Қазақстанда астық жинау науқаны аяқталды. Биыл диқандар 24,3 млн тонна астық бастырып, соңғы 15 жылдағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне қол жеткізді. Бидайдың сапасы да жоғары болып шықты. Ендігі басты мәселе – мол өнімді тиімді бағамен сатып, экспорттық мүмкіндіктерді пайдалану, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы егін жинау науқанының қорытындысын Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі жариялады. Соңғы 15 жылда елде бұдан жоғары өнім тек екі рет жиналған.
Қазақстан соңғы 15 жылдағы ең мол астықтың бірін жинады
2026 жылы елдегі астықтың жалпы түсімі 24,3 млн тоннаға жетті. Бұл кейінгі 15 жылдағы үшінші ең жоғары нәтиже.
Биылғы науқанның ерекшелігі тек жиналған астық көлемінде емес. Бидайдың сапасы да жоғары бағаланып отыр.
Алдын ала мәліметтерге сәйкес, элеваторларға жеткізілген жұмсақ бидайдың шамамен 72%-ы үшінші класқа жатады. Мұндай астық ұн тарту өндірісінде кеңінен пайдаланылады және азық-түлік өнімдерін өндіруге жарамды.
Тағы бір көрсеткіш – дән құрамындағы желімшенің мөлшері. Зерттелген сынамалардың 48%-ында оның үлесі 28%-дан жоғары болған.
Бұл ұн өндірушілер үшін маңызды. Өйткені желімшенің мөлшері мен сапасы ұнның нан пісіруге жарамдылығына әсер етеді.
Сапалы астықтың үлесі жоғары болған сайын оны ішкі нарықта өңдеуге және шетелге өткізуге мүмкіндік артады. Дегенмен нақты сату бағасы нарықтағы сұранысқа, тасымал шығындарына және келісімшарт талаптарына байланысты болады.
Ақмола облысында бидайдың 90%-ы үшінші класқа жатады
Астық сапасы бойынша Ақмола облысы ерекше нәтижеге қол жеткізді.
Өңірде үшінші класты бидайдың үлесі 90%-ға, ал Hi-Pro санатындағы бидайдың көрсеткіші 70%-ға жеткен.
Hi-Pro – ақуыз мөлшері жоғары бидай санаты. Мұндай астық ұн тартатын кәсіпорындар үшін бағалы шикізат саналады.
Бұл Ақмола облысының шаруаларына өнімін сапалық көрсеткіштері жоғары астық іздейтін сатып алушыларға ұсынуға мүмкіндік береді.
Алайда жоғары сапа автоматты түрде қымбат бағаға сатуды білдірмейді. Түпкілікті құн сатып алушымен жасалған келісімге және нарықтағы жағдайға тәуелді.
Қазақстанның астық экспорты маусым басында 9%-ға өсті
Мол өнім жиналған тұста шетелге астық жөнелту көлемі де артып келеді.
«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының мәліметінше, 2026 жылғы қыркүйектен 19 қазанға дейін Қазақстан 1,657 млн тонна астық экспорттаған.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9%-ға көп.
Алдыңғы екі маркетингтік жылда Қазақстан астық пен ұнды астық баламасында тиісінше 15,5 млн және 16 млн тонна көлемінде экспорттады.
Екі көрсеткіш те тәуелсіздік жылдарындағы рекордтық деңгейге жеткен.
Мұндай көлем отандық астыққа сыртқы нарықтарда сұраныс бар екенін көрсетеді. Бірақ өнімді өсіру мен оны сатып алушыға жеткізу екі бөлек міндет.
Шаруалар үшін астықты сақтау, тасымалдау және тиімді бағамен өткізу мүмкіндігі шешуші рөл атқарады.
Сонымен қатар өткен маусымдардағы рекордтар 2026–2027 маркетингтік жылында міндетті түрде жаңарады деген сөз емес. Министрлік әзірге биылғы маусымдағы экспорттың түпкілікті болжамын жариялаған жоқ.
