Жетісуда жылына 11 миллионға дейін балық шабағын өсіріп, су айдындарына жіберу жоспарланып отыр. «Жетісу балық» кәсіпорны өндірісті кеңейтіп, Балқаш пен Алакөл көлдерінің балық қорын толықтыруға кіріспек. Бұл бастама Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің отандық аквашаруашылықты дамыту бағытындағы жұмыстарымен байланысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоспардың ауқымы айтарлықтай. Өткен жылы кәсіпорын жергілікті су айдындарына 70 мың шабақ жіберсе, алдағы уақытта жылдық көрсеткішті 11 миллионға дейін жеткізуді көздеп отыр. Бұл қазіргі нәтижеден шамамен 157 есе көп. Алайда әзірге бұл – жүзеге асырылуы тиіс өндірістік жоспар.
Балқаш пен Алакөлге 10 миллион шабақ жіберіледі
Кәсіпорын балықтандыру көлемін бірнеше бағыт бойынша ұлғайтпақ. Негізгі назар Қазақстандағы ірі балық шаруашылығы су айдындарының бірі саналатын Балқаш пен Алакөл көлдеріне аударылып отыр.
Жоспарланған жылдық көрсеткіштер:
- Балқаш пен Алакөл көлдеріне – 10 миллионға дейін шабақ.
- Жетісу облысының жергілікті су айдындарына – 1 миллионға дейін шабақ.
- Жалпы жылдық мақсат – 11 миллионға дейін шабақ.
Маңыздысы, кәсіпорын балықтандыру жұмыстарын өз қаражаты есебінен жүргізуді жоспарлап отыр.
Бұл бастама табиғи су айдындарындағы балық қорын толықтыруға бағытталған. Дегенмен суға жіберілген шабақтардың барлығы ересек балыққа айналады деген сөз емес. Нақты нәтиже олардың тіршілікке бейімделуіне, су айдынының жағдайына және кейінгі бақылау жұмыстарына байланысты болады.
Балық шабақтары қалай өсіріледі?
Қазіргі уақытта «Жетісу балық» кәсіпорнының негізгі бағыты – бахтах, яғни форель өсіру. Шаруашылықта уылдырықты инкубациялауға және шабақтарды өсіруге арналған арнайы бассейндер жабдықталған.
Өндіріс бірнеше кезеңнен тұрады. Алдымен уылдырық шамамен 25 күн инкубацияланады. Одан кейін шыққан шабақтар тағы 25 күндей өсіріледі.
Шабақтардың салмағы шамамен 10 грамға жеткен кезде оларды сатуға немесе тиісті су айдындарына жіберуге дайындайды.
Балық өсіру үшін кәсіпорынның жеке ұңғымасынан алынатын су пайдаланылады. Оның температурасы 7–11 градус аралығында тұрақты ұсталады.
Мұндай жағдай шабақтардың қалыпты өсіп-жетілуіне қажетті температуралық режимді сақтауға мүмкіндік береді.
Форельден бөлек тағы төрт балық түрі өсірілмек
Кәсіпорын алдағы уақытта тек форель өсірумен шектелмей, өндірістегі балық түрлерін көбейтуді жоспарлап отыр.
Жаңа бағыттар қатарында:
- Тұқы.
- Сазан.
- Ақ амур.
- Дөңмаңдай.
Бұл балық түрлерін өсіру шаруашылықтың өндірістік мүмкіндіктерін кеңейтіп, әртүрлі су айдындарын балықтандыруға қажетті шабақтармен қамтамасыз етуге жағдай жасамақ.
Әзірге жаңа бағыттардың нақты іске қосылу мерзімі жарияланған жоқ. Сондай-ақ әр балық түрі бойынша өндірілетін шабақ саны да нақтыланбаған.
Жергілікті өндіріс балықшылардың шығынын қалай азайтады?
Жетісуда шабақ өсіру көлемінің ұлғаюы тек бір кәсіпорын үшін емес, Балқаш пен Алакөлдегі балық ресурстарын пайдаланушылар үшін де маңызды.
