Көліксіз өткен бірнеше сағат: Алматыдағы ауа сапасын өлшеу нәтижелері нені көрсетті

378
Ринат Сафин Редактор
Фотосурет: Gov

Алматыда көлік қозғалысы тоқтағанда азот диоксидінің мөлшері 95%-ға төмендеді. 15 қарашада өткен City Run жүгіру жарысы кезінде қала орталығындағы көшелер бірнеше сағатқа жабылып, мамандар ауа сапасын өлшеді. Алматы әкімдігінің хабарлауынша, осы уақыт аралығында шаң концентрациясы 94%-ға, ал күкірт диоксиді 87%-ға азайған.

Өлшеулерді Eco Almaty жылжымалы экологиялық зертханасы жүргізді. Нәтижелер автокөлік қозғалысы уақытша шектелген кезде қала орталығындағы ауа құрамында айтарлықтай өзгерістер болғанын көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.

Көлік тоқтаған бірнеше сағатта ауа қалай өзгерді?

Мамандар ауа сапасын үш кезеңде тексерді. Алғашқы өлшеу таңғы сағат 06:40-та, жарыс басталғанға дейін жүргізілді. Екінші өлшеу 08:50-де, жүгіру кезінде, ал үшіншісі 10:50-де, қатысушылар мәреге жеткеннен кейін жасалды.

Зертхана деректеріне сәйкес, көлік қозғалысы тоқтаған уақытта негізгі ластаушы заттардың концентрациясы күрт төмендеген:

  • Азот диоксиді – 0,040 мг/м³-тен 0,002 мг/м³-ке дейін, яғни 95%-ға азайды.
  • Шаң – 0,300 мг/м³-тен 0,018 мг/м³-ке дейін төмендеді. Бұл 94%-ға азаюды білдіреді.
  • Күкірт диоксиді – 87%-ға төмендеді.
  • Күйе – оның мөлшері үштен бірге азайды.
  • Көміртек тотығы – көрсеткіш рұқсат етілген шектен екі есе төмен болды.

Экологтар ауа құрамындағы барлығы 12 көрсеткішті зерттеді. Сынамалардан формальдегид, бензол және көмірсутектер анықталған жоқ. Тексерілген заттардың ешқайсысы бойынша шекті рұқсат етілген концентрациядан асу тіркелмеді.

Алматының орталығында неге көлік қозғалысы тоқтатылды?

15 қарашада қалада биылғы маусымның соңғы City Run жүгіру жарысы өтті. Оны «Бірінші болу – батылдық» корпоративтік қоры Алматы әкімдігінің қолдауымен ұйымдастырды.

Жарысқа әлемнің 25 елінен 2 500 адам қатысты. Олар Алматының орталық көшелерімен өтетін 10 шақырымдық қашықтықты жүгіріп өтті.

Маршруттың бір бөлігі шығарындылары төмен аймақ, яғни LEZ аумағы арқылы өтті. Қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жарыс өтетін көшелерде автокөлік қозғалысы уақытша шектелді.

Осы жағдай экологтарға көлік қозғалысы шектелген кездегі ауа сапасын салыстыруға мүмкіндік берді.

Алматыдағы LEZ аймағы қалай жұмыс істейді?

Алматыда шығарындылары төмен аймақтың пилоттық жобасы 2026 жылғы 28 сәуірде іске қосылды. Оның мақсаты – автокөліктерден бөлінетін зиянды шығарындыларды азайтуға арналған тетіктерді сынақтан өткізу.

Пилоттық аймақ мына көшелермен шектелген:

  • Бөгенбай батыр көшесі.
  • Желтоқсан көшесі.
  • Абай даңғылы.
  • Достық даңғылы.

Жоба 2026 жылдың соңына дейін пилоттық режимде жалғасады. Ал 2027 жылдан бастап оның тұрақты жұмыс істеуі сынақ кезеңінің нәтижелері бойынша шешіледі.

Ол үшін қала әкімдігі арнайы қаулы қабылдап, аймақтың шекарасын ресми түрде бекітуі қажет.

