Қазақстанда фармацевтика саласына 390 млрд теңгеден астам инвестиция тарту көзделіп отыр. Елде 500-ге жуық дәрі-дәрмек атауын шығаруға бағытталған сегіз ірі жоба пысықталуда. Қазақстан Республикасы Үкіметінің мәліметінше, бұл мәселелер Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңестің отырысында талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жиынның негізгі тақырыбы – денсаулық сақтау саласына жеке капитал тарту, отандық дәрі өндірісін кеңейту және қазақстандықтардың заманауи емдеу әдістеріне қолжетімділігін арттыру. Талқылауға халықаралық фармацевтикалық компаниялар мен АҚШ-тың Қазақстандағы дипломатиялық өкілдігі қатысты.

Қазақстанда 800-ден астам медициналық нысан салынды
Премьер-министр Олжас Бектенов ұлт денсаулығын сақтау мәселесі Конституцияда алғаш рет бекітілгенін атап өтті.
Оның айтуынша, Үкімет медициналық инфрақұрылымды дамыту және халыққа көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру бағытындағы жұмысты жалғастырып жатыр.

«Жуырда Мемлекет басшысы Қазақстан халқына Жолдауында жеке капиталды тарта отырып, медициналық нысандар құрылысын озық қарқынмен жүргізу міндетін қойды. Үкімет осы мақсаттарға қол жеткізу үшін 2029 жылға дейінгі денсаулық сақтауды дамыту тұжырымдамасын және 2024-2030 жылдарға арналған денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамыту тұжырымдамасын жүзеге асыруда. Бұл стратегиялық құжаттар медициналық көмекті жетілдіруді, инновациялық технологияларды енгізуді және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйесін нығайтуды көздейді», — деп атап өтті Олжас Бектенов.
Үкімет келтірген мәліметтерге сәйкес, Қазақстанда күтілетін өмір сүру ұзақтығы 76 жасқа жуықтады.
Соңғы үш жылда өңірлерде 800-ден астам денсаулық сақтау нысаны салынған. Алдағы уақытта тағы 70 медициналық нысан салу жоспарланып отыр.
«Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 1 млн-ға жуық азамат медициналық қызметтерге қол жеткізді.
Сонымен қатар шетелдік инвесторлар мен халықаралық қаржы ұйымдарының қатысуымен көпсалалы, университеттік және балалар ауруханаларын салу жобалары жүзеге асырылуда.
Фармацевтика нарығы 1,2 трлн теңгеден асты
Қазақстанның фармацевтика нарығы өсіп келеді. Үкімет мәліметі бойынша, 2025 жылдың қорытындысында оның көлемі 1,2 трлн теңгеден асып, бір жыл ішінде 31%-ға ұлғайған.
Ендігі міндет – дәрілік заттар өндірісін ел ішінде кеңейту және импортқа тәуелділікті азайтуға жағдай жасау.
Қазіргі уақытта жалпы құны 390 млрд теңгеден асатын сегіз ірі инвестициялық жоба пысықталып жатыр.
Бұл жобалар аясында:
- 500-ге жуық дәрі-дәрмек атауын шығару көзделген.
- Фармацевтикалық өндірістерді жергіліктендіру жоспарланған.
- Жаңа жұмыс орындарын құру қарастырылған.
- Озық өндірістік технологияларды енгізу жоспарланып отыр.
Алайда аталған 390 млрд теңге толық игерілген инвестиция емес. Бұл – әзірленіп жатқан жобалардың жалпы құны. Олардың іске асу мерзімдері мен өндірістік қуаттары туралы толық мәлімет жарияланған жоқ.
Дәрі-дәрмектерді тіркеу мерзімі 15 жұмыс күніне қысқарды
Қазақстан фармацевтика саласындағы реттеу рәсімдерін де жетілдіріп жатыр.
2026 жылғы сәуірде еліміз ТМД мемлекеттері арасында бірінші болып Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының әдіснамасы бойынша ұлттық реттеу жүйесінің үшінші жетілу деңгейіне жетті.
Сонымен қатар дәрілік заттарды тіркеуде «бірыңғай терезе» қағидаты енгізілді.
Жоғары реттеуші стандарттары бар елдерден келетін препараттар үшін жеделдетілген тіркеу рәсімі қарастырылған. Мұндай дәрілерді тіркеу мерзімі 15 жұмыс күнін құрайды.
Бұл өзгерістер халықаралық фармацевтикалық компаниялар үшін әкімшілік рәсімдерді жеңілдетуге және дәрілік препараттардың қазақстандық нарыққа шығу мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Johnson & Johnson, AstraZeneca және Pfizer қандай ұсыныстар айтты?