Балық шаруашылығымен айналысатын кәсіпорындар су айдындарындағы қорды толықтыру мақсатында өтемдік балықтандыру жұмыстарын жүргізеді. Ол үшін белгілі бір көлемде шабақ қажет.
Алайда қажетті шабақтарды Жетісу облысының өзінен жеткілікті мөлшерде табу әрдайым мүмкін бола бермейді. Сондықтан оларды Қазақстанның басқа өңірлерінен тасымалдауға тура келеді.
Бұл қосымша көлік шығындарын туғызады және балықтандыру жұмыстарын ұйымдастыруды күрделендіреді.
Егер «Жетісу балық» жоспарланған өндірістік қуатқа шықса, жергілікті кәсіпорындар шабақтарды өз өңірінен сатып алу мүмкіндігіне ие болады. Бұл тасымалдау шығындарын азайтып, балықтандыру жұмыстарын уақытылы жүргізуге көмектесуі мүмкін.
Жетісуда балық жемін өндіретін зауыт салынбақ
Шаруашылықтың тағы бір жоспары – балық жемін шығаратын жеке зауыт салу.
Қазір аквашаруашылықта жем өндірісінің тұрақтылығы маңызды рөл атқарады. Өйткені балық өсіруге жұмсалатын шығындардың бір бөлігі жем сатып алуға және оны жеткізуге байланысты.
Жеке өндіріс іске қосылған жағдайда кәсіпорын өз қажеттілігін қамтамасыз етуге, импорттық өнімге тәуелділікті азайтуға және өндірістік шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік алады.
Ұзақ мерзімді перспективада бұл уылдырықты инкубациялаудан бастап шабақ өсіру мен жем өндіруге дейінгі өзара байланысты өндірістік жүйені қалыптастыруға негіз болмақ.
Дегенмен зауыт құрылысының құны, жобалық қуаты және іске қосылатын мерзімі әзірге хабарланған жоқ.
Кәсіпорынға 75 миллион теңге жеңілдетілген несие берілді
Өндірісті дамытуға мемлекеттік қолдау да көрсетіліп отыр. «Жетісу балық» кәсіпорны 75 миллион теңге көлемінде жеңілдетілген несие алған.
Қаржы балық уылдырығын сатып алуға, қажетті жабдықтарды алуға және өндірістік технологияларды дамытуға бағытталған.
Бұл қолдау кәсіпорынның материалдық-техникалық базасын нығайтуға арналған. Алайда жеңілдетілген несиенің нақты мөлшерлемесі мен қайтару мерзімі туралы мәлімет берілмеген.
Ауыл шаруашылығы министрлігі отандық аквашаруашылықты дамыту, инвестициялық белсенділікті ынталандыру және балық өсіру кәсіпорындарының өндірістік әлеуетін арттыру жұмыстарын жалғастырып жатыр.
11 миллион шабақ жоспары нені өзгертеді?
Жетісудағы жобаның басты ерекшелігі – шабақ өсіруді табиғи су айдындарының балық қорын толықтырумен байланыстыру.
Егер кәсіпорын жоспарланған көлемге қол жеткізсе, өңірде балықтандыруға қажетті шабақтардың жергілікті өндірісі айтарлықтай ұлғаяды. Бұл Балқаш пен Алакөлдегі балық шаруашылықтарының басқа облыстардан жеткізілетін өнімге тәуелділігін төмендетуге мүмкіндік беруі мүмкін.
Сонымен бірге шабақ өсіру көлемін ұлғайту балық қорын қалпына келтірудің жалғыз шарты емес. Су айдындарының экологиялық жағдайы, балық түрлерінің үйлесімділігі және табиғи популяцияларды қорғау шаралары да маңызды.
Қазір кәсіпорынның нақты нәтижесі – өткен жылы су айдындарына жіберілген 70 мың шабақ. Ал жыл сайынғы 11 миллиондық көрсеткішке жету алдағы өндірістік кеңеюдің нәтижесіне байланысты.
Бұған дейін біз Қазақстанда алты су айдынына 280 мыңнан астам балық шабағы жіберілгені туралы жазған болатынбыз. Жетісудағы жаңа бастама да еліміздің су айдындарындағы балық қорын толықтыруға бағытталған.