Ауыл шаруашылығы техникасының тозуы 85%-дан 65%-ға төмендеді
Биыл егін жинау жұмыстарына ауқымды техника паркі жұмылдырылды.
Атап айтқанда, алқаптарда 130 мыңнан астам трактор, 29 мың астық жинайтын комбайн, 17 мың жатка және тағы 130 мыңға жуық басқа ауыл шаруашылығы техникасы жұмыс істеді.
Соған қарамастан техника паркінің тозуы аграрлық сектордағы өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
2023–2025 жылдар аралығында ауыл шаруашылығы техникасының тозу деңгейі 85%-дан 65%-ға дейін төмендеген.
Үш жылдағы өзгеріс айтарлықтай болғанымен, қолданыстағы машиналардың едәуір бөлігі әлі де тозған.
Шаруашылықтар техниканы жеңілдетілген лизинг бағдарламасы арқылы жаңартып жатыр.
Бағдарлама іске қосылғалы бері аграршылар 12,7 мыңнан астам трактор мен 2 340 астық жинайтын комбайн сатып алды.
Осы техника елдегі тракторлар мен комбайндардың жалпы паркінің шамамен 10%-ын құрайды.
2026 жылдың қорытындысында техниканы жаңарту қарқынын 8%-ға жеткізу жоспарланған.
Шаруалар үшін бұл мәселенің экономикалық маңызы зор. Егін орағы кезінде техниканың бұзылуы жұмысты кешіктіріп, әсіресе ауа райы қолайсыз болған жағдайда өнімнің ысырап болу қаупін арттырады.
Тыңайтқыш қолдану көлемі үш есеге жуық артты
Қазақстанда соңғы үш жылда минералды тыңайтқыш енгізу көлемі шамамен үш есеге өсті.
2025 жылы бұл көрсеткіш 1,8 млн тоннаға жеткен.
Ал 2026 жылы жоспарланған 2,3 млн тоннаның 2,1 млн тоннасы енгізіліп үлгерген.
Минералды тыңайтқыштар топырақтың құнарлылығын сақтауға, өсімдіктерді қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етуге және өнім сапасын жақсартуға көмектеседі.
Тұқым сапасына да көңіл бөлініп отыр. Элиталық тұқымдардың үлесі 12%-ға жетті.
Бұл көрсеткіштердің артуы ауыл шаруашылығының өнімділігін көтеруге негіз қалайды. Дегенмен өнім көлемі мен сапасына жауын-шашын, топырақ жағдайы, су ресурстары және агротехникалық жұмыстардың уақытылы орындалуы да әсер етеді.
Мол өнімнен кейінгі басты міндет – астықты тиімді өткізу
Қазақстан агроөнеркәсіп кешенін жаңғыртуды жалғастырып жатыр.
Мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары қатарында шаруаларға жеңілдетілген қаржы беру, техниканы жаңарту, заманауи агротехнологияларды енгізу, жер мен су ресурстарын тиімді пайдалану бар.
Биылғы мол өнім ұн өндірушілер мен астық өңдейтін кәсіпорындарға көбірек шикізат ұсынады. Экспорттаушылар үшін де өткізуге болатын астық көлемі артты.
Алайда астықтың көп жиналуы шаруалардың табысы міндетті түрде өседі дегенді білдірмейді.
Фермердің нақты табысы өнімді қандай бағамен сатқанына, өндіріс шығындарына, қойма қызметіне және тасымал құнына байланысты.
Бұған дейін біз Қазақстандағы астық нарығы мен ауыл шаруашылығы саласындағы жаңалықтар туралы да жазған болатынбыз.
Егін жинау науқаны аяқталған соң нарық назары жаңа өнімді өткізуге ауысып отыр. Алғашқы көрсеткіш оң өзгерісті аңғартады: 19 қазандағы жағдай бойынша астық экспорты 1,657 млн тоннаға жетіп, былтырғы деңгейден 9%-ға артқан.
Енді шаруалар үшін ең маңыздысы – 24,3 млн тонна астықтың қаншасын тиімді бағамен сата алатыны.