Кеңес отырысына халықаралық фармацевтикалық компаниялардың басшылары мен шетелдік іскерлік қоғамдастық өкілдері қатысты.
Талқылауда дәрілік заттарды мемлекеттік қаржыландыру, сирек кездесетін ауруларды емдеу, өндірісті жергіліктендіру және инвесторларға тұрақты жағдай жасау мәселелері көтерілді.
Johnson & Johnson Kazakhstan. Компанияның бас директоры Әділет Назарбаев дәрілік заттарды мемлекеттік өтемақы тізбесіне енгізу тетіктерін жетілдіру қажеттігін атап өтті.
Сондай-ақ денсаулық сақтау саласын қаржыландыруды кезең-кезеңімен ұлғайту және пациенттердің заманауи препараттарға қолжетімділігін қамтамасыз ету мәселелері қозғалды.
AstraZeneca Kazakhstan. Компанияның бас директоры Елена Трогова сирек кездесетін аурулары бар пациенттерді қажетті дәрілік препараттармен қамтамасыз ету мәселесіне назар аударды.
Атап айтқанда, мұндай дәрілердің тізбесін қалыптастыру тәсілдерін жетілдіру және емдеудің үздіксіздігін қамтамасыз ету қажеттігі айтылды.
Pfizer. Компанияның Қазақстан, Орталық Азия, Кавказ және Моңғолия бойынша өңірлік директоры Дмитрий Козенков фармацевтика өндірісін жергіліктендіру, зияткерлік меншікті қорғау және болжамды реттеуші орта қалыптастыру мәселелерін көтерді.
Бұл ұсыныстардың ортақ мақсаты – халықаралық компаниялардың Қазақстанда ұзақ мерзімді жұмыс істеуіне жағдай жасау және пациенттердің заманауи емдеу технологияларына қолжетімділігін кеңейту.
АҚШ Қазақстанның фармацевтика саласына қызығушылық танытып отыр
Жиынға АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі Джули Стаффт және Қазақстандағы Америкалық сауда палатасының атқарушы директоры Джефф Эрлих қатысты.
Джули Стаффт денсаулық сақтау мен фармацевтика салалары үшін тұрақты әрі болжамды инвестициялық ахуалдың маңызын атап өтті.
Сондай-ақ дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етудің қолжетімділігін арттыру мәселелері талқыланды.
Халықаралық инвесторлар үшін реттеу талаптарының тұрақтылығы, дәрілік заттарды тіркеу рәсімдерінің ашықтығы және мемлекеттік қаржыландыру тетіктерінің болжамдылығы маңызды факторлар саналады.
Қазақстандық пациенттер үшін не өзгеруі мүмкін?
Отырыста көтерілген ұсыныстар бірнеше бағыт бойынша медициналық көмектің қолжетімділігін арттыруға арналған.
Егер жоспарланған инвестициялық жобалар жүзеге асса, Қазақстанда шығарылатын дәрілік заттардың түрлері көбейіп, фармацевтика өндірісінің мүмкіндіктері кеңеюі мүмкін.
Ал мемлекеттік өтемақы тізбесін жетілдіру және сирек кездесетін ауруларға арналған препараттармен қамтамасыз ету мәселелерін шешу пациенттердің қажетті емге қол жеткізуіне әсер етуі ықтимал.
Дегенмен бұл ұсыныстардың барлығы әзірге талқылау және пысықтау кезеңінде. Олардың нақты нәтижесі қабылданатын шешімдерге, қаржыландыруға және инвестициялық жобалардың орындалуына байланысты болады.
Бектенов министрліктерге нақты тапсырмалар берді
Көтерілген мәселелер бойынша Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин және денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова пікір білдірді.
Кеңес қорытындысында Олжас Бектенов жауапты мемлекеттік органдарға халықаралық фармацевтикалық компаниялардың ұсыныстарын нақты қарауды тапсырды.
Негізгі басымдықтар ретінде инвестициялық ахуалды жақсарту, дәрі-дәрмек өндірісін жергіліктендіру, инновациялық технологияларды енгізу және сапалы медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру белгіленді.
Үкіметтің алдағы жұмысы осы ұсыныстарды нақты шешімдерге айналдыруға бағытталмақ. Бұл ретте фармацевтика саласына инвестиция тарту мен пациенттердің қажетті дәрі-дәрмекке қол жеткізуі өзара байланысты міндеттер ретінде қарастырылып отыр.