Қазақстанда жыл басынан бері тұрғын үйлерде 4 876 өрт тіркелді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 12,5%-ға аз. Алайда тұрмыстағы өрт қаупі әлі де жоғары. ҚР Төтенше жағдайлар министрлігінің 1 қарашада жариялаған мәліметінше, өрттің басым бөлігі электр жабдықтарын дұрыс пайдаланбаудан, пеш жағу кезіндегі қауіпсіздік талаптарын бұзудан және отпен абайсыз әрекет етуден туындайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Құтқарушылар әсіресе ас үйдегі өрттің алғашқы минуттарында дұрыс әрекет ету маңызды екенін ескертеді. Қараусыз қалған плита, шамадан тыс қызған май немесе ақаулы электр құрылғысы санаулы секунд ішінде үлкен өртке себеп болуы мүмкін.
Қазақстандағы өрттердің басты себептері қандай?
ТЖМ мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері тұрғын үй секторында тіркелген өрттердің саны өткен жылмен салыстырғанда азайғанымен, қауіпсіздік талаптарын бұзу әлі де негізгі себептердің бірі болып отыр.
Ведомство тұрғын үйлердегі өрттердің себептерін былай көрсетеді:
- 50,6%-ы – электр жабдықтарын монтаждау және пайдалану қағидаларын бұзу.
- 18,4%-ы – пешпен жылыту жүйелерін орнату және пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтамау.
- 16%-ы – отпен абайсыз әрекет ету.
Осы үш себептің үлесі жалпы өрттердің 85%-ын құрайды. Бұл тұрғын үйдегі қауіпсіздік көбіне электр құрылғыларының жарамдылығына, жылыту жүйелерінің дұрыс пайдаланылуына және адамдардың күнделікті сақтығына байланысты екенін көрсетеді.
Табадағы май тұтанса, неге су құюға болмайды?
Ас үйдегі ең қауіпті жағдайлардың бірі – табадағы немесе кастрөлдегі майдың тұтануы.
Мұндай кезде адамдардың алғашқы әрекеті отты сумен сөндіру болуы мүмкін. Алайда ТЖМ мұның аса қауіпті екенін ескертеді.
Жанып жатқан майға ешқашан су құюға болмайды.
Су ыстық майға тигенде лезде буға айналады. Соның салдарынан жанып жатқан май жан-жаққа шашырап, жалынның таралуына және адамның күйік алуына әкелуі мүмкін.
Құтқарушылар май тұтанған жағдайда мынадай әрекет жасауды ұсынады:
- Қауіпсіз болса, плитаны дереу өшіріңіз.
- Жанып жатқан ыдыстың бетін қақпақпен жауып, оттегінің келуін тоқтатыңыз.
- Табаны немесе кастрөлді орнынан қозғамаңыз.
- Ыдыс толық суығанша қақпағын ашпаңыз.
- Өрт тарала бастаса, дереу қауіпсіз жерге шығып, 101 немесе 112 нөміріне хабарласыңыз.
Ең маңыздысы – өртті сөндіруге әрекет жасау кезінде өз өміріңізге қауіп төндірмеу. Егер жалын күшейіп немесе түтін көбейіп жатса, бөлмеден бірден шығу қажет.
Электр құрылғысы өртенсе, алғашқы әрекет қандай болуы керек?
Ас үйдегі өрт тек газ плитасынан немесе қызған майдан ғана шықпайды. Электр шәйнегі, микротолқынды пеш және басқа да тұрмыстық құрылғылардың ақауы тұтануға себеп болуы мүмкін.
Мұндай жағдайда ТЖМ ең алдымен электр тогының қаупін ескеруді ұсынады.
Егер құрылғы тұтанса:
- Қауіпсіз болса, құрылғыны электр желісінен ажыратыңыз.
- Электр тогына қосылып тұрған жабдыққа су құймаңыз.
- Түтін көбейсе немесе жалын тарала бастаса, өз бетіңізше сөндіруге тырыспаңыз.
- Бөлмеден шығарда есікті жауып, қауіпсіз жерге өтіңіз.
- Жақын маңдағы адамдарға қауіп туралы ескертіңіз.
- 101 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Электр құрылғысын желіден ажырату тек қауіпсіз жағдайда ғана орындалуы тиіс. Егер жалын розеткаға, сымдарға немесе құрылғының айналасына таралса, оған жақындау қауіпті.
Өрт кезінде лифтіні пайдалануға болмайды
Көпқабатты үйде өрт шыққанда тұрғындардың дұрыс эвакуациялануы ерекше маңызды.
Төтенше жағдайлар министрлігі түтін пайда болғанда немесе өрт тарала бастағанда пәтерден шығып, қауіпсіз жерге өтуді ұсынады.
Бұл ретте лифтіні пайдалануға болмайды. Өрт кезінде электр қуаты үзіліп, лифт тоқтап қалуы мүмкін.
Сондай-ақ құжаттарды, ақша мен бағалы заттарды алу үшін жанып жатқан пәтерге қайта кіруге болмайды.
Адам өмірі мен денсаулығы кез келген мүліктен маңызды.
Құтқарушылар өрттің алғашқы белгілері байқалған сәтте уақыт жоғалтпай, қауіпсіз жерге шығу қажеттігін ескертеді.
Ас үйдегі өрттің алдын алу үшін нені тексеру қажет?
ТЖМ мамандары тұрмыстық өрттердің алдын алу үшін күнделікті қарапайым қауіпсіздік талаптарын сақтауға шақырады.
Ас үйде тамақ дайындау кезінде плитаны қараусыз қалдырмау керек. Әсіресе май қыздырылып жатқанда басқа жұмыстарға алаңдау қауіпті.
Өрттің алдын алу үшін:
- Тамақ дайындау кезінде қосулы плитаны бақылаусыз қалдырмаңыз.
- Сүлгілерді, ас үй ұстағыштарын және басқа да тез тұтанатын заттарды плитадан алыс ұстаңыз.
- Электр сымдарының және тұрмыстық техниканың жағдайын тұрақты тексеріңіз.
- Ақауы бар электр құрылғыларын пайдаланбаңыз.
- Балалардың плитаға және ыстық ыдыстарға жақындамауын қадағалаңыз.
Бұл талаптар қарапайым көрінгенімен, олардың сақталуы өрттің пайда болу қаупін азайтуға көмектеседі.
Өрт шыққанда қай нөмірге хабарласу керек?
Егер ас үйде өрт шығып, оны қауіпсіз түрде тоқтату мүмкін болмаса, уақыт жоғалтпай сыртқа шығу қажет.
Қазақстанда өрт туралы 101 нөміріне, ал төтенше жағдайлар жөнінде бірыңғай 112 қызметіне хабарласуға болады.
Қоңырау шалған кезде оқиға болған мекенжайды, өрт шыққан орынды және адамдарға қауіп төніп тұрғанын нақты айту маңызды.
ТЖМ-нің басты ескертуі – шағын тұтануды елемеуге болмайды. Ас үйдегі жалын қысқа уақыт ішінде таралуы мүмкін, сондықтан қауіпсіздік ережелерін алдын ала біліп, төтенше жағдайда дұрыс әрекет ету қажет.
Бұған дейін біз ас үйде май тұтанған кезде жіберілетін қауіпті қателіктер және жанып жатқан майға су құюдың салдары туралы жазған едік. Мамандар мұндай жағдайда табаны орнынан қозғамауға және жалын таралса, дереу құтқарушыларды шақыруға кеңес береді.