Маңызды жайт: City Run кезінде көшелердің жабылуы спорттық іс-шараның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге байланысты болды. Бұл LEZ аймағында автокөліктерге тұрақты түрде қозғалысқа тыйым салынды дегенді білдірмейді.

Алматыда ауаны қорғау үшін тағы қандай шаралар қабылданады?

Қалада бекітілген Атмосфералық ауаны қорғау қағидалары тек LEZ аймағына қатысты емес. Құжат көлік, тұрғын үй және кәсіпкерлік нысандарынан бөлінетін зиянды шығарындыларды азайтуды да қамтиды.

Негізгі шаралардың қатарында:

  • Автокөлік шығарындыларын азайту.
  • Газ тартылған аудандарда көмір мен сұйық отынды пайдаланудан бас тарту.
  • Кәсіпорындарға ауа тазартатын сүзгілер орнату.

Бұл шаралар Алматыдағы ауаның ластануына әсер ететін бірнеше көзді қатар қамтуға бағытталған.

Жүгіру жарыстарының экологиялық нәтижесі қандай?

City Run – «Бірінші болу – батылдық» қоры ұйымдастыратын жарыстардың бірі. Биыл қор өткізген спорттық іс-шараларға 40 мыңнан астам адам қатысты.

Ең ауқымды жарыс – биыл 15 жылдығын атап өткен Almaty Marathon. Оған әлемнің 66 елінен 16 мыңнан астам жүгіруші жиналды.

Қор ұйымдастыратын жарыстардың бірі Халықаралық марафондар мен жүгіру жарыстары қауымдастығының (AIMS) күнтізбесіне енген. Бұл – Қазақстандағы аталған қауымдастық күнтізбесіне енгізілген жалғыз жарыс.

Ұйымдастырушылар спорттық іс-шаралардың қоршаған ортаға әсерін азайту үшін қалдықтарды бөлек жинау және қайта пайдалану бастамаларын жүзеге асырып келеді.

2026 жылы жарыстар кезінде жиналған 2,5 тоннадан астам қалдық қайта өңдеуге жіберілді. Ірі іс-шараларда пластик, қағаз, шыны және алюминийді бөлек жинауға арналған арнайы аймақтар ұйымдастырылды.

EcoNetwork компаниясының есебінше, бұл 16 ағаш пен шамамен 31 мың литр суды сақтауға мүмкіндік берген.

Сонымен қатар «Тепло» әлеуметтік жобасымен бірлесіп, қайта пайдалануға жарамды 4,4 тоннадан астам киім жиналды. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, оларды қайта қолданысқа беру нәтижесінде көмірқышқыл газының шығарындылары шамамен 125 тоннаға азайған.

Бұл өлшеулер Алматы үшін нені білдіреді?

City Run кезінде алынған деректер көлік қозғалысы уақытша тоқтаған жағдайда ауадағы бірқатар ластаушы заттардың концентрациясы айтарлықтай төмендеуі мүмкін екенін көрсетті.

Алайда бұл нәтижелерді бүкіл Алматы бойынша ауа сапасы дәл осындай деңгейде жақсарды деп түсіндіруге болмайды. Өлшеулер белгілі бір аумақта және шектеулі уақыт аралығында жүргізілді. Ауа сапасына жел, температура және басқа да ластану көздері әсер етеді.

Соған қарамастан, зерттеу нәтижелері қаланың экологиялық саясаты үшін маңызды дерек береді. Әсіресе автокөлік шығарындыларын азайтуға бағытталған шаралардың ықтимал әсерін бағалау тұрғысынан мәні бар.

Бұған дейін біз Алматыдағы зиянды шығарындылардың 60%-ы автокөліктерден бөлінетінін және қалған 40%-ына қандай ластану көздері әсер ететінін жазған едік. City Run кезіндегі өлшеулер көлік қозғалысы мен ауа сапасының арасындағы байланысты нақты деректермен көрсетті.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -