушылық шешімдер қабылдауға көмектесу.
Мұндай жүйе әртүрлі дереккөздердегі ақпаратты өзара байланыстырып, оны күнделікті жұмыс барысында пайдалануға мүмкіндік береді.
Мәселен, жабдықтардың техникалық жай-күйі туралы мәліметтер тек есеп дайындау үшін емес, өндірістегі ықтимал ақауларды ерте анықтау үшін де қолданылуы мүмкін.
Министрлік қызметкерлері үшін бұл құжаттарды қолмен өңдеуге кететін уақытты қысқартса, энергетика кәсіпорындарына техникалық тәуекелдерді жылдамырақ анықтауға көмектесуі ықтимал.
Алайда мұндай мүмкіндіктердің нақты тиімділігі әлі сынақ барысында дәлелденуі тиіс.
Цифрлық егіздер энергетикалық нысандардағы ақауларды болжауға көмектеседі
Кеңесте ерекше назар аударылған технологиялардың бірі — энергетикалық нысандардың цифрлық егіздері.
Цифрлық егіз дегеніміз — нақты өндірістік нысанның немесе жабдықтың виртуалды моделі. Оның көмегімен өндірістік процестерді модельдеуге, техниканың жағдайын талдауға және әртүрлі шешімдердің ықтимал салдарын алдын ала бағалауға болады.
Мысалы, жабдықтың жұмыс режимін өзгертпес бұрын мамандар сол өзгерісті виртуалды ортада тексеріп, қандай ауытқулар болуы мүмкін екенін анықтай алады.
Энергетика саласында мұндай мүмкіндік айрықша маңызды. Себебі техникалық қателіктер жабдықтың тоқтап қалуына немесе өндірістік процестердің бұзылуына әкелуі мүмкін.
Қазақстанда цифрлық егіздерді қолдану бұған дейін де энергетика саласын жаңғырту жоспарларында қарастырылған.
Бұған дейін Энергетика министрлігі жасанды интеллектіні енгізуден жыл сайын шамамен 23 млрд теңге экономикалық нәтиже күтілетінін хабарлаған. Бұл болжам тек Energy AI Kazakhstan платформасына емес, саланы цифрландырудың ауқымды бағдарламасына қатысты.
Энергетика саласының деректері Қазақстан аумағында сақталады
Жаңа тұжырымдаманың тағы бір негізгі талабы — технологиялық және ақпараттық егемендікті сақтау.
Ұсынысқа сәйкес, энергетика саласының деректері, есептеу инфрақұрылымы және жасанды интеллект модельдері Қазақстан аумағында орналастырылуы тиіс.
Оларды бақылау Энергетика министрлігінің құзыретінде болады деп жоспарланып отыр.
Бұл халықаралық технологиялық компаниялармен ынтымақтастық орнату энергетика саласының ақпараттық инфрақұрылымын шетелдік басқаруға беруді міндетті түрде білдірмейтінін көрсетеді.
Мұндай тәсіл стратегиялық маңызы бар энергетикалық нысандар үшін өзекті. Өйткені олардың жұмысына қатысты ақпарат өндірістік қауіпсіздікпен және маңызды инфрақұрылымның тұрақтылығымен тікелей байланысты.
Дегенмен деректерді қорғаудың нақты техникалық тетіктері, есептеу қуаттарының сипаттамалары және технология әзірлеушілермен жұмыс істеу тәртібі әзірге нақтыланбаған.
Жасанды интеллект алдымен нақты деректермен сыналады
Energy AI Kazakhstan ауқымды бастама болғанымен, оны бүкіл энергетика саласына бірден енгізу туралы шешім қабылданған жоқ.
Жиында жобаны кезең-кезеңімен іске асыру мүмкіндігі талқыланды.
Алдымен ұсынылған технологияларды энергетика саласының нақты деректері негізінде сынақтан өткізу көзделіп отыр. Одан кейін олардың тиімділігі бағаланады.
Тәжірибеде пайдасы дәлелденген құралдарды ғана кеңінен қолдану мүмкіндігі қарастырылады.
Энергетикалық компаниялар үшін сынақтың нәтижесі шешуші рөл атқармақ. Жүйенің тәуекелдерді қаншалықты ерте анықтайтыны, болжамдарының дәлдігі және ақпарат өңдеу уақытын шынымен қысқарта алатыны тексерілуі қажет.
Қазақстан өнеркәсіпте цифрлық модельдерді қолдану бағытын бұған дейін де қолға алған. Еске салсақ, елде 12 ірі кен орнында цифрлық егіздер енгізу жоспарланғаны туралы хабарлағанбыз.
Енді Энергетика министрлігі осындай технологияларды салалық дерекқорлармен және арнайы AI-агенттермен біріктіру мүмкіндігін қарастырып отыр.
Әзірге ең өзекті мәселе — Energy AI Kazakhstan жобасының тұжырымдамадан нақты энергетикалық нысандарда жұмыс істейтін жүйеге қашан айналатыны.
Министрлік пилоттық сынақтардың мерзімін де, жаңа платформаны алғаш болып тексеретін кәсіпорындардың тізімін де жариялаған жоқ.
